1 · 祇园
mn38:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn38:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。
我听到的是这样:一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。
本段全部词语
2 · 嗏帝的认知
mn38:2.1
Tena kho pana samayena sātissa nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
那时,名为嗏帝的渔夫之子比丘,生起这样的恶见:
mn38:2.2
“tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati anaññan”ti.
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
3 · 比丘们劝说
mn38:3.1
Assosuṁ kho sambahulā bhikkhū:
许多比丘听说:
mn38:3.2
“sātissa kira nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
“据说名为嗏帝的渔夫之子比丘,生起这样的恶见:
mn38:3.3
‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’”ti.
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:3.4
Atha kho te bhikkhū yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etadavocuṁ:
于是,那些比丘来到渔夫之子嗏帝比丘处,对他说:
mn38:3.6
‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’”ti?
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:3.7
“Evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan”ti.
“朋友们,我确实如此理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:3.8
Atha kho te bhikkhū sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjanti samanugāhanti samanubhāsanti:
那些比丘想使渔夫之子嗏帝比丘离开这恶见,便追问、诘问、劝告他:
mn38:3.9
“mā evaṁ, āvuso sāti, avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
“嗏帝朋友,不要这样说,不要诬谤世尊。诬谤世尊是不好的,世尊不会这样说。
mn38:3.10
Anekapariyāyenāvuso sāti, paṭiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ vuttaṁ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo”ti.
嗏帝朋友,世尊以许多方式说,识是缘已生的;离开条件,就没有识的生起。”
mn38:3.11
Evampi kho sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tehi bhikkhūhi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṁ diṭṭhigataṁ thāmasā parāmāsā abhinivissa voharati:
虽然被这样追问、诘问、劝告,渔夫之子嗏帝比丘仍强力执持、固守那恶见,说:
mn38:3.12
“evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati anaññan”ti.
“朋友们,我确实如此理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
许多比丘听说,渔夫之子嗏帝比丘有这样有害的认知:“按我的理解,世尊说的是:在生死中流转的,就是同一个感知,并没有变成另一个。”于是,他们来到嗏帝面前,问:“嗏帝朋友,听说你持有这样的认知,是真的吗?”嗏帝回答:“是的,朋友们。按我的理解,世尊说的是:流转生死的就是同一个感知,并没有变成另一个。”大家想劝他放下这种有害的认知,反复追问、说明和劝告:“嗏帝朋友,不要这样说,不要歪曲世尊的教导。这是不对的,世尊不会这样说。世尊已经从许多方面说明:感知是依靠条件而生起的。没有条件,就不会生起感知。”虽然大家反复劝告,嗏帝仍顽固地坚持自己的认知,说:“是的,朋友们。按我的理解,世尊说的是:流转生死的就是同一个感知,并没有变成另一个。”
4 · 向佛陀报告
mn38:4.1
Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṁsu sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṁ, atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
那些比丘无法使渔夫之子嗏帝比丘离开恶见,便来到世尊处,礼敬后坐在一旁,向世尊说:
mn38:4.2
“sātissa nāma, bhante, bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
“大德,名为嗏帝的渔夫之子比丘,生起这样的恶见:
mn38:4.3
‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’ti.
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:4.4
Assumha kho mayaṁ, bhante, sātissa kira nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
大德,我们听说,渔夫之子嗏帝比丘生起这样的恶见:
mn38:4.5
‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’ti.
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:4.6
Atha kho mayaṁ, bhante, yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etadavocumha:
于是,大德,我们来到渔夫之子嗏帝比丘处,对他说:
mn38:4.8
“tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan”’ti?
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:4.10
‘evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’ti.
“朋友们,我确实如此理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:4.11
Atha kho mayaṁ, bhante, sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjimha samanugāhimha samanubhāsimha:
大德,我们想使他离开这恶见,便追问、诘问、劝告他:
mn38:4.12
‘mā evaṁ, āvuso sāti, avaca, mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya.
“嗏帝朋友,不要这样说,不要诬谤世尊。诬谤世尊是不好的,世尊不会这样说。
mn38:4.13
Anekapariyāyenāvuso sāti, paṭiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ vuttaṁ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’ti.
嗏帝朋友,世尊以许多方式说,识是缘已生的;离开条件,就没有识的生起。”
mn38:4.14
Evampi kho, bhante, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto amhehi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṁ diṭṭhigataṁ thāmasā parāmasā abhinivissa voharati:
大德,虽然我们这样追问、诘问、劝告,他仍强力执持、固守那恶见,说:
mn38:4.15
‘evaṁ byā kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’ti.
“朋友们,我确实如此理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:4.16
Yato kho mayaṁ, bhante, nāsakkhimha sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṁ, atha mayaṁ etamatthaṁ bhagavato ārocemā”ti.
大德,我们无法使他离开这恶见,所以将此事禀告世尊。”
5 · 佛陀询问嗏帝
mn38:5.1
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:
世尊对一位比丘说:
mn38:5.2
“ehi tvaṁ bhikkhu, mama vacanena sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ āmantehi:
“比丘,来,你以我的名义召渔夫之子嗏帝比丘,告诉他:
mn38:5.4
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etadavoca:
那比丘回答世尊:“是,大德。”便来到渔夫之子嗏帝比丘处,对他说:
mn38:5.6
“Evamāvuso”ti kho sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ bhagavā etadavoca:
渔夫之子嗏帝比丘回答:“是,朋友。”便来到世尊处,礼敬后坐在一旁。世尊对他说:
mn38:5.8
‘tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan’”ti?
“我这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:5.9
“Evaṁ byā kho ahaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā tadevidaṁ viññāṇaṁ sandhāvati saṁsarati, anaññan”ti.
“大德,我确实这样理解世尊所说的法:就是这同一个识流转轮回,不是另一个。”
mn38:5.11
“Yvāyaṁ, bhante, vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ vipākaṁ paṭisaṁvedetī”ti.
“大德,就是这说者、感受者,在各处感受善恶业的果报。”
mn38:5.12
“Kassa nu kho nāma tvaṁ, moghapurisa, mayā evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāsi?
“愚人,你从谁那里理解我曾这样说法?
mn38:5.13
Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena paṭiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ vuttaṁ, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavoti?
愚人,我不是已经以许多方式说,识是缘已生的,离开条件没有识的生起吗?
mn38:5.14
Atha ca pana tvaṁ, moghapurisa, attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhasi, attānañca khaṇasi, bahuñca apuññaṁ pasavasi.
但你因自己的恶取而诬谤我们,损害自己,生起许多非福。
mn38:5.15
Tañhi te, moghapurisa, bhavissati dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
愚人,这将使你长久受害、受苦。”
世尊对一位比丘说:“比丘,请替我去叫嗏帝,告诉他:‘嗏帝朋友,老师叫你。’”那比丘回答世尊:“是,大德。”便来到渔夫之子嗏帝比丘处,对他说:“嗏帝朋友,老师叫你。”渔夫之子嗏帝比丘回答:“是,朋友。”便来到世尊处,礼敬后坐在一旁。世尊对他说:“嗏帝,听说你有这样有害的认知,是真的吗?你认为:‘按我的理解,世尊说的是:在生死中流转的,就是同一个感知,并没有变成另一个。’”
“是的,大德。按我的理解,世尊说的是:流转生死的就是同一个感知,并没有变成另一个。”
“嗏帝,你所说的感知,究竟是什么?”
“大德,就是那个说话、感受,并在各处承受善业恶业果报的。”
“愚人,你从谁那里听到我作过这样的教导?我不是已经反复说明,感知依靠条件生起,没有条件就不会生起吗?你却因为理解错了而歪曲我的教导,伤害自己,造成许多有害的后果。这会长久地伤害你,使你受苦。”
6 · 嗏帝无言
mn38:6.1
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
世尊对比丘们说:
mn38:6.2
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
“比丘们,你们怎么想?
mn38:6.3
api nāyaṁ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto usmīkatopi imasmiṁ dhammavinaye”ti?
渔夫之子嗏帝比丘,在这法与律中,可曾生起一点暖意?”
mn38:6.4
“Kiñhi siyā, bhante?
“大德,怎么会有?
mn38:6.5
No hetaṁ, bhante”ti.
没有,大德。”
mn38:6.6
Evaṁ vutte, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
听到这话,渔夫之子嗏帝比丘沉默、沮丧、垂肩、低头、闷坐,无话可说。
mn38:6.7
Atha kho bhagavā sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā sātiṁ bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ etadavoca:
世尊知道他沉默、沮丧、垂肩、低头、闷坐,无话可说,便对他说:
mn38:6.8
“paññāyissasi kho tvaṁ, moghapurisa, etena sakena pāpakena diṭṭhigatena.
“愚人,你将因自己的这种恶见而被人知道。
mn38:6.9
Idhāhaṁ bhikkhū paṭipucchissāmī”ti.
我现在将反问比丘们。”
7 · 识依条件生起
mn38:7.1
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
世尊对比丘们说:
mn38:7.2
“tumhepi me, bhikkhave, evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānātha yathāyaṁ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khaṇati, bahuñca apuññaṁ pasavatī”ti?
“比丘们,你们也如渔夫之子嗏帝那样理解我所说的法,以恶取诬谤我们、损害自己、生起许多非福吗?”
mn38:7.3
“No hetaṁ, bhante.
“不,大德。
mn38:7.4
Anekapariyāyena hi no, bhante, paṭiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ vuttaṁ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo”ti.
大德,世尊以许多方式为我们说,识是缘已生的;离开条件,没有识的生起。”
mn38:7.5
“Sādhu sādhu, bhikkhave.
“善哉,善哉,比丘们!
mn38:7.6
Sādhu kho me tumhe, bhikkhave, evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānātha.
比丘们,你们这样理解我所说的法,很好。
mn38:7.7
Anekapariyāyena hi vo, bhikkhave, paṭiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ vuttaṁ mayā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo”ti.
比丘们,我以许多方式为你们说,识是缘已生的;离开条件,没有识的生起。
mn38:7.8
Atha ca panāyaṁ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khaṇati, bahuñca apuññaṁ pasavati.
但渔夫之子嗏帝比丘因自己的恶取而诬谤我们,损害自己,生起许多非福。
mn38:7.9
Tañhi tassa moghapurisassa bhavissati dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.
这将使那愚人长久受害、受苦。
8 · 火的比喻
mn38:8.1
“Yaṁ yadeva, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppajjati viññāṇaṁ, tena teneva viññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati.
比丘们,识依何种条件生起,就依那种条件而得名。
mn38:8.2
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati viññāṇaṁ, cakkhuviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati;
依眼与色生起的识,就称为眼识。
mn38:8.3
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati viññāṇaṁ, sotaviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati;
依耳与声生起的识,就称为耳识。
mn38:8.4
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati viññāṇaṁ, ghānaviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati;
依鼻与香生起的识,就称为鼻识。
mn38:8.5
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati viññāṇaṁ, jivhāviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati;
依舌与味生起的识,就称为舌识。
mn38:8.6
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati viññāṇaṁ, kāyaviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati;
依身与触生起的识,就称为身识。
mn38:8.7
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati viññāṇaṁ, manoviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati.
依意与法生起的识,就称为意识。
mn38:8.8
Seyyathāpi, bhikkhave, yaṁ yadeva paccayaṁ paṭicca aggi jalati tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.
比丘们,譬如火依何种条件燃烧,就依那种条件而得名。
mn38:8.9
Kaṭṭhañca paṭicca aggi jalati, kaṭṭhaggitveva saṅkhyaṁ gacchati;
依木燃烧的火,就称为木火。
mn38:8.10
sakalikañca paṭicca aggi jalati, sakalikaggitveva saṅkhyaṁ gacchati;
依木片燃烧的火,就称为木片火。
mn38:8.11
tiṇañca paṭicca aggi jalati, tiṇaggitveva saṅkhyaṁ gacchati;
依草燃烧的火,就称为草火。
mn38:8.12
gomayañca paṭicca aggi jalati, gomayaggitveva saṅkhyaṁ gacchati;
依牛粪燃烧的火,就称为牛粪火。
mn38:8.13
thusañca paṭicca aggi jalati, thusaggitveva saṅkhyaṁ gacchati;
依谷壳燃烧的火,就称为谷壳火。
mn38:8.14
saṅkārañca paṭicca aggi jalati, saṅkāraggitveva saṅkhyaṁ gacchati.
依垃圾燃烧的火,就称为垃圾火。
mn38:8.15
Evameva kho, bhikkhave, yaṁ yadeva paccayaṁ paṭicca uppajjati viññāṇaṁ, tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.
同样,比丘们,识依何种条件生起,就依那种条件而得名。
mn38:8.16
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati viññāṇaṁ, cakkhuviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati;
依眼与色生起的识,就称为眼识。
mn38:8.17
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati viññāṇaṁ, sotaviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati,
依耳与声生起的识,就称为耳识。
mn38:8.18
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati viññāṇaṁ, ghānaviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati,
依鼻与香生起的识,就称为鼻识。
mn38:8.19
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati viññāṇaṁ, jivhāviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati.
依舌与味生起的识,就称为舌识。
mn38:8.20
Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati viññāṇaṁ, kāyaviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati.
依身与触生起的识,就称为身识。
mn38:8.21
Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati viññāṇaṁ, manoviññāṇantveva saṅkhyaṁ gacchati.
依意与法生起的识,就称为意识。
感知依靠什么条件生起,就根据那个条件来称呼。
依靠视觉与形状、颜色生起的感知,称为对形状、颜色的感知。
依靠听觉与声音生起的感知,称为对声音的感知。
依靠嗅觉与气味生起的感知,称为对气味的感知。
依靠味觉与味道生起的感知,称为对味道的感知。
依靠触觉与身体可以触知的对象生起的感知,称为对触觉对象的感知。
依靠心的感知能力与心所认识的对象生起的感知,称为对心所认识的对象的感知。
好比火靠什么燃料燃烧,就以什么来命名。
以木为燃料的火,就称为木火。
以木片为燃料的火,就称为木片火。
以草为燃料的火,就称为草火。
以牛粪为燃料的火,就称为牛粪火。
以谷壳为燃料的火,就称为谷壳火。
以垃圾为燃料的火,就称为垃圾火。
同样,前面列出的六种感知,也都是依靠什么条件生起,就根据那个条件来称呼。
9 · 看见生起与止息
mn38:9.1
Bhūtamidanti, bhikkhave, passathā”ti?
“比丘们,你们见到‘这是已生的’吗?”
mn38:9.2
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:9.3
“Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, passathā”ti?
“比丘们,你们见到‘它依食而生’吗?”
mn38:9.4
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:9.5
“Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ, taṁ nirodhadhammanti, bhikkhave, passathā”ti?
“比丘们,你们见到‘该食止灭时,已生者有止灭之法’吗?”
mn38:9.6
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“你们看见了这一现象已经生起吗?”
“是,大德。”
“你们看见了它依靠滋养条件而出现吗?”
“是,大德。”
“你们看见了滋养条件止息,依靠它出现的事物也会止息吗?”
“是,大德。”
本段全部词语
10 · 疑虑如何产生
mn38:10.1
“Bhūtamidaṁ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā”ti?
“比丘们,对‘这是已生的吗’怀疑者,会生起疑吗?”
mn38:10.2
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:10.3
“Tadāhārasambhavaṁ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā”ti?
“比丘们,对‘它依食而生吗’怀疑者,会生起疑吗?”
mn38:10.4
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:10.5
“Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ, taṁ nirodhadhammaṁ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā”ti?
“比丘们,对‘该食止灭时,已生者有止灭之法吗’怀疑者,会生起疑吗?”
mn38:10.6
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“如果不能确定这一现象已经生起,是不是会心存疑虑?”
“是,大德。”
“如果不能确定它依靠滋养条件而出现,是不是会心存疑虑?”
“是,大德。”
“如果不能确定滋养条件止息,依靠它出现的事物也会止息,是不是会心存疑虑?”
“是,大德。”
本段全部词语
11 · 疑虑如何消除
mn38:11.1
“Bhūtamidanti, bhikkhave, yathābhūtaṁ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī”ti?
“比丘们,以正慧如实见‘这是已生的’时,其疑会被断除吗?”
mn38:11.2
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:11.3
“Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, yathābhūtaṁ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī”ti?
“比丘们,以正慧如实见‘它依食而生’时,其疑会被断除吗?”
mn38:11.4
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:11.5
“Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ, taṁ nirodhadhammanti, bhikkhave, yathābhūtaṁ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī”ti?
“比丘们,以正慧如实见‘该食止灭时,已生者有止灭之法’时,其疑会被断除吗?”
mn38:11.6
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“如果以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见这一现象已经生起,疑虑是不是就会消除?”
“是,大德。”
“如果以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见它依靠滋养条件而出现,疑虑是不是就会消除?”
“是,大德。”
“如果以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见滋养条件止息,依靠它出现的事物也会止息,疑虑是不是就会消除?”
“是,大德。”
本段全部词语
12 · 是否已无疑
mn38:12.1
“Bhūtamidanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā”ti?
“比丘们,对‘这是已生的’,你们已无疑了吗?”
mn38:12.2
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:12.3
“Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā”ti?
“比丘们,对‘它依食而生’,你们已无疑了吗?”
mn38:12.4
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:12.5
“Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā”ti?
“比丘们,对‘该食止灭时,已生者有止灭之法’,你们已无疑了吗?”
mn38:12.6
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“对于这一现象已经生起这一点,你们已经没有疑虑了吗?”
“是,大德。”
“对于它依靠滋养条件而出现,你们已经没有疑虑了吗?”
“是,大德。”
“对于滋养条件止息,依靠它出现的事物也会止息,你们已经没有疑虑了吗?”
“是,大德。”
本段全部词语
13 · 是否亲自看清
mn38:13.1
“Bhūtamidanti, bhikkhave, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhan”ti?
“比丘们,你们已以正慧如实善见‘这是已生的’了吗?”
mn38:13.2
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:13.3
“Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhan”ti?
“比丘们,你们已以正慧如实善见‘它依食而生’了吗?”
mn38:13.4
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
mn38:13.5
“Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti, bhikkhave, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhan”ti?
“比丘们,你们已以正慧如实善见‘该食止灭时,已生者有止灭之法’了吗?”
mn38:13.6
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“你们已经用导向圆满解脱的领悟和明辨,亲自看清这一现象已经生起了吗?”
“是,大德。”
“你们已经用导向圆满解脱的领悟和明辨,亲自看清它依靠滋养条件而出现了吗?”
“是,大德。”
“你们已经用导向圆满解脱的领悟和明辨,亲自看清滋养条件止息,依靠它出现的事物也会止息了吗?”
“是,大德。”
本段全部词语
14 · 教法如筏
mn38:14.1
“Imañce tumhe, bhikkhave, diṭṭhiṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ allīyetha kelāyetha dhanāyetha mamāyetha, api nu me tumhe, bhikkhave, kullūpamaṁ dhammaṁ desitaṁ ājāneyyātha nittharaṇatthāya no gahaṇatthāyā”ti?
“比丘们,如果你们依恋、珍爱、珍藏、据为己有这如此清净、明净的见,能理解我所说如筏之法,是为渡越、不是为执取吗?”
mn38:14.2
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:14.3
“Imañce tumhe, bhikkhave, diṭṭhiṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ na allīyetha na kelāyetha na dhanāyetha na mamāyetha, api nu me tumhe, bhikkhave, kullūpamaṁ dhammaṁ desitaṁ ājāneyyātha nittharaṇatthāya no gahaṇatthāyā”ti?
“比丘们,如果你们不依恋、不珍爱、不珍藏、不据为己有这如此清净、明净的见,能理解我所说如筏之法,是为渡越、不是为执取吗?”
mn38:14.4
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“即使这种认知如此纯净明晰,如果你们仍依恋它、珍爱它、把它当宝物、当作自己的东西,能算领会了我说的筏喻吗?教法是用来渡过河流的,不是让人抓住不放的。”“不,大德。”“如果你们不依恋、不珍爱、不把这种纯净明晰的认知当宝物、当作自己的东西,是不是就理解了筏喻:教法是用来渡过河流的,不是让人抓住不放的?”“是,大德。”
本段全部词语
15 · 四种滋养
16 · 追溯条件
mn38:16.1
Ime ca, bhikkhave, cattāro āhārā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā?
比丘们,四食以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.5
Vedanā cāyaṁ, bhikkhave, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā?
比丘们,受以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.6
Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā.
受以触为因缘、集起、出生、发生。
mn38:16.7
Phasso cāyaṁ, bhikkhave, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?
比丘们,触以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.8
Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo.
触以六处为因缘、集起、出生、发生。
mn38:16.9
Saḷāyatanañcidaṁ, bhikkhave, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ?
比丘们,六处以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.10
Saḷāyatanaṁ nāmarūpanidānaṁ nāmarūpasamudayaṁ nāmarūpajātikaṁ nāmarūpapabhavaṁ.
六处以名色为因缘、集起、出生、发生。
mn38:16.11
Nāmarūpañcidaṁ, bhikkhave, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ?
比丘们,名色以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.12
Nāmarūpaṁ viññāṇanidānaṁ viññāṇasamudayaṁ viññāṇajātikaṁ viññāṇapabhavaṁ.
名色以识为因缘、集起、出生、发生。
mn38:16.13
Viññāṇañcidaṁ, bhikkhave, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ?
比丘们,识以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.14
Viññāṇaṁ saṅkhāranidānaṁ saṅkhārasamudayaṁ saṅkhārajātikaṁ saṅkhārapabhavaṁ.
识以行为因缘、集起、出生、发生。
mn38:16.15
Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā?
比丘们,行以什么为因缘、集起、出生、发生?
mn38:16.16
Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
行以无明为因缘、集起、出生、发生。
四种滋养的来源、起因、产生和出现的条件是什么?四种滋养的来源和产生条件,就是内心的渴求。
内心的渴求的来源、起因、产生和出现的条件是什么?内心的渴求的来源和产生条件,就是感受。
感受的来源、起因、产生和出现的条件是什么?感受的来源和产生条件,就是接触。
接触的来源、起因、产生和出现的条件是什么?接触的来源和产生条件,就是六种感知能力。
六种感知能力的来源、起因、产生和出现的条件是什么?六种感知能力的来源和产生条件,就是精神类的活动与有形的形态。
精神类的活动与有形的形态的来源、起因、产生和出现的条件是什么?精神类的活动与有形的形态的来源和产生条件,就是感知。
感知的来源、起因、产生和出现的条件是什么?感知的来源和产生条件,就是种种造作。
种种造作的来源、起因、产生和出现的条件是什么?种种造作的来源和产生条件,就是没有清楚地看见。
17 · 苦怎样生起
mn38:17.1
Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā,
缘无明有行。
mn38:17.2
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ,
缘行有识。
mn38:17.5
saḷāyatanapaccayā phasso,
缘六处有触。
mn38:17.6
phassapaccayā vedanā,
缘触有受。
mn38:17.9
upādānapaccayā bhavo,
缘取有有。
mn38:17.10
bhavapaccayā jāti,
缘有有生。
mn38:17.11
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
缘生,老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。
mn38:17.12
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
如此,这整个苦蕴集起。
18 · 逐项核对生起条件
mn38:18.1
Jātipaccayā jarāmaraṇanti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘生有老死。’这是所说的。
mn38:18.2
jātipaccayā nu kho, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘生有老死,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.3
“Jātipaccayā, bhante, jarāmaraṇaṁ;
“大德,缘生有老死。
mn38:18.4
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.5
jātipaccayā jarāmaraṇan”ti.
缘生有老死。”
mn38:18.6
“Bhavapaccayā jātīti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘有有生。’这是所说的。
mn38:18.7
bhavapaccayā nu kho, bhikkhave, jāti, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘有有生,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.8
“Bhavapaccayā, bhante, jāti;
“大德,缘有有生。
mn38:18.9
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.10
bhavapaccayā jātī”ti.
缘有有生。”
mn38:18.11
“Upādānapaccayā bhavoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘取有有。’这是所说的。
mn38:18.12
upādānapaccayā nu kho, bhikkhave, bhavo, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘取有有,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.13
“Upādānapaccayā, bhante, bhavo;
“大德,缘取有有。
mn38:18.14
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.15
upādānapaccayā bhavo”ti.
缘取有有。”
mn38:18.16
“Taṇhāpaccayā upādānanti iti kho panetaṁ vuttaṁ, taṇhāpaccayā nu kho, bhikkhave, upādānaṁ, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“‘缘渴爱有取。’这是所说的。比丘们,是如此,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.18
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.21
vedanāpaccayā nu kho, bhikkhave, taṇhā, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘受有渴爱,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.23
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.25
“Phassapaccayā vedanāti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘触有受。’这是所说的。
mn38:18.26
phassapaccayā nu kho, bhikkhave, vedanā, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘触有受,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.27
“Phassapaccayā, bhante, vedanā;
“大德,缘触有受。
mn38:18.28
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.29
phassapaccayā vedanā”ti.
缘触有受。”
mn38:18.30
“Saḷāyatanapaccayā phassoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘六处有触。’这是所说的。
mn38:18.31
saḷāyatanapaccayā nu kho, bhikkhave, phasso, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘六处有触,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.32
“Saḷāyatanapaccayā, bhante, phasso;
“大德,缘六处有触。
mn38:18.33
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.34
saḷāyatanapaccayā phasso”ti.
缘六处有触。”
mn38:18.36
nāmarūpapaccayā nu kho, bhikkhave, saḷāyatanaṁ, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘名色有六处,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.38
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.41
viññāṇapaccayā nu kho, bhikkhave, nāmarūpaṁ, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘识有名色,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.43
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.45
“Saṅkhārapaccayā viññāṇanti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘行有识。’这是所说的。
mn38:18.46
saṅkhārapaccayā nu kho, bhikkhave, viññāṇaṁ, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘行有识,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.47
“Saṅkhārapaccayā, bhante, viññāṇaṁ;
“大德,缘行有识。
mn38:18.48
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.49
saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti.
缘行有识。”
mn38:18.50
“Avijjāpaccayā saṅkhārāti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘缘无明有行。’这是所说的。
mn38:18.51
avijjāpaccayā nu kho, bhikkhave, saṅkhārā, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,缘无明有行,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:18.52
“Avijjāpaccayā, bhante, saṅkhārā;
“大德,缘无明有行。
mn38:18.53
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:18.54
avijjāpaccayā saṅkhārā”ti.
缘无明有行。”
“我说过:出生是衰老与死亡出现的条件。你们亲自看到出生是衰老与死亡出现的条件吗?还是不同?你们怎么理解?”“大德,出生是衰老与死亡出现的条件。我们的亲身体会是:出生是衰老与死亡出现的条件。”
随后,世尊对以下每一项都作了同样的询问:这是他所说的,比丘们亲自看见的是否也是如此,还是不同,他们怎样理解。比丘们逐项回答,确认自己的亲身体会正是如此:
存在的形成与延续是出生出现的条件。
抓住不放是存在的形成与延续出现的条件。
内心的渴求是抓住不放出现的条件。
感受是内心的渴求出现的条件。
接触是感受出现的条件。
六种感知能力是接触出现的条件。
精神类的活动与有形的形态是六种感知能力出现的条件。
感知是精神类的活动与有形的形态出现的条件。
种种造作是感知出现的条件。
没有清楚地看见是种种造作出现的条件。
19 · 此有故彼有
mn38:19.1
“Sādhu, bhikkhave.
“善哉,比丘们!
mn38:19.2
Iti kho, bhikkhave, tumhepi evaṁ vadetha, ahampi evaṁ vadāmi—
比丘们,你们这样说,我也这样说:
mn38:19.3
imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati, yadidaṁ—
此有故彼有,此生故彼生,即:
mn38:19.4
avijjāpaccayā saṅkhārā,
缘无明有行。
mn38:19.5
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ,
缘行有识。
mn38:19.8
saḷāyatanapaccayā phasso,
缘六处有触。
mn38:19.9
phassapaccayā vedanā,
缘触有受。
mn38:19.12
upādānapaccayā bhavo,
缘取有有。
mn38:19.13
bhavapaccayā jāti,
缘有有生。
mn38:19.14
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
缘生,老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。
mn38:19.15
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
如此,这整个苦蕴集起。
“很好,比丘们!你们这样说,我也是这样说的:这个存在,那个就存在;
这个出现,那个就出现。
也就是:以没有清楚地看见为条件,种种造作出现。
以种种造作为条件,感知出现。
以感知为条件,精神类的活动与有形的形态出现。
以精神类的活动与有形的形态为条件,六种感知能力出现。
以六种感知能力为条件,接触出现。
以接触为条件,感受出现。
以感受为条件,内心的渴求出现。
以内心的渴求为条件,抓住不放出现。
以抓住不放为条件,存在的形成与延续出现。
以存在的形成与延续为条件,出生出现。
随着出生发生,衰老、死亡、忧愁、悲叹、身体的痛苦、内心的忧苦和绝望也就发生。
整团的苦就是这样产生的。
20 · 苦怎样止息
mn38:20.1
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho,
但由无明无余离染、止灭,行止灭。
mn38:20.2
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho,
行止灭,识止灭。
mn38:20.5
saḷāyatananirodhā phassanirodho,
六处止灭,触止灭。
mn38:20.6
phassanirodhā vedanānirodho,
触止灭,受止灭。
mn38:20.9
upādānanirodhā bhavanirodho,
取止灭,有止灭。
mn38:20.10
bhavanirodhā jātinirodho,
有止灭,生止灭。
mn38:20.11
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
缘生,老死、愁、悲、苦、忧、恼止灭。
mn38:20.12
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
如此,这整个苦蕴止灭。
21 · 逐项核对止息条件
mn38:21.1
Jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘生止灭,老死止灭。’这是所说的。
mn38:21.2
jātinirodhā nu kho, bhikkhave, jarāmaraṇanirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,生止灭,老死止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.3
“Jātinirodhā, bhante, jarāmaraṇanirodho;
“大德,生止灭,老死止灭。
mn38:21.4
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.5
jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti.
生止灭,老死止灭。”
mn38:21.6
“Bhavanirodhā jātinirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘有止灭,生止灭。’这是所说的。
mn38:21.7
bhavanirodhā nu kho, bhikkhave, jātinirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,有止灭,生止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.8
“Bhavanirodhā, bhante, jātinirodho;
“大德,有止灭,生止灭。
mn38:21.9
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.10
bhavanirodhā jātinirodho”ti.
有止灭,生止灭。”
mn38:21.11
“Upādānanirodhā bhavanirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘取止灭,有止灭。’这是所说的。
mn38:21.12
upādānanirodhā nu kho, bhikkhave, bhavanirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,取止灭,有止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.13
“Upādānanirodhā, bhante, bhavanirodho;
“大德,取止灭,有止灭。
mn38:21.14
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.15
upādānanirodhā bhavanirodho”ti.
取止灭,有止灭。”
mn38:21.17
taṇhānirodhā nu kho, bhikkhave, upādānanirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,渴爱止灭,取止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.19
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.22
vedanānirodhā nu kho, bhikkhave, taṇhānirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,受止灭,渴爱止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.24
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.26
“Phassanirodhā vedanānirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘触止灭,受止灭。’这是所说的。
mn38:21.27
phassanirodhā nu kho, bhikkhave, vedanānirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,触止灭,受止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.28
“Phassanirodhā, bhante, vedanānirodho;
“大德,触止灭,受止灭。
mn38:21.29
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.30
phassanirodhā vedanānirodho”ti.
触止灭,受止灭。”
mn38:21.31
“Saḷāyatananirodhā phassanirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘六处止灭,触止灭。’这是所说的。
mn38:21.32
saḷāyatananirodhā nu kho, bhikkhave, phassanirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotīti?
“比丘们,六处止灭,触止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.33
Saḷāyatananirodhā, bhante, phassanirodho;
“大德,六处止灭,触止灭。
mn38:21.34
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.35
saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti.
六处止灭,触止灭。”
mn38:21.37
nāmarūpanirodhā nu kho, bhikkhave, saḷāyatananirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,名色止灭,六处止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.39
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.42
viññāṇanirodhā nu kho, bhikkhave, nāmarūpanirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,识止灭,名色止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.44
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.46
“Saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘行止灭,识止灭。’这是所说的。
mn38:21.47
saṅkhāranirodhā nu kho, bhikkhave, viññāṇanirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,行止灭,识止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.48
“Saṅkhāranirodhā, bhante, viññāṇanirodho;
“大德,行止灭,识止灭。
mn38:21.49
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.50
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti.
行止灭,识止灭。”
mn38:21.51
“Avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti iti kho panetaṁ vuttaṁ;
“‘无明止灭,行止灭。’这是所说的。
mn38:21.52
avijjānirodhā nu kho, bhikkhave, saṅkhāranirodho, no vā, kathaṁ vā ettha hotī”ti?
“比丘们,无明止灭,行止灭,还是不如此,你们对此如何理解?”
mn38:21.53
“Avijjānirodhā, bhante, saṅkhāranirodho;
“大德,无明止灭,行止灭。
mn38:21.54
evaṁ no ettha hoti—
我们对此这样理解:
mn38:21.55
avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti.
无明止灭,行止灭。”
“我说过:出生止息,衰老与死亡也就止息。你们亲自看到出生止息,衰老与死亡也就止息吗?还是不同?你们怎么理解?”“大德,出生止息,衰老与死亡也就止息。我们的亲身体会是:出生止息,衰老与死亡也就止息。”
随后,世尊对以下每一项都作了同样的询问:这是他所说的,比丘们亲自看见的是否也是如此,还是不同,他们怎样理解。比丘们逐项回答,确认自己的亲身体会正是如此:
存在的形成与延续止息,出生也就止息。
抓住不放止息,存在的形成与延续也就止息。
内心的渴求止息,抓住不放也就止息。
感受止息,内心的渴求也就止息。
接触止息,感受也就止息。
六种感知能力止息,接触也就止息。
精神类的活动与有形的形态止息,六种感知能力也就止息。
感知止息,精神类的活动与有形的形态也就止息。
种种造作止息,感知也就止息。
这种看不清楚的状态止息,种种造作也就止息。
22 · 此无故彼无
mn38:22.1
“Sādhu, bhikkhave.
“善哉,比丘们!
mn38:22.2
Iti kho, bhikkhave, tumhepi evaṁ vadetha, ahampi evaṁ vadāmi—
比丘们,你们这样说,我也这样说:
mn38:22.3
imasmiṁ asati idaṁ na hoti, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati, yadidaṁ—
此无故彼无,此灭故彼灭,即:
mn38:22.4
avijjānirodhā saṅkhāranirodho,
无明止灭,行止灭。
mn38:22.5
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho,
行止灭,识止灭。
mn38:22.8
saḷāyatananirodhā phassanirodho,
六处止灭,触止灭。
mn38:22.9
phassanirodhā vedanānirodho,
触止灭,受止灭。
mn38:22.12
upādānanirodhā bhavanirodho,
取止灭,有止灭。
mn38:22.13
bhavanirodhā jātinirodho,
有止灭,生止灭。
mn38:22.14
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
缘生,老死、愁、悲、苦、忧、恼止灭。
mn38:22.15
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
如此,这整个苦蕴止灭。
“很好,比丘们!你们这样说,我也是这样说的:这个不存在,那个就不存在;
这个止息,那个就止息。
也就是:这种看不清楚的状态止息,种种造作也就止息。
种种造作止息,感知也就止息。
感知止息,精神类的活动与有形的形态也就止息。
精神类的活动与有形的形态止息,六种感知能力也就止息。
六种感知能力止息,接触也就止息。
接触止息,感受也就止息。
感受止息,内心的渴求也就止息。
内心的渴求止息,抓住不放也就止息。
抓住不放止息,存在的形成与延续也就止息。
存在的形成与延续止息,出生也就止息。
随着出生止息,衰老、死亡、忧愁、悲叹、身体的痛苦、内心的忧苦和绝望也就止息。
整团的苦就是这样止息的。
23 · 过去与未来
mn38:23.1
Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā pubbantaṁ vā paṭidhāveyyātha:
“比丘们,你们这样知、这样见,还会追溯过去:
mn38:23.2
‘ahesumha nu kho mayaṁ atītamaddhānaṁ, nanu kho ahesumha atītamaddhānaṁ, kiṁ nu kho ahesumha atītamaddhānaṁ, kathaṁ nu kho ahesumha atītamaddhānaṁ, kiṁ hutvā kiṁ ahesumha nu kho mayaṁ atītamaddhānan’”ti?
‘我们过去存在过吗?过去不存在吗?过去是什么?过去怎样?过去由什么变成什么?’吗?”
mn38:23.3
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:23.4
“Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā aparantaṁ vā paṭidhāveyyātha—
“比丘们,你们这样知、这样见,还会追逐未来:
mn38:23.5
bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānaṁ, nanu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ, kiṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ, kathaṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ, kiṁ hutvā kiṁ bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānan”ti?
‘我们未来会存在吗?未来不会存在吗?未来将是什么?未来将怎样?未来由什么变成什么?’吗?”
mn38:23.6
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
“你们已经这样亲自知道、亲自看见,还会围绕过去追问:‘我过去存在过吗?不存在吗?曾经是什么?怎样存在?从什么变成了什么?’吗?”
“不,大德。”
“你们已经这样亲自知道、亲自看见,还会围绕未来追问:‘我以后会存在吗?会不存在吗?会变成什么?会怎样存在?会从什么变成什么?’吗?”
“不,大德。”
本段全部词语
24 · 亲身体证
mn38:24.1
“Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā etarahi vā paccuppannamaddhānaṁ ajjhattaṁ kathaṅkathī assatha—
“比丘们,你们这样知、这样见,还会对当前自身犹疑:
mn38:24.2
ahaṁ nu khosmi, no nu khosmi, kiṁ nu khosmi, kathaṁ nu khosmi, ayaṁ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṁ gāmī bhavissatī”ti?
‘我存在吗?我不存在吗?我是什么?我怎样?这个众生从哪里来,将往哪里去?’吗?”
mn38:24.3
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:24.4
“Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā evaṁ vadeyyātha—
“比丘们,你们这样知、这样见,还会这样说:
mn38:24.5
satthā no garu, satthugāravena ca mayaṁ evaṁ vademā”ti?
‘我们的老师值得尊重,我们因尊重老师而这样说。’吗?”
mn38:24.6
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:24.7
“Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā evaṁ vadeyyātha—
“比丘们,你们这样知、这样见,还会这样说:
mn38:24.8
samaṇo evamāha, samaṇā ca nāma mayaṁ evaṁ vademā”ti?
‘沙门这样说,我们作为沙门便这样说。’吗?”
mn38:24.9
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:24.10
“Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā aññaṁ satthāraṁ uddiseyyāthā”ti?
“比丘们,你们这样知、这样见,还会依另一位老师吗?”
mn38:24.11
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:24.12
“Api nu tumhe, bhikkhave, evaṁ jānantā evaṁ passantā yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṁ vata kotūhalamaṅgalāni tāni sārato paccāgaccheyyāthā”ti?
“比丘们,你们这样知、这样见,还会将许多沙门婆罗门的誓行、喧闹吉祥仪式视为坚实吗?”
mn38:24.13
“No hetaṁ, bhante”.
“不,大德。”
mn38:24.14
“Nanu, bhikkhave, yadeva tumhākaṁ sāmaṁ ñātaṁ sāmaṁ diṭṭhaṁ sāmaṁ viditaṁ, tadeva tumhe vadethā”ti.
“比丘们,你们不是只说自己所知、自己所见、自己所体证的吗?”
mn38:24.15
“Evaṁ, bhante”.
“是,大德。”
“你们已经这样亲自知道、亲自看见,还会对当下的自己疑惑不定:‘我存在吗?我不存在吗?我是什么?我怎样?这个众生从哪里来,将往哪里去?’吗?”
“不,大德。”
“比丘们,你们这样知、这样见,还会这样说:‘我们的老师值得尊重,我们这样说只是因为尊重老师。’吗?”
“不,大德。”
“比丘们,你们这样知、这样见,还会这样说:‘那位沙门这样说,我们是沙门,所以也跟着这样说。’吗?”
“不,大德。”
“你们已经这样亲自知道、亲自看见,还会改去追随另一个老师吗?”
“不,大德。”
“你们还会把其他沙门、婆罗门的各种仪规和喧闹的祈福活动,看成真正有实质意义的事吗?”
“不,大德。”
“你们所说的,不正是自己亲自知道、看见、体证的吗?”
“是,大德。”
本段全部词语
25 · 可以亲证的教导
mn38:25.1
“Sādhu, bhikkhave, upanītā kho me tumhe, bhikkhave, iminā sandiṭṭhikena dhammena akālikena ehipassikena opaneyyikena paccattaṁ veditabbena viññūhi.
“善哉,比丘们!我已用这现见、不待时、来见、引导、智者各自应知的法引导你们。
mn38:25.2
Sandiṭṭhiko ayaṁ, bhikkhave, dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhi—
比丘们,这法是现见、不待时、来见、引导、智者各自应知的。
mn38:25.3
iti yantaṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttanti.
所说的这句话,就是指此而说。
“很好,比丘们!我用这种教法引导了你们:能够亲自验证,不必等待,邀请人来亲见,能够引向目标,由有识者各自亲身体证。这教法能够亲自验证,不必等待,邀请人来亲见,能够引向目标,由有识者各自亲身体证。所说的这句话,就是指此而说。
本段全部词语
26 · 入胎的条件
mn38:26.1
Tiṇṇaṁ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassāvakkanti hoti.
比丘们,三者和合,便有入胎。
mn38:26.2
Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca na utunī hoti, gandhabbo ca na paccupaṭṭhito hoti, neva tāva gabbhassāvakkanti hoti.
父母和合,母亲非时,乾闼婆未现前,便无入胎。
mn38:26.3
Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca na paccupaṭṭhito hoti, neva tāva gabbhassāvakkanti hoti.
父母和合,母亲在时,乾闼婆未现前,仍无入胎。
mn38:26.4
Yato ca kho, bhikkhave, mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti—evaṁ tiṇṇaṁ sannipātā gabbhassāvakkanti hoti.
比丘们,父母和合,母亲在时,乾闼婆现前,如此三者和合,便有入胎。
27 · 母亲养育
mn38:27.1
Tamenaṁ, bhikkhave, mātā nava vā dasa vā māse gabbhaṁ kucchinā pariharati mahatā saṁsayena garubhāraṁ.
比丘们,母亲以腹怀胎九月或十月,承担重负,有大危险。
mn38:27.2
Tamenaṁ, bhikkhave, mātā navannaṁ vā dasannaṁ vā māsānaṁ accayena vijāyati mahatā saṁsayena garubhāraṁ.
比丘们,九月或十月后,母亲生产,承担重负,有大危险。
mn38:27.3
Tamenaṁ jātaṁ samānaṁ sakena lohitena poseti.
孩子出生后,她以自己的血养育他。
mn38:27.4
Lohitañhetaṁ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṁ mātuthaññaṁ.
比丘们,在圣者律中,母乳就是这里所说的血。
母亲怀胎九个月或十个月,承受沉重负担和很大风险。九个月或十个月后,她又冒着很大风险,生下这沉重的负担。孩子出生后,她以自己的血养育他。在觉悟者的教导中,这里说的血就是母乳。
本段全部词语
28 · 幼年游戏
mn38:28.1
Sa kho so, bhikkhave, kumāro vuddhimanvāya indriyānaṁ paripākamanvāya
比丘们,那孩子长大,诸根成熟后,
mn38:28.2
yāni tāni kumārakānaṁ kīḷāpanakāni tehi kīḷati, seyyathidaṁ—vaṅkakaṁ ghaṭikaṁ mokkhacikaṁ ciṅgulakaṁ pattāḷhakaṁ rathakaṁ dhanukaṁ.
玩儿童的游戏,即小犁、击木、翻筋斗、小风车、小量器、小车、小弓。
孩子长大,各种能力成熟后,便玩儿童的游戏:小犁、击木、翻筋斗、小风车、小量器、小车和小弓。
本段全部词语
29 · 感官享受
mn38:29.1
Sa kho so, bhikkhave, kumāro vuddhimanvāya indriyānaṁ paripākamanvāya
比丘们,那孩子继续长大,诸根成熟后,
mn38:29.2
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti—
享有、具备五欲功德,自娱。
mn38:29.3
cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi,
即眼所识的色,可意、可爱、可悦、可喜、与欲相应、令人染著。
mn38:29.4
sotaviññeyyehi saddehi …
耳所识的声……
mn38:29.5
ghānaviññeyyehi gandhehi …
鼻所识的香……
mn38:29.6
jivhāviññeyyehi rasehi …
舌所识的味……
mn38:29.7
kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.
身所识的触,可意、可爱、可悦、可喜、与欲相应、令人染著。
继续长大,感官能力更加成熟后,他享用五类感官享受,让自己快乐。
眼睛所见的形色,都合意、可爱、悦人、令人喜欢,与欲望相连,令人贪恋。
耳朵听见的声音,都合意、可爱、悦人、令人喜欢,与欲望相连,令人贪恋。
鼻子闻到的气味,都合意、可爱、悦人、令人喜欢,与欲望相连,令人贪恋。
舌头尝到的味道,都合意、可爱、悦人、令人喜欢,与欲望相连,令人贪恋。
身体接触到的触觉对象,都合意、可爱、悦人、令人喜欢,与欲望相连,令人贪恋。
本段全部词语
30 · 贪恋与苦的形成
mn38:30.1
So cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe sārajjati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso.
他以眼见色后,于可喜色染著,于不可喜色瞋恚,身念未建立,心狭小而住。
mn38:30.2
Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
他不如实了知心解脱、慧解脱,即那些恶不善法无余止灭之处。
mn38:30.3
So evaṁ anurodhavirodhaṁ samāpanno yaṁ kiñci vedanaṁ vedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, so taṁ vedanaṁ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
他如此陷于顺逆,无论感受乐、苦或不苦不乐,都欢喜、欢迎、执著那感受。
mn38:30.4
Tassa taṁ vedanaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī.
他欢喜、欢迎、执著那感受时,欢喜生起。
mn38:30.5
Yā vedanāsu nandī tadupādānaṁ, tassupādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
于受的欢喜就是取,缘取有有,缘有有生,缘生有老死、愁悲苦忧恼。
mn38:30.6
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
如此,这整个苦蕴集起。
mn38:30.7
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
以耳闻声后……
mn38:30.8
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
以鼻嗅香后……
mn38:30.9
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
以舌尝味后……
mn38:30.10
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
以身触触后……
mn38:30.11
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme sārajjati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso.
以意识法后,于可喜法染著,于不可喜法瞋恚,身念未建立,心狭小而住。
mn38:30.12
Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
他不如实了知心解脱、慧解脱,即那些恶不善法无余止灭之处。
mn38:30.13
So evaṁ anurodhavirodhaṁ samāpanno yaṁ kiñci vedanaṁ vedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, so taṁ vedanaṁ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
他如此陷于顺逆,无论感受乐、苦或不苦不乐,都欢喜、欢迎、执著那感受。
mn38:30.14
Tassa taṁ vedanaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī.
他欢喜、欢迎、执著那感受时,欢喜生起。
mn38:30.15
Yā vedanāsu nandī tadupādānaṁ, tassupādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
于受的欢喜就是取,缘取有有,缘有有生,缘生有老死、愁悲苦忧恼。
mn38:30.16
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
如此,这整个苦蕴集起。
看见形色时,喜欢的就贪恋,不喜欢的就排斥;
他没有建立起对身体的持续观察,内心狭窄。他未能亲身体证心从束缚中释放、通过领悟和明辨而解脱的境地;
在那样的境地,有害于离苦与修行的状态会彻底止息。他陷在迎合与抗拒中,不论感受到舒服、难受,还是不苦不乐,都欣然接受、欢迎,并陷入这些感受。他这样迎接并抓住感受,就产生了对感受的贪恋。对感受的贪恋,就是抓住不放。以此为条件,存在形成并延续;
以存在为条件而出生;
随着出生,衰老、死亡、忧愁、悲叹、身体痛苦、内心忧苦和绝望也发生。
整团的苦就是这样产生的。
听见声音、闻到气味、尝到味道、身体接触触觉对象,以及运用心的感知能力认识心中对象时,也有上述同样的情形:喜欢的就贪恋,不喜欢的就排斥,继而贪恋感受、抓住不放,整团的苦就这样生起。
31 · 如来出现
mn38:31.1
Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
比丘们,这里有如来出现于世,阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛、世尊。
mn38:31.2
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
他对有天、魔、梵的世界,有沙门、婆罗门、天与人的众生,以自己的通智亲证后宣说。
mn38:31.3
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ;
他说法,初善、中善、后善,有义、有文。
mn38:31.4
kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
他显示完全圆满、清净的梵行。
这时,一位如来出现在世间。他彻底解脱,圆满觉悟,透彻的认识与行为已经圆满,走到了善的终点,了解世间,善于引导需要调教的人,是天人与人类的老师,是觉悟者、世尊。他亲自证知这个有天神、魔、梵天,以及沙门、婆罗门、天人与人类的世界,再将自己证实的告诉别人。他的教导从开始、中间到最后都美好,既有意义,表达也完整。他阐明了一条完整、纯净的修行道路。
本段全部词语
32 · 出家
mn38:32.1
Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.
居士、居士子或生于其他家族者听闻此法。
mn38:32.2
So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.
听法后,对如来获得信。
mn38:32.3
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:
获得信后,他如此审思:
mn38:32.4
‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.
‘居家狭窄,是尘路;出家是露地。
mn38:32.5
Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
居家者不容易行完全圆满、完全清净、如磨光贝壳的梵行。
mn38:32.6
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’”ti.
我何不剃除须发,着袈裟,从家出家,成为无家者?’
mn38:32.7
So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, kesamassuṁ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
后来,他舍下少或多的财产,少或多的亲族,剃除须发,着袈裟,从家出家,成为无家者。
一位居士、居士的孩子,或其他家庭出身的人,听到这教导。听后,对如来生起信心。有了信心,他认真想:‘在家生活拥挤,容易受到沾染;出家则开阔自在。留在家中,不容易完整地走过纯净的修行道路,使它像磨光的贝壳一样洁净。何不剃去头发胡须,穿上袈裟,离开家庭出家修行?’此后,不论财产多少、亲族多少,他都舍下了,剃去头发胡须,穿上袈裟,出家修行。
本段全部词语
33 · 行为训练
mn38:33.1
So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
如此出家后,他受持比丘的学处与共同生活,断除杀生,远离杀生,放下棍棒、刀剑,有惭愧、有悲悯,为一切生命的利益而悲悯地住。
mn38:33.2
Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī athenena sucibhūtena attanā viharati.
断除不与取,远离不与取,只取所给予的,只期待所给予的,不偷盗,清净而住。
mn38:33.3
Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti, ārācārī virato methunā gāmadhammā.
断除非梵行,修梵行,远行,远离性行为这一世俗之法。
mn38:33.4
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.
断除妄语,远离妄语,说真实语,守真实,坚定、可信,不欺骗世间。
mn38:33.5
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti—ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya. Iti bhinnānaṁ vā sandhātā, sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī, samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
断除离间语,远离离间语,不把这里听到的传到那里使此处分裂,不把那里听到的传到这里使彼处分裂;使分裂者和合,扶助和合者,喜和合、乐和合、欣和合,说促成和合的话。
mn38:33.6
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti—yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
断除粗恶语,远离粗恶语,说无过、悦耳、可爱、入心、文雅、众人喜爱、众人悦意的话。
mn38:33.7
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti, kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena, sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
断除杂秽语,远离杂秽语,适时说、真实说、有益说、说法、说律;适时说值得珍藏、有依据、有分寸、有利益的话。
mn38:33.8
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti,
他远离损伤种子与草木。
mn38:33.9
ekabhattiko hoti rattūparato, virato vikālabhojanā.
一食,夜间止食,远离非时食。
mn38:33.10
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti,
远离观看歌舞音乐等娱乐表演。
mn38:33.11
mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti,
远离佩戴花鬘、香料、涂饰等装扮修饰。
mn38:33.12
uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti,
远离高广大床。
mn38:33.13
jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受金银。
mn38:33.14
āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受生谷。
mn38:33.15
āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受生肉。
mn38:33.16
itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受妇女、女孩。
mn38:33.17
dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受女奴、男奴。
mn38:33.18
ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受山羊、绵羊。
mn38:33.19
kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受鸡、猪。
mn38:33.20
hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受象、牛、马、母马。
mn38:33.21
khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti,
远离接受田地、宅地。
mn38:33.22
dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti,
远离从事传使差遣。
mn38:33.23
kayavikkayā paṭivirato hoti,
远离买卖。
mn38:33.24
tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti,
远离假秤、假金属、假量器。
mn38:33.25
ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti,
远离贿赂、欺骗、诈骗、诡诈。
mn38:33.26
chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
远离割截、杀害、拘禁、劫掠、抢夺、暴力。
出家后,他接受比丘的训练和生活方式,不杀害生命,放下棍棒刀剑,心有羞耻与悲悯,愿一切生命安好。
他不偷拿未经给予的东西,只接受别人给予的,也只期待别人给予,保持清白。
他过清净的独身修行生活,远离性行为。
他不说谎,讲真话、守信用,为人可靠,不欺骗别人。
他不搬弄是非,不把一边的话传到另一边挑起矛盾。他使不和的人重新和好,帮助和睦的人保持和睦,乐于和睦,所说的话促进和睦。
他不说粗暴伤人的话,讲话温和、悦耳、亲切、贴心、得体,让人愿意听。
他不讲无意义的闲话,选择合适的时候,说真实、有益、符合教导和修行准则的话;说话有依据、有分寸,值得记住,能带来益处。
他不毁坏种子和植物。
他在规定的进食时段用餐,不在夜间或不合规定的时间吃东西。
他不观看歌舞音乐等娱乐表演。
不以花环、香料和涂饰来装扮自己。
不用高大奢华的床。
不接受金银。
不接受未经加工的谷物。
不接受生肉。
不接受妇女和女孩作为馈赠。
不接受男女奴仆。
不接受山羊、绵羊。
不接受鸡、猪。
不接受象、牛、马、母马。
不接受田地、宅地。
不替人奔走传讯。
不做买卖。
不在秤、金属成色或量器上作假。
不行贿、不欺骗、不诈骗、不耍诡计。
不伤残他人、不杀害、不绑架、不劫掠抢夺、不使用暴力。
本段全部词语
34 · 知足
mn38:34.1
So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
他满足于蔽身之衣、充腹之食,去任何地方,只带着这些。
mn38:34.2
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;
譬如有翼之鸟,飞向何处,只带双翼之负担。
mn38:34.3
evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
同样,比丘满足于蔽身之衣、充腹之食,去任何地方,只带着这些。
mn38:34.4
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
具足这圣戒蕴,他在内感受无过之乐。
有衣遮身、有饭充饥,他就满足。不论去哪里,只带着这些必需品。就像鸟儿飞到哪里,只带着自己的翅膀。比丘也是如此,有衣遮身、有饭充饥就满足,不论去哪里,只带着这些必需品。有了这样的高尚行为,他内心体验到没有过失所带来的安乐。
本段全部词语
35 · 收摄感官
mn38:35.1
So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
他以眼见色后,不执取相,不执取细相。
mn38:35.2
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
若眼根不摄护而住,贪忧等恶不善法就会流入;为摄护它,他修行,守护眼根,达到眼根的摄护。
mn38:35.3
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
以耳闻声后……
mn38:35.4
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
以鼻嗅香后……
mn38:35.5
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
以舌尝味后……
mn38:35.6
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
以身触触后……
mn38:35.7
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
以意识法后,不执取相,不执取细相。
mn38:35.8
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
若意根不摄护而住,贪忧等恶不善法就会流入;为摄护它,他修行,守护意根,达到意根的摄护。
mn38:35.9
So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
具足这圣根摄护,他在内感受无染之乐。
36 · 清楚知道整体状态
mn38:36.1
So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
他前进、返回时正知而行;前瞻、旁顾时正知而行;屈伸时正知而行;持僧伽梨、钵、衣时正知而行;吃、喝、嚼、尝时正知而行;大小便时正知而行;行、住、坐、睡、醒、语、默时正知而行。
37 · 寻找僻静处
mn38:37.1
So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato,
具足这圣戒蕴、圣知足、圣根摄护、圣念与正知,
mn38:37.2
vivittaṁ senāsanaṁ bhajati—araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
他亲近远离的住处:林野、树下、山中、峡谷、山洞、墓地、丛林、露地、草堆。
他具备了这样的高尚行为、知足、感官收摄,以及持续观察、清楚知道整体状态的能力,便来到僻静的住处:林野、树下、山中、峡谷、山洞、墓地、丛林、露天或草堆旁。
本段全部词语
38 · 断除五种障碍
mn38:38.1
So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
饭后乞食归来,他结跏趺坐,端正身体,于当前建立念。
mn38:38.2
So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti;
断除对世间的贪求,以离贪求之心而住,净化心中的贪求。
mn38:38.3
byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti;
mn38:38.4
thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī, sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti;
mn38:38.5
uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti;
mn38:38.6
vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
断除疑,超越疑而住,对善法不犹疑,净化心中的疑。
39 · 四禅
mn38:39.1
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe,
断除这五盖,即心的随染、使慧软弱者,
mn38:39.2
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
远离诸欲,远离不善法,有寻有伺,具离生喜乐,进入初禅而住。
mn38:39.3
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
又,比丘们,比丘由寻伺寂止,内净、心一境性,无寻无伺,具定生喜乐,第二禅……
40 · 感受而不执取
mn38:40.1
So cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe na sārajjati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso.
他以眼见色后,于可喜色不染著,于不可喜色不瞋恚,身念已建立,心无量而住。
mn38:40.2
Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
他如实了知心解脱、慧解脱,即那些恶不善法无余止灭之处。
mn38:40.3
So evaṁ anurodhavirodhavippahīno yaṁ kiñci vedanaṁ vedeti, sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, so taṁ vedanaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
他已断除顺逆,无论感受乐、苦或不苦不乐,都不欢喜、不欢迎、不执著那感受。
mn38:40.4
Tassa taṁ vedanaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāsu nandī sā nirujjhati.
不欢喜、不欢迎、不执著那感受,于受的欢喜就止灭。
mn38:40.5
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
由欢喜止灭,取止灭;由取止灭,有止灭;由有止灭,生止灭;由生止灭,老死、愁悲苦忧恼止灭。
mn38:40.6
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
如此,这整个苦蕴止灭。
41 · 渴求尽而解脱
mn38:41.1
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
以耳闻声后……
mn38:41.2
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
以鼻嗅香后……
mn38:41.3
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
以舌尝味后……
mn38:41.4
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
以身触触后……
mn38:41.5
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme na sārajjati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso,
以意识法后,于可喜法不染著,于不可喜法不瞋恚,身念已建立,心无量而住。
mn38:41.6
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
他如实了知心解脱、慧解脱,即那些恶不善法无余止灭之处。
mn38:41.7
So evaṁ anurodhavirodhavippahīno yaṁ kiñci vedanaṁ vedeti, sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, so taṁ vedanaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
他已断除顺逆,无论感受乐、苦或不苦不乐,都不欢喜、不欢迎、不执著那感受。
mn38:41.8
Tassa taṁ vedanaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāsu nandī sā nirujjhati.
不欢喜、不欢迎、不执著那感受,于受的欢喜就止灭。
mn38:41.9
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
由欢喜止灭,取止灭;由取止灭,有止灭;由有止灭,生止灭;由生止灭,老死、愁悲苦忧恼止灭。
mn38:41.10
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
如此,这整个苦蕴止灭。
mn38:41.11
Imaṁ kho me tumhe, bhikkhave, saṅkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṁ dhāretha, sātiṁ pana bhikkhuṁ kevaṭṭaputtaṁ mahātaṇhājālataṇhāsaṅghāṭappaṭimukkan”ti.
mn38:41.12
Idamavoca bhagavā.
世尊说了这些。
mn38:41.13
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
那些比丘欢喜,随喜世尊所说。