01 缘起
02 善星的指控
mn12:2.1
Tena kho pana samayena sunakkhatto licchaviputto acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā.
mn12:2.2
So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati:
他在毗舍离的集会中说这样的话:
mn12:2.3
“natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso.
mn12:2.4
Takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānaṁ.
沙门乔达摩所说的法,是由推理构作、随思察而行、由自己想出来的。
mn12:2.5
Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā”ti.
然而,他为了那个目的而说的法,确实引导依之实践者走向苦的完全灭尽。”
离车族的善星刚离开佛陀所教的修行指导与规制不久。他在毗舍离众人集会的地方说:
“出家求道的修行者乔达摩没有任何超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见。他讲的道理,只是靠推理构想出来,顺着自己的思路反复琢磨,再凭自己的想法说出来的。可是,照着他的教导去做的人,确实能达到他说法所要达成的目的:让苦迫彻底止息。”
03 舍利弗听见这番话
mn12:3.1
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.
于是,尊者舍利弗在上午穿好衣,拿起钵与衣,进入毗舍离乞食。
mn12:3.2
Assosi kho āyasmā sāriputto sunakkhattassa licchaviputtassa vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsamānassa:
尊者舍利弗听见离车族子善星在毗舍离的集会中说这样的话:
mn12:3.3
“natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso.
mn12:3.4
Takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānaṁ.
沙门乔达摩所说的法,是由推理构作、随思察而行、由自己想出来的。
mn12:3.5
Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā”ti.
然而,他为了那个目的而说的法,确实引导依之实践者走向苦的完全灭尽。”
那天上午,舍利弗尊者穿好衣,带着钵和外衣,进入毗舍离托钵乞食。他听见善星在众人面前宣称:乔达摩并没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见,所讲的只是自己靠推理和思察想出来的道理;但照着教导去做的人,又确实能够达到所说的目的,让苦迫彻底止息。
04 舍利弗向佛陀转述
mn12:3.6
Atha kho āyasmā sāriputto vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
于是,尊者舍利弗在毗舍离行乞之后,饭后从乞食返回,前往世尊所在之处;到达后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的尊者舍利弗对世尊说:
mn12:3.8
So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati:
他在毗舍离的集会中说这样的话:
mn12:3.9
‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso.
mn12:3.10
Takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānaṁ.
沙门乔达摩所说的法,是由推理构作、随思察而行、由自己想出来的。
mn12:3.11
Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’”ti.
然而,他为了那个目的而说的法,确实引导依之实践者走向苦的完全灭尽。’”
乞食回来、用餐之后,舍利弗去见佛陀,行礼后坐在一旁,说:
“尊者,离车族的善星刚离开您的修行指导与规制不久。他在毗舍离公开说,您没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见,所讲的道理只是靠推理构想、顺着自己的思路思察得来的。但他又说,照着您的教导去做的人,确实能达到说法的目的,让苦迫彻底止息。”
05 本想贬损,却说出了赞叹
mn12:4.2
Kodhā ca panassa esā vācā bhāsitā.
他的这番话是出于愤怒而说的。
mn12:4.3
‘Avaṇṇaṁ bhāsissāmī’ti kho, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso vaṇṇaṁyeva tathāgatassa bhāsati.
mn12:4.5
‘yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.
‘他为了那个目的而说的法,确实引导依之实践者走向苦的完全灭尽。’”
06 他不会作出的推断
mn12:5.1
Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati:
“舍利弗,善星这个愚人甚至不会对我根据已知情况作出这样的推断:
‘这位世尊是阿罗汉,是凭自力圆满领悟、获得解脱的人,智慧与品行都已圆满,已经圆满走过修行道路,透彻知晓世间。对于能够接受教导的人,他的引导和训练无人能及;他是天与人的导师,是觉悟了的佛陀,是世尊。’”
07 种种神通
mn12:6.1
Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati:
mn12:6.2
‘itipi so bhagavā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattetī’ti.
‘那位世尊确实体验种种神通:一身成为多身,多身又成为一身;显现、隐没;穿过墙壁、围垒、山岳而行,毫无阻碍,如在空中;在地中出没,如在水中;在水上行走而不沉没,如在地上;以结跏趺坐的姿势在空中而行,如有翅膀的鸟;对于这具有如此大神力、大威力的日月,也能用手触摸、抚摩;以身行使自在,乃至梵天界。’”
08 听见远近的天声与人声
mn12:7.1
Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati:
“他也不会对我根据已知情况作出这样的推断:
‘世尊具有清净、超越常人的听闻能力,无论远近,天界与人间的声音都能听到。’”
09 如实知道他人的心
mn12:8.1
Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati:
mn12:8.2
‘itipi so bhagavā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti—
‘那位世尊确实以心遍知其他众生、其他人的心而了知:
mn12:8.5
sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānāti,
了知有嗔的心为“有嗔的心”,
mn12:8.6
vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānāti;
了知离嗔的心为“离嗔的心”;
mn12:8.7
samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajānāti,
了知有痴的心为“有痴的心”,
mn12:8.8
vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajānāti;
了知离痴的心为“离痴的心”;
mn12:8.17
vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānāti,
了知已解脱的心为“已解脱的心”,
mn12:8.18
avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajānātī’ti.
了知未解脱的心为“未解脱的心”。’”
10 如来的十种能力
mn12:9.1
Dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
mn12:9.2
Katamāni dasa?
是哪十种?”
11 第一:知道可能与不可能
mn12:10.1
Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti.
“舍利弗,在这里,如来如实了知可能为可能、不可能为不可能。”
mn12:10.2
Yampi, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来如实了知可能为可能、不可能为不可能,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第一,如来照实际情形知道,什么是可能的,什么是不可能的。这就是如来的一种能力。”
12 第二:知道业如何产生结果
mn12:11.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti.
“再者,舍利弗,如来依可能的情形、依原因,如实了知过去、未来、现在所受行业的异熟。”
mn12:11.2
Yampi, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来依可能的情形、依原因,如实了知过去、未来、现在所受行业的异熟,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第二,对于过去、未来和现在所做的业,如来照实际情形知道它们在怎样的情形、基于什么原因,会产生什么结果。这也是如来的一种能力。”
13 第三:知道通往各个去处的道路
mn12:12.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti.
mn12:12.2
Yampi, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来如实了知通向一切处的行道,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
14 第四:知道世间的多种构成
mn12:13.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ pajānāti.
mn12:13.2
Yampi, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来如实了知具有多种界、不同界的世间,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第四,如来照实际情形知道世间由多种多样、各不相同的要素所构成。这也是如来的一种能力。”
15 第五:知道众生不同的志向
mn12:14.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ pajānāti.
mn12:14.2
Yampi, sāriputta, tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来如实了知众生的种种志向,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第五,如来照实际情形知道众生各有怎样的倾向和志向。这也是如来的一种能力。”
16 第六:知道修习能力的强弱
mn12:15.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ pajānāti.
mn12:15.2
Yampi, sāriputta, tathāgato parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来如实了知其他众生、其他人的根之优劣,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第六,如来照实际情形知道其他众生、其他人在修习上的各种能力,是较强还是较弱。这也是如来的一种能力。”
17 第七:知道修习境界的染污、清净与退出
mn12:16.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti.
“再者,舍利弗,如来如实了知诸禅、解脱、定、等至的杂染、清净与出定。”
mn12:16.2
Yampi, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来如实了知诸禅、解脱、定、等至的杂染、清净与出定,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第七,对于禅那、解脱、心的安住和所进入的各种修习境界,如来照实际情形知道它们怎样受到染污、怎样变得清净,以及怎样从这些境界中退出。这也是如来的一种能力。”
18 第八:忆起过去的种种生命
mn12:17.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
“再者,舍利弗,如来忆念种种宿住,即一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫:‘在那里,我有这样的名、这样的氏族、这样的容貌、这样的食物,感受这样的苦乐,有这样的寿限。从那里死去后,我生到另一处;在那里,我也有这样的名、这样的氏族、这样的容貌、这样的食物,感受这样的苦乐,有这样的寿限。从那里死去后,我生到这里。’如此,连同其情形与细节,忆念种种宿住。”
mn12:17.2
Yampi, sāriputta, tathāgato anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来忆念种种宿住,即一生、二生〔中略〕;如此,连同其情形与细节,忆念种种宿住。这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第八,如来能够忆起过去的种种生命:一生、两生、三生、四生、五生,十生、二十生、三十生、四十生、五十生,一百生、一千生、十万生;也能忆起世界多次收缩、多次展开,以及收缩又展开的漫长时期。
他记得:‘那时我叫什么名字,属于什么氏族,长什么样,吃什么食物,经历怎样的快乐与痛苦,活了多久。从那里死去以后,又生到另一处;在那里,我叫什么名字、属于什么氏族、长什么样、吃什么食物、经历怎样的苦乐、活了多久。从那里死去以后,才生到这里。’
他能忆起这些过去的生命,连同各自的情形和细节。这也是如来的一种能力。”
19 第九:看见众生随业再生
mn12:18.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
“再者,舍利弗,如来以清净、超越常人的天眼,看见众生死去、再生,低劣、殊胜,美貌、丑陋,善趣、恶趣;了知众生随其业而去:‘这些众生具备身恶行、语恶行、意恶行,毁谤圣者,持邪见,依邪见采取行动;他们身坏命终后,已生于苦界、恶趣、堕处、地狱。另有这些众生具备身善行、语善行、意善行,不毁谤圣者,持正见,依正见采取行动;他们身坏命终后,已生于善趣、天界。’如此,以清净、超越常人的天眼,看见众生死去、再生,低劣、殊胜,美貌、丑陋,善趣、恶趣;了知众生随其业而去。”
mn12:18.2
Yampi, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来以清净、超越常人的天眼,看见众生死去、再生,低劣、殊胜,美貌、丑陋,善趣、恶趣;了知众生随其业而去:‘这些众生具备身恶行、语恶行、意恶行,毁谤圣者,持邪见,依邪见采取行动;他们身坏命终后,已生于苦界、恶趣、堕处、地狱。另有这些众生具备身善行、语善行、意善行,不毁谤圣者,持正见,依正见采取行动;他们身坏命终后,已生于善趣、天界。’如此,以清净、超越常人的天眼,看见众生死去、再生,低劣、殊胜,美貌、丑陋,善趣、恶趣;了知众生随其业而去。这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
20 第十:亲自体证不再有染污的解脱
mn12:19.1
Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
“再者,舍利弗,如来由于诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱、慧解脱,进入而住。”
mn12:19.2
Yampi, sāriputta, tathāgato āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
“舍利弗,如来由于诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱、慧解脱,进入而住,这也是如来的一种如来力;依凭这一力,如来宣称居于最上之位,在众会中作狮子吼,转梵轮。”
“第十,由于染污已经彻底灭尽,如来就在此时此地,亲自体验并领悟、亲身体证了不再有染污的心的解脱,以及由领悟和明辨而来的解脱,并安住其中。这也是如来的一种能力。”
21 凭这十种能力作狮子吼
22 对执持指控的后果作出判断
mn12:21.2
‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso;
mn12:21.3
takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānan’ti,
沙门乔达摩所说的法,是由推理构作、随思察而行、由自己想出来的。’
mn12:21.4
taṁ, sāriputta, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
舍利弗,他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
mn12:21.5
Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, sāriputta, vadāmi.
舍利弗,犹如戒具足、定具足、慧具足的比丘,在现法中能够证得究竟之知(四果,即阿罗汉果);舍利弗,我说此事也是如此确定:
mn12:21.6
Taṁ vācaṁ appahāya, taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。”
“舍利弗,我有这样的认识和亲见。假如还有人说:‘乔达摩没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见;他讲的道理,只是靠推理构想、顺着自己的思路思察,凭自己的想法说出来的。’
那个人如果不放弃这番言论,不放弃这种心态,也不舍弃这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
就像一位戒行完善、心的安住与领悟明辨都已充分发展的比丘,能就在此时此地亲自达到圆满解脱(四果,即阿罗汉果)一样,我说,前面的结果也是如此确定:如果不放弃那番言论、不放弃那种心态、不舍弃那种认知,他就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。”
23 如来四种无所畏惧的把握
mn12:22.1
Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
mn12:22.2
Katamāni cattāri?
是哪四种?”
“舍利弗,如来在四个方面有无所畏惧的把握。凭着这四种把握,他宣明自己处于最上地位,在大众面前如狮子吼一般无畏地宣说,并转动教法之轮。是哪四个方面?”
24 关于完全觉悟的无畏
25 关于染污灭尽的无畏
26 关于修行障碍的无畏
mn12:25.1
‘Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā, te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā’ti. Tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṁ, sāriputta, na samanupassāmi.
“你所说的那些障碍法,对于从事它们的人,其实不足以造成障碍。”舍利弗,我看不到这样的根据:有沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,能够合乎法地如此诘难我。
27 关于止息痛苦之道的无畏
mn12:26.1
‘Yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. Tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṁ, sāriputta, na samanupassāmi.
“你为了某一目的而教导的法,不能引导依此实践的人走向苦的完全灭尽。”舍利弗,我看不到这样的根据:有沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,能够合乎法地如此诘难我。
28 四种无畏的成就
29 不能轻率否认这样的亲知亲见
mn12:28.2
‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānan’ti,
mn12:28.3
taṁ, sāriputta, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
舍利弗,他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
mn12:28.4
Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, sāriputta, vadāmi.
犹如戒具足、定具足、慧具足的比丘,在现法中能够证得究竟之知(四果,即阿罗汉果);舍利弗,我说此事也是如此确定。
mn12:28.5
Taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
舍利弗,我有这样的亲知亲见。如果有人仍然说:“乔达摩没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见;他讲的道理,只是靠推理构想、顺着自己的思路思察,凭自己的想法说出来的。”那个人如果不放弃这番言论,不放弃这种心态,也不舍弃这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
就像一位戒行完善、心的安住与领悟明辨都已充分发展的比丘,能就在此时此地亲自达到圆满解脱(四果,即阿罗汉果)一样,我说,前面的结果也是如此确定:如果那个人仍不放弃这番言论、这种心态和这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
30 面对八种会众
mn12:29.2
Katamā aṭṭha?
哪八种?
mn12:29.3
Khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā, tāvatiṁsaparisā, māraparisā, brahmaparisā—
mn12:29.5
Imehi kho, sāriputta, catūhi vesārajjehi samannāgato tathāgato imā aṭṭha parisā upasaṅkamati ajjhogāhati.
mn12:29.6
Abhijānāmi kho panāhaṁ, sāriputta, anekasataṁ khattiyaparisaṁ upasaṅkamitā.
mn12:29.7
Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā.
在那里,我曾与他们同坐、交谈,并参与讨论。
mn12:29.8
Tatra vata maṁ bhayaṁ vā sārajjaṁ vā okkamissatīti nimittametaṁ, sāriputta, na samanupassāmi.
舍利弗,我看不到这样的根据:在那里,恐惧或怯懦会侵入我。
31 与其余七种会众交谈
mn12:30.1
Abhijānāmi kho panāhaṁ, sāriputta, anekasataṁ brāhmaṇaparisaṁ …pe…
舍利弗,我也记得自己曾前往数百次婆罗门的集会〔中略〕
mn12:30.2
gahapatiparisaṁ …
居士的集会〔中略〕
mn12:30.4
cātumahārājikaparisaṁ …
四大王天的集会〔中略〕
mn12:30.5
tāvatiṁsaparisaṁ …
三十三天的集会〔中略〕
mn12:30.6
māraparisaṁ …
魔的集会〔中略〕
mn12:30.7
brahmaparisaṁ upasaṅkamitā.
梵天的集会。
mn12:30.8
Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā.
在那里,我也曾与他们同坐、交谈,并参与讨论。
mn12:30.9
Tatra vata maṁ bhayaṁ vā sārajjaṁ vā okkamissatīti nimittametaṁ, sāriputta, na samanupassāmi.
舍利弗,我看不到这样的根据:在那里,恐惧或怯懦会侵入我。
32 不能轻率否认这样的亲知亲见
mn12:31.2
‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānan’ti,
mn12:31.3
taṁ, sāriputta, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
舍利弗,他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
mn12:31.4
Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, sāriputta, vadāmi.
犹如戒具足、定具足、慧具足的比丘,在现法中能够证得究竟之知(四果,即阿罗汉果);舍利弗,我说此事也是如此确定。
mn12:31.5
Taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
舍利弗,我有这样的亲知亲见。如果有人仍然说:“乔达摩没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见;他讲的道理,只是靠推理构想、顺着自己的思路思察,凭自己的想法说出来的。”那个人如果不放弃这番言论,不放弃这种心态,也不舍弃这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
就像一位戒行完善、心的安住与领悟明辨都已充分发展的比丘,能就在此时此地亲自达到圆满解脱(四果,即阿罗汉果)一样,我说,前面的结果也是如此确定:如果那个人仍不放弃这番言论、这种心态和这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
33 四种出生方式
mn12:32.2
Katamā catasso?
哪四种?
mn12:33.8
Ye kho te, sāriputta, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtikuṇape vā pūtikummāse vā candanikāye vā oḷigalle vā jāyanti—
舍利弗,那些在腐鱼、腐尸、腐粥、污水沟或污水坑中出生的众生——
mn12:33.11
Devā, nerayikā, ekacce ca manussā, ekacce ca vinipātikā—
天、地狱众生、某些人,以及某些堕于下界的众生——
舍利弗,众生有四种出生方式:从卵中出生、从母胎中出生、从潮湿环境中出生,以及直接出现而出生。
从卵中出生,就是破开卵壳而出生。从母胎中出生,就是破开胎膜而出生。从潮湿环境中出生,就是在腐鱼、腐尸、腐烂的粥食、污水沟或污水坑中出生。直接出现而出生,指天神、地狱众生,以及某些人和某些堕入下界的众生直接出现的出生方式。
这就是四种出生方式。
34 不能轻率否认这样的亲知亲见
mn12:34.2
‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānan’ti,
mn12:34.3
taṁ, sāriputta, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
舍利弗,他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
mn12:34.4
Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, sāriputta, vadāmi.
犹如戒具足、定具足、慧具足的比丘,在现法中能够证得究竟之知(四果,即阿罗汉果);舍利弗,我说此事也是如此确定。
mn12:34.5
Taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
舍利弗,我有这样的亲知亲见。如果有人仍然说:“乔达摩没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见;他讲的道理,只是靠推理构想、顺着自己的思路思察,凭自己的想法说出来的。”那个人如果不放弃这番言论,不放弃这种心态,也不舍弃这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
就像一位戒行完善、心的安住与领悟明辨都已充分发展的比丘,能就在此时此地亲自达到圆满解脱(四果,即阿罗汉果)一样,我说,前面的结果也是如此确定:如果那个人仍不放弃这番言论、这种心态和这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
35 五种投生去处
36 通向五种投生去处的道路
mn12:36.1
Nirayañcāhaṁ, sāriputta, pajānāmi, nirayagāmiñca maggaṁ, nirayagāminiñca paṭipadaṁ;
mn12:36.2
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
我也了知,怎样行道的人,会在身坏命终后投生苦界、恶趣、堕处、地狱。
mn12:36.3
Tiracchānayoniñcāhaṁ, sāriputta, pajānāmi, tiracchānayonigāmiñca maggaṁ, tiracchānayonigāminiñca paṭipadaṁ;
mn12:36.4
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjati tañca pajānāmi.
我也了知,怎样行道的人,会在身坏命终后投生畜生生处。
mn12:36.5
Pettivisayañcāhaṁ, sāriputta, pajānāmi, pettivisayagāmiñca maggaṁ, pettivisayagāminiñca paṭipadaṁ;
mn12:36.6
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
mn12:36.7
Manusse cāhaṁ, sāriputta, pajānāmi, manussalokagāmiñca maggaṁ, manussalokagāminiñca paṭipadaṁ;
mn12:36.8
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu upapajjati tañca pajānāmi.
我也了知,怎样行道的人,会在身坏命终后投生人中。
mn12:36.9
Deve cāhaṁ, sāriputta, pajānāmi, devalokagāmiñca maggaṁ, devalokagāminiñca paṭipadaṁ;
mn12:36.10
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
我也了知,怎样行道的人,会在身坏命终后投生善趣、天界。
37 通向涅槃的道路
mn12:36.11
Nibbānañcāhaṁ, sāriputta, pajānāmi, nibbānagāmiñca maggaṁ, nibbānagāminiñca paṭipadaṁ;
mn12:36.12
yathā paṭipanno ca āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati tañca pajānāmi.
我也了知,怎样行道的人,会由诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱与慧解脱,进入并安住其中。(四果,即阿罗汉果)
38 地狱与炭火坑的比喻
mn12:37.1
Idhāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:37.2
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生苦界、恶趣、堕处、地狱。”
mn12:37.3
Tamenaṁ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannaṁ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṁ.
mn12:37.4
Seyyathāpi, sāriputta, aṅgārakāsu sādhikaporisā pūrā aṅgārānaṁ vītaccikānaṁ vītadhūmānaṁ.
舍利弗,譬如有一个超过一人深的炭火坑,满是没有火焰、没有烟的炭火。
mn12:37.5
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva aṅgārakāsuṁ paṇidhāya.
这时,有一个人被热逼迫、被热折磨,疲乏、干渴、口渴,沿着一条没有岔路的道路,朝着那炭火坑走来。
mn12:37.6
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:
一个有眼力的人看见他,会这样说:
mn12:37.7
‘tathāyaṁ bhavaṁ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā imaṁyeva aṅgārakāsuṁ āgamissatī’ti.
“这位先生如此走、如此行动,走上了这样的道路,因此会来到这炭火坑。”
mn12:37.8
Tamenaṁ passeyya aparena samayena tassā aṅgārakāsuyā patitaṁ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṁ.
后来,那人会看到他已跌入那炭火坑,正在体验纯然痛苦、剧烈、难忍的感受。
mn12:37.9
Evameva kho ahaṁ, sāriputta, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:37.10
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生苦界、恶趣、堕处、地狱。”
舍利弗,我用自己的心直接了知某个人的心,知道他正在走怎样的路、怎样行动,也知道他在这条路上走下去,会在死后投生到苦难的境地、悲惨的去处、堕落之处、地狱。后来,我以清净、超越常人的天眼,看到他确已投生那里,只有痛苦,剧烈而难忍。
这就像有一个比人的身高还深的炭火坑,里面满是没有火焰、没有烟的炭火。一个人被暑热折磨得疲惫不堪,干渴难耐,沿着一条没有岔路的道路,朝着那个炭火坑走去。一个视力正常的人看见了,就会说:“看他走的路和走法,他会到那个炭火坑去。”后来,这个人果然看到他跌进坑里,所受的只有剧烈而难忍的痛苦。
同样,我直接了知那个人的心,知道他所走的道路会使他死后投生到苦难的境地、悲惨的去处、堕落之处、地狱;后来,又亲眼看到他投生那里,只有痛苦,剧烈而难忍。
39 动物与粪坑的比喻
mn12:38.1
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:38.2
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生畜生生处。”
mn12:38.3
Tamenaṁ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapannaṁ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṁ.
mn12:38.5
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva gūthakūpaṁ paṇidhāya.
这时,有一个人被热逼迫、被热折磨,疲乏、干渴、口渴,沿着一条没有岔路的道路,朝着那粪坑走来。
mn12:38.6
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:
一个有眼力的人看见他,会这样说:
mn12:38.7
‘tathāyaṁ bhavaṁ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho yathā imaṁyeva gūthakūpaṁ āgamissatī’ti.
“这位先生如此走、如此行动,走上了这样的道路,因此会来到这粪坑。”
mn12:38.8
Tamenaṁ passeyya aparena samayena tasmiṁ gūthakūpe patitaṁ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṁ.
后来,那人会看到他已跌入那粪坑,正在体验痛苦、剧烈、难忍的感受。
mn12:38.9
Evameva kho ahaṁ, sāriputta, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:38.10
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生畜生生处。”
舍利弗,我用自己的心直接了知某个人的心,知道他正在走怎样的路、怎样行动,也知道他在这条路上走下去,会在死后投生到动物的生存境地。后来,我以清净、超越常人的天眼,看到他确已投生那里,承受剧烈而难忍的痛苦。
这就像有一个比人的身高还深的粪坑,装满了粪便。一个人被暑热折磨得疲惫不堪,干渴难耐,沿着一条没有岔路的道路,朝着那个粪坑走去。一个视力正常的人看见了,就会说:“看他走的路和走法,他会到那个粪坑去。”后来,这个人果然看到他跌进坑里,承受剧烈而难忍的痛苦。
同样,我直接了知那个人的心,知道他所走的道路会使他死后投生到动物的生存境地;后来,又亲眼看到他投生那里,承受剧烈而难忍的痛苦。
40 饿鬼与稀疏树荫的比喻
mn12:39.1
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:39.2
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生饿鬼界。”
mn12:39.3
Tamenaṁ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapannaṁ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṁ.
mn12:39.4
Seyyathāpi, sāriputta, rukkho visame bhūmibhāge jāto tanupattapalāso kabaracchāyo.
舍利弗,譬如有一棵树,长在不平坦的地面上,枝叶稀疏,树荫斑驳。
mn12:39.5
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṁ paṇidhāya.
这时,有一个人被热逼迫、被热折磨,疲乏、干渴、口渴,沿着一条没有岔路的道路,朝着那棵树走来。
mn12:39.6
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:
一个有眼力的人看见他,会这样说:
mn12:39.7
‘tathāyaṁ bhavaṁ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā imaṁyeva rukkhaṁ āgamissatī’ti.
“这位先生如此走、如此行动,走上了这样的道路,因此会来到这棵树。”
mn12:39.8
Tamenaṁ passeyya, aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṁ vā nipannaṁ vā dukkhabahulā vedanā vedayamānaṁ.
后来,那人会看到他坐着或躺在那棵树的树荫下,正在体验以苦为多的感受。
mn12:39.9
Evameva kho ahaṁ, sāriputta, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:39.10
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生饿鬼界。”
41 人间与浓密树荫的比喻
mn12:40.1
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:40.2
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生人中。”
mn12:40.3
Tamenaṁ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu upapannaṁ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṁ.
mn12:40.4
Seyyathāpi, sāriputta, rukkho same bhūmibhāge jāto bahalapattapalāso sandacchāyo.
舍利弗,譬如有一棵树,长在平坦的地面上,枝叶茂密,树荫浓密。
mn12:40.5
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṁ paṇidhāya.
这时,有一个人被热逼迫、被热折磨,疲乏、干渴、口渴,沿着一条没有岔路的道路,朝着那棵树走来。
mn12:40.6
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:
一个有眼力的人看见他,会这样说:
mn12:40.7
‘tathāyaṁ bhavaṁ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā imameva rukkhaṁ āgamissatī’ti.
“这位先生如此走、如此行动,走上了这样的道路,因此会来到这棵树。”
mn12:40.8
Tamenaṁ passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṁ vā nipannaṁ vā sukhabahulā vedanā vedayamānaṁ.
后来,那人会看到他坐着或躺在那棵树的树荫下,正在体验以乐为多的感受。
mn12:40.9
Evameva kho ahaṁ, sāriputta, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:40.10
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生人中。”
42 天界与宫殿的比喻
mn12:41.1
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:
mn12:41.2
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī’ti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生善趣、天界。”
mn12:41.3
Tamenaṁ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannaṁ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṁ.
mn12:41.4
Seyyathāpi, sāriputta, pāsādo, tatrāssa kūṭāgāraṁ ullittāvalittaṁ nivātaṁ phusitaggaḷaṁ pihitavātapānaṁ.
舍利弗,譬如有一座宫殿,其中有一间重阁,内外涂抹完好,不透风,门扇密合,窗户关闭。
mn12:41.5
Tatrāssa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno.
其中有一张床榻,铺着长毛毯、白毛毯、绣花毯、上等羚鹿皮褥,上有顶篷,两端各有红色枕垫。
mn12:41.6
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pāsādaṁ paṇidhāya.
这时,有一个人被热逼迫、被热折磨,疲乏、干渴、口渴,沿着一条没有岔路的道路,朝着那座宫殿走来。
mn12:41.7
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:
一个有眼力的人看见他,会这样说:
mn12:41.8
‘tathāyaṁ bhavaṁ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā imaṁyeva pāsādaṁ āgamissatī’ti.
“这位先生如此走、如此行动,走上了这样的道路,因此会来到这座宫殿。”
mn12:41.9
Tamenaṁ passeyya aparena samayena tasmiṁ pāsāde tasmiṁ kūṭāgāre tasmiṁ pallaṅke nisinnaṁ vā nipannaṁ vā ekantasukhā vedanā vedayamānaṁ.
后来,那人会看到他在那座宫殿、那间重阁的那张床榻上坐着或躺着,正在体验纯然安乐的感受。
mn12:41.10
Evameva kho ahaṁ, sāriputta, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:41.11
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此他会在身坏命终后投生善趣、天界。”
舍利弗,我用自己的心直接了知某个人的心,知道他正在走怎样的路、怎样行动,也知道他在这条路上走下去,会在死后投生到好的去处、天界。后来,我以清净、超越常人的天眼,看到他确已投生那里,所感受到的只有安乐,没有痛苦。
这就像有一座宫殿,里面的楼阁内外粉刷完好,不漏风,门扇严密,窗户关闭。房中放着一张床榻,铺有长毛毯、白毛毯、绣花毯和上等羚鹿皮褥,上面有顶篷,两端各放着红色枕垫。一个人被暑热折磨得疲惫不堪,干渴难耐,沿着一条没有岔路的道路,朝着那座宫殿走去。一个视力正常的人看见了,就会说:“看他走的路和走法,他会到那座宫殿去。”后来,这个人果然看到他坐着或躺在宫殿楼阁中的那张床榻上,只有安乐,没有痛苦。
同样,我直接了知那个人的心,知道他所走的道路会使他死后投生到好的去处、天界;后来,又亲眼看到他投生那里,只有安乐,没有痛苦。
43 涅槃与清凉莲池的比喻
mn12:42.1
Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
mn12:42.2
tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatīti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此将会由诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱与慧解脱,进入并安住其中。”(四果,即阿罗汉果)
mn12:42.3
Tamenaṁ passāmi aparena samayena āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṁ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṁ.
后来,我看到他已由诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱与慧解脱,进入并安住其中,正在体验纯然安乐的感受。(证得四果,即阿罗汉果)
mn12:42.4
Seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā.
舍利弗,譬如有一个莲池,水清澈、甘美、清凉、洁净,岸边平缓,令人喜爱。
mn12:42.5
Avidūre cassā tibbo vanasaṇḍo.
离它不远处,有一片茂密的树林。
mn12:42.6
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pokkharaṇiṁ paṇidhāya.
这时,有一个人被热逼迫、被热折磨,疲乏、干渴、口渴,沿着一条没有岔路的道路,朝着那个莲池走来。
mn12:42.7
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:
一个有眼力的人看见他,会这样说:
mn12:42.8
‘tathā bhavaṁ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā imaṁyeva pokkharaṇiṁ āgamissatī’ti.
“这位先生如此走、如此行动,走上了这样的道路,因此会来到这个莲池。”
mn12:42.9
Tamenaṁ passeyya aparena samayena taṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā nhāyitvā ca pivitvā ca sabbadarathakilamathapariḷāhaṁ paṭippassambhetvā paccuttaritvā tasmiṁ vanasaṇḍe nisinnaṁ vā nipannaṁ vā, ekantasukhā vedanā vedayamānaṁ.
后来,那人会看到他已进入莲池,沐浴、饮水,平息了一切苦恼、疲乏与热迫,再上岸来,在那片树林中坐着或躺着,正在体验纯然安乐的感受。
mn12:42.10
Evameva kho ahaṁ, sāriputta, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:
mn12:42.11
‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti.
“这个人如此行道、如此行动,走上了这样的道路,因此将会由诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱与慧解脱,进入并安住其中。”(四果,即阿罗汉果)
mn12:42.12
Tamenaṁ passāmi aparena samayena āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṁ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṁ.
后来,我看到他已由诸漏灭尽,在现法中亲自证知、体证无漏的心解脱与慧解脱,进入并安住其中,正在体验纯然安乐的感受。(证得四果,即阿罗汉果)
舍利弗,我用自己的心直接了知某个人的心,知道他怎样修行、怎样行动,也知道他沿着这条路走下去,将会随着染污彻底灭尽,就在此时此地亲自证得不再有染污的心的解脱,以及通过领悟和明辨而获得的解脱,并安住其中(四果,即阿罗汉果)。后来,我看到他确已做到,所感受到的只有安乐,没有痛苦。
这就像有一个莲池,池水清澈、甘美、清凉、洁净,岸边平缓,令人喜爱;不远处还有一片茂密的树林。一个人被暑热折磨得疲惫不堪,干渴难耐,沿着一条没有岔路的道路,朝着那个莲池走去。一个视力正常的人看见了,就会说:“看他走的路和走法,他会到那个莲池去。”后来,这个人果然看到他走进池中,洗了澡、喝了水,所有苦恼、疲惫和暑热都消退了。他再走上岸,在树林里坐着或躺着,只有安乐,没有痛苦。
同样,我直接了知那个人的心,知道他修行的结果;后来,看到他随着染污彻底灭尽,就在此时此地亲自证得不再有染污的心的解脱,以及通过领悟和明辨而获得的解脱,并安住其中(证得四果,即阿罗汉果),只有安乐,没有痛苦。
舍利弗,前面所说的地狱、动物、饿鬼、人和天神,就是五种投生去处。
44 不能轻率否认这样的亲知亲见
mn12:43.2
‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso;
“沙门乔达摩没有超越常人之法,没有堪称圣者的殊胜知见。
mn12:43.3
takkapariyāhataṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānan’ti
沙门乔达摩所说的法,是由推理构作、随思察而行、由自己想出来的。”
mn12:43.4
taṁ, sāriputta, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
舍利弗,他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
mn12:43.5
Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya; evaṁ sampadamidaṁ, sāriputta, vadāmi
犹如戒具足、定具足、慧具足的比丘,在现法中能够证得究竟之知(四果,即阿罗汉果);舍利弗,我说此事也是如此确定。
mn12:43.6
taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
他若不舍断那番言论、不舍断那种心、不舍弃那种见,就会如同被带去放在那里一样,落入地狱。
舍利弗,我有这样的亲知亲见。如果有人仍然说:“乔达摩没有超越常人的修行成就,也没有堪称圣者的非凡认识和亲见;他讲的道理,只是靠推理构想、顺着自己的思路思察,凭自己的想法说出来的。”那个人如果不放弃这番言论,不放弃这种心态,也不舍弃这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
就像一位戒行完善、心的安住与领悟明辨都已充分发展的比丘,能就在此时此地亲自达到圆满解脱(四果,即阿罗汉果)一样,我说,前面的结果也是如此确定:如果那个人仍不放弃这番言论、这种心态和这种认知,就会落入地狱,如同被带去安置在那里一样。
45 曾经实践的四类苦行
mn12:44.1
Abhijānāmi kho panāhaṁ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṁ brahmacariyaṁ caritā—
46 不接受哪些食物
mn12:45.1
Tatrāssu me idaṁ, sāriputta, tapassitāya hoti—acelako homi muttācāro hatthāpalekhano, naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko; nābhihaṭaṁ na uddissakataṁ na nimantanaṁ sādiyāmi.
舍利弗,其中,我的苦行是这样的:我裸行,离弃常规,舔手;不应“来吧,尊者”的招呼,也不应“停下,尊者”的请求;不接受送来的食物,不接受专为我制作的食物,不接受邀请。
mn12:45.2
So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāmi, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāmi, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī; na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivāmi;
我不从锅口接受,不从钵口接受;不越过门槛接受,不越过棍杖接受,不越过杵接受;不从正在共食的两人处接受,不从孕妇处接受,不从哺乳妇女处接受,不从与男子相处的妇女处接受;不在宣告分发食物之处接受,不在狗等候之处接受,不在苍蝇群集飞舞之处接受;不食鱼,不食肉,不饮谷酒、果酒或发酵的谷糠水。
我的苦行是这样的:我不穿衣服,不遵从一般的生活规矩,吃后舔手。别人叫我过去,我不过去;
请我停留,我也不停留。我不接受别人送来的食物,不接受专门为我准备的饭食,也不接受用餐邀请。
我不接受从锅里或钵里直接递出的食物,不接受越过门槛、棍杖或杵递来的食物;
不接受两个正在一起吃饭的人给的食物,不接受孕妇、正在哺乳的妇女、正与男子相处的妇女给的食物;
也不在宣告分发食物的地方、狗在等候的地方或苍蝇成群飞舞的地方接受食物。我不吃鱼,也不吃肉;
不喝谷物酒、果酒或谷糠发酵的饮料。
47 限制饭量与进食间隔
mn12:45.3
so ekāgāriko vā homi ekālopiko, dvāgāriko vā homi dvālopiko …pe… sattāgāriko vā homi sattālopiko;
我或只到一家,只取一口;或只到两家,只取两口;〔中略〕或只到七家,只取七口。
mn12:45.4
ekissāpi dattiyā yāpemi, dvīhipi dattīhi yāpemi …pe… sattahipi dattīhi yāpemi;
mn12:45.5
ekāhikampi āhāraṁ āhāremi, dvīhikampi āhāraṁ āhāremi …pe… sattāhikampi āhāraṁ āhāremi; iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmi.
我也一日进食一次,也两日进食一次;〔中略〕也七日进食一次;如此,乃至半月一次,我住于实行这样的定期进食。
48 粗劣的食物与衣着
mn12:45.6
So sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā homi, nīvārabhakkho vā homi, daddulabhakkho vā homi, haṭabhakkho vā homi, kaṇabhakkho vā homi, ācāmabhakkho vā homi, piññākabhakkho vā homi, tiṇabhakkho vā homi, gomayabhakkho vā homi, vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī.
我或食蔬菜,或食稗子,或食野稻,或食皮屑,或食水苔,或食米糠,或食米汤,或食芝麻渣,或食草,或食牛粪;我以森林中的根与果实为食维生,只食落下的果实。
mn12:45.7
So sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi, chavadussānipi dhāremi, paṁsukūlānipi dhāremi, tirīṭānipi dhāremi, ajinampi dhāremi, ajinakkhipampi dhāremi, kusacīrampi dhāremi, vākacīrampi dhāremi, phalakacīrampi dhāremi, kesakambalampi dhāremi, vāḷakambalampi dhāremi, ulūkapakkhampi dhāremi;
我也穿麻衣,也穿混麻衣,也穿裹尸布,也穿粪扫衣,也穿树皮,也穿羚羊皮,也穿羚羊皮条,也穿拘舍草衣,也穿树皮纤维衣,也穿木片衣,也穿人发织物,也穿兽毛织物,也穿猫头鹰羽衣。
我吃过蔬菜、稗子、野稻、动物皮的残渣、水苔、米糠、米汤、芝麻渣、草和牛粪;也曾靠森林中的根和果实维生,只吃自然落下的果子。
我穿过麻布、混麻布、裹尸布、从垃圾中拾来的破布、树皮、羚羊皮、羚羊皮条,也穿过用拘舍草、树皮纤维、木片、人发、兽毛或猫头鹰羽毛制成的衣物。
49 折磨身体的各种做法
mn12:45.8
kesamassulocakopi homi kesamassulocanānuyogamanuyutto;
我也是拔除头发、胡须者,致力实行拔除头发、胡须;
mn12:45.9
ubbhaṭṭhakopi homi āsanapaṭikkhitto;
也是常立者,拒绝坐席;
mn12:45.10
ukkuṭikopi homi ukkuṭikappadhānamanuyutto;
也是蹲踞者,致力于蹲踞的精勤;
mn12:45.11
kaṇṭakāpassayikopi homi kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappemi;
也是卧荆棘者,在荆棘上安置卧处;
mn12:45.12
sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmi—
也住于实行一日入水洗浴三次,黄昏为第三次。
mn12:45.13
iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharāmi.
如此,我住于实行诸如此类、多种多样的烧灼、折磨身体之法。
我亲手拔去头发和胡须,把这当作修习;
始终站着,拒绝坐下;
长久蹲踞,刻意坚持这种姿势;
把荆棘当作床铺,睡在上面;
一天入水洗浴三次,第三次在黄昏。
我以这些不同的方式折磨自己的身体。这就是我当时的苦行。
50 任由身体污秽
mn12:46.2
nekavassagaṇikaṁ rajojallaṁ kāye sannicitaṁ hoti papaṭikajātaṁ.
多年累积的尘垢堆积在身上,结成硬壳。
mn12:46.3
Seyyathāpi, sāriputta, tindukakhāṇu nekavassagaṇiko sannicito hoti papaṭikajāto, evamevāssu me, sāriputta, nekavassagaṇikaṁ rajojallaṁ kāye sannicitaṁ hoti papaṭikajātaṁ.
mn12:46.5
‘aho vatāhaṁ imaṁ rajojallaṁ pāṇinā parimajjeyyaṁ, aññe vā pana me imaṁ rajojallaṁ pāṇinā parimajjeyyun’ti.
“啊,愿我用手擦去这尘垢,或愿别人用手替我擦去这尘垢。”
51 谨慎避免伤害生命
mn12:47.2
so kho ahaṁ, sāriputta, satova abhikkamāmi, satova paṭikkamāmi, yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hoti:
舍利弗,我有念地前进,有念地后退;即使对于一滴水,我也现起悲悯:
mn12:47.3
‘māhaṁ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṁ āpādesin’ti.
“愿我不要使陷于困境的微小生命遭到伤亡。”
52 像野鹿一样避开人群
mn12:48.3
Yadā passāmi gopālakaṁ vā pasupālakaṁ vā tiṇahārakaṁ vā kaṭṭhahārakaṁ vā vanakammikaṁ vā, vanena vanaṁ gahanena gahanaṁ ninnena ninnaṁ thalena thalaṁ sampatāmi.
当我看见牧牛人、牧畜人、采草人、采薪人或林业工人时,便从森林奔向森林,从丛林奔向丛林,从低地奔向低地,从高地奔向高地。
mn12:48.4
Taṁ kissa hetu?
那是什么原因?
mn12:48.5
Mā maṁ te addasaṁsu ahañca mā te addasanti.
为了他们不看见我,我也不看见他们。
mn12:48.6
Seyyathāpi, sāriputta, āraññako mago manusse disvā vanena vanaṁ gahanena gahanaṁ ninnena ninnaṁ thalena thalaṁ sampatati;
舍利弗,譬如林野中的鹿看见人后,从森林奔向森林,从丛林奔向丛林,从低地奔向低地,从高地奔向高地;
mn12:48.7
evameva kho ahaṁ, sāriputta, yadā passāmi gopālakaṁ vā pasupālakaṁ vā tiṇahārakaṁ vā kaṭṭhahārakaṁ vā vanakammikaṁ vā vanena vanaṁ gahanena gahanaṁ ninnena ninnaṁ thalena thalaṁ sampatāmi.
同样,舍利弗,当我看见牧牛人、牧畜人、采草人、采薪人或林业工人时,便从森林奔向森林,从丛林奔向丛林,从低地奔向低地,从高地奔向高地。
mn12:48.8
Taṁ kissa hetu?
那是什么原因?
mn12:48.9
Mā maṁ te addasaṁsu ahañca mā te addasanti.
为了他们不看见我,我也不看见他们。
53 以幼牛粪和自身粪尿为食
mn12:49.1
So kho ahaṁ, sāriputta, ye te goṭṭhā paṭṭhitagāvo apagatagopālakā, tattha catukkuṇḍiko upasaṅkamitvā yāni tāni vacchakānaṁ taruṇakānaṁ dhenupakānaṁ gomayāni tāni sudaṁ āhāremi.
舍利弗,在那些母牛已经外出、牧牛人已经离开的牛栏,我四肢着地爬过去,食用那些幼小、尚在吃奶的犊牛的粪。
mn12:49.2
Yāvakīvañca me, sāriputta, sakaṁ muttakarīsaṁ apariyādinnaṁ hoti, sakaṁyeva sudaṁ muttakarīsaṁ āhāremi.
54 住在恐怖森林,承受寒热
mn12:50.1
So kho ahaṁ, sāriputta, aññataraṁ bhiṁsanakaṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā viharāmi.
舍利弗,我深入某一令人恐怖的丛林而住。
mn12:50.2
Tatrāssudaṁ, sāriputta, bhiṁsanakassa vanasaṇḍassa bhiṁsanakatasmiṁ hoti—
舍利弗,那令人恐怖的丛林,其恐怖是这样的:
mn12:50.3
yo koci avītarāgo taṁ vanasaṇḍaṁ pavisati, yebhuyyena lomāni haṁsanti.
任何未离染著的人进入那丛林,多半会毛发竖立。
mn12:50.4
So kho ahaṁ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā tathārūpāsu rattīsu rattiṁ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe;
舍利弗,在那些寒冷的冬夜,在八日严寒、降霜雪的时节,在那样的夜里,我夜晚住在露天,白天住在丛林;
mn12:50.5
gimhānaṁ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṁ vanasaṇḍe.
在热季的最后一个月,我白天住在露天,夜晚住在丛林。
mn12:50.6
Apissu maṁ, sāriputta, ayaṁ anacchariyagāthā paṭibhāsi pubbe assutapubbā:
mn12:50.7
‘Sotatto sosinno ceva,
“他受炙热,又受寒湿,
mn12:50.8
eko bhiṁsanake vane;
独自在恐怖的森林;
mn12:50.9
Naggo na caggimāsīno,
裸体而坐,不依火堆,
mn12:50.10
esanāpasuto munī’ti.
牟尼致力于寻求。”
我还住进令人恐惧的密林。那里可怕到这样的地步:还没有摆脱贪恋的人走进去,大多会寒毛直竖。
冬季最寒冷、降霜雪的那八天里,我夜晚待在露天,白天待在林中;热季的最后一个月,我白天待在露天,夜晚待在林中。那时,一首从未听过的偈子自然浮现在我心中:
“忍受炙热,又受寒湿,
独自在令人恐惧的森林。
不着衣物,也不靠火取暖,
这位修行人仍在努力寻求。”
55 遭受凌辱时的舍心
mn12:51.2
Apissu maṁ, sāriputta, gāmaṇḍalā upasaṅkamitvā oṭṭhubhantipi, omuttentipi, paṁsukenapi okiranti, kaṇṇasotesupi salākaṁ pavesenti.
舍利弗,村童们来到我这里,或向我吐唾沫,或向我撒尿,或向我撒尘土,或把细棍插入我的耳道。
56 只吃一颗枣
mn12:52.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:52.3
Te evamāhaṁsu:
他们这样说:
mn12:52.4
‘kolehi yāpemā’ti.
“我们以枣维生。”
mn12:52.5
Te kolampi khādanti, kolacuṇṇampi khādanti, kolodakampi pivanti—
他们吃枣,也吃枣粉,也喝枣水,
mn12:52.6
anekavihitampi kolavikatiṁ paribhuñjanti.
也受用各种枣制品。
mn12:52.9
‘mahā nūna tena samayena kolo ahosī’ti.
“那时的枣想必很大。”
mn12:52.11
Tadāpi etaparamoyeva kolo ahosi seyyathāpi etarahi.
那时的枣,至多也只有现在这样大。
mn12:52.12
Tassa mayhaṁ, sāriputta, ekaṁyeva kolaṁ āhāraṁ āhārayato adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.
舍利弗,当我仅以一颗枣为食时,身体到了极度消瘦的地步。
舍利弗,有些出家求道的修行者和婆罗门主张,靠特定的饮食就能使自己清净。他们说:“我们靠枣维生。”于是吃枣、吃枣粉、喝枣水,也食用各种枣制品。
我记得自己曾把食物减到只有一颗枣。你可能会想:“那时的枣大概很大吧。”并非如此,它至多也只有今天的枣这样大。我只吃这么一颗枣,身体便消瘦到了极点。
57 饥饿使身体枯瘦
mn12:52.13
Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的大小肢体如同细藤的节或竹的节。
mn12:52.14
Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的臀部如同骆驼的蹄。
mn12:52.15
Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的脊骨高低凸起,如同串起的纺锤。
mn12:52.16
Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的肋骨倾斜散落,如同旧屋倾斜散落的椽子。
mn12:52.17
Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的眼珠深陷眼窝,显得幽深,如同深井里的水光深沉幽隐。
mn12:52.18
Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的头皮干缩、皱瘪,如同未熟就摘下的苦葫芦,被风吹日晒而干缩、皱瘪。
因为吃得太少,四肢像一节节细藤或竹节;
臀部瘦得像骆驼蹄;
脊骨一节节凸出来,像串起的纺锤;
肋骨嶙峋,好像破旧房屋里倾斜散落的椽子。眼珠深陷眼眶,仿佛深井底的一点水光;
头皮干瘪皱缩,像未熟就摘下的苦葫芦,经风吹日晒而枯萎。
58 虚弱到连排便也会扑倒
mn12:52.19
So kho ahaṁ, sāriputta, ‘udaracchaviṁ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmī’ti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi, yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.
舍利弗,当我想“我要抚摸腹皮”时,却抓到了脊骨;想“我要抚摸脊骨”时,却抓到了腹皮。舍利弗,因为吃得如此少,我的腹皮竟已贴着脊骨。
mn12:52.20
So kho ahaṁ, sāriputta, ‘vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya.
舍利弗,当我想“我要大便或小便”时,因为吃得如此少,当场脸朝下倒了下去。
因为吃得太少,肚皮紧贴脊骨:摸肚皮就碰到脊骨,摸脊骨又连带碰到肚皮。要排便或排尿时,我会当场向前扑倒。想抚摩手脚,让身体稍微舒服一些,一摸,毛根腐坏的体毛就掉下来。
59 绿豆、芝麻与一粒米
mn12:53-55.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:53-55.3
Te evamāhaṁsu:
他们这样说:
mn12:53-55.4
‘muggehi yāpema …pe…
“我们以绿豆维生。”〔中略〕
mn12:53-55.5
tilehi yāpema …pe…
“我们以芝麻维生。”〔中略〕
mn12:53-55.6
taṇḍulehi yāpemā’ti.
“我们以米维生。”
mn12:53-55.7
Te taṇḍulampi khādanti, taṇḍulacuṇṇampi khādanti, taṇḍulodakampi pivanti—
他们吃米,也吃米粉,也喝米水,
mn12:53-55.8
anekavihitampi taṇḍulavikatiṁ paribhuñjanti.
也受用各种米制品。
mn12:53-55.11
‘mahā nūna tena samayena taṇḍulo ahosī’ti.
“那时的米粒想必很大。”
mn12:53-55.13
Tadāpi etaparamoyeva taṇḍulo ahosi, seyyathāpi etarahi.
那时的米粒,至多也只有现在这样大。
mn12:53-55.14
Tassa mayhaṁ, sāriputta, ekaṁyeva taṇḍulaṁ āhāraṁ āhārayato adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.
舍利弗,当我仅以一粒米为食时,身体到了极度消瘦的地步。
60 只吃一粒米的后果
mn12:53-55.15
Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的大小肢体如同细藤的节或竹的节。
mn12:53-55.16
Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的臀部如同骆驼的蹄。
mn12:53-55.17
Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的脊骨高低凸起,如同串起的纺锤。
mn12:53-55.18
Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的肋骨倾斜散落,如同旧屋倾斜散落的椽子。
mn12:53-55.19
Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的眼珠深陷眼窝,显得幽深,如同深井里的水光深沉幽隐。
mn12:53-55.20
Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.
因为吃得如此少,我的头皮干缩、皱瘪,如同未熟就摘下的苦葫芦,被风吹日晒而干缩、皱瘪。
mn12:53-55.21
So kho ahaṁ, sāriputta, ‘udaracchaviṁ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmī’ti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.
舍利弗,当我想“我要抚摸腹皮”时,却抓到了脊骨;想“我要抚摸脊骨”时,却抓到了腹皮。舍利弗,因为吃得如此少,我的腹皮竟已贴着脊骨。
mn12:53-55.22
So kho ahaṁ, sāriputta, ‘vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya.
舍利弗,当我想“我要大便或小便”时,因为吃得如此少,当场脸朝下倒了下去。
同样因为吃得太少,我的四肢瘦得像细藤或竹节,臀部像骆驼蹄,脊骨像一串纺锤,肋骨像旧屋倾斜散落的椽子;
眼珠深陷,如深井底的水光,头皮枯皱,如被风吹日晒的青苦葫芦。
肚皮紧贴脊骨,摸肚皮就碰到脊骨,摸脊骨又连带碰到肚皮;
要排便或排尿时,会当场向前扑倒;
想抚摩手脚,让身体稍微舒服一些,一摸,毛根腐坏的体毛就掉下来。这些都是吃得太少造成的。
61 苦行没有带来所求的知见
mn12:56.1
Tāyapi kho ahaṁ, sāriputta, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamaṁ uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ.
mn12:56.2
Taṁ kissa hetu?
那是什么原因?
可是,舍利弗,凭这些做法、这条修行道路和这些艰苦的修习,我并没有获得超越常人的修行成就,也没有获得堪称圣者的非凡认识和亲见。
为什么?因为我还没有获得那种高尚、能使人出离的领悟和明辨。获得它并依此实践,就能走向苦迫的彻底止息。
62 依靠轮回能否清净
mn12:57.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:57.3
Na kho pana so, sāriputta, saṁsāro sulabharūpo yo mayā asaṁsaritapubbo iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi.
63 依靠受生能否清净
mn12:58.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:58.3
Na kho pana sā, sāriputta, upapatti sulabharūpā yā mayā anupapannapubbā iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi.
64 依靠居住之处能否清净
mn12:59.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:59.3
Na kho pana so, sāriputta, āvāso sulabharūpo yo mayā anāvuṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi.
65 依靠祭祀与奉火能否清净
mn12:60.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:60.3
Na kho pana so, sāriputta, yañño sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
mn12:61.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
66 年老不意味着领悟和明辨衰退
mn12:62.1
Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
mn12:62.2
‘yāvadevāyaṁ bhavaṁ puriso daharo hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā tāvadeva paramena paññāveyyattiyena samannāgato hoti.
“只要这位贤者年轻、年少、发色纯黑,具备青春之美,处在人生初期,就具备最敏锐的慧。
mn12:62.3
Yato ca kho ayaṁ bhavaṁ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, atha tamhā paññāveyyattiyā, parihāyatī’ti.
但当这位贤者衰老、年迈、高龄、历经岁月、到了人生晚期,出生以来已八十岁、九十岁或一百岁时,他的慧之敏锐便衰退。”
mn12:62.5
Ahaṁ kho pana, sāriputta, etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko me vayo vattati.
舍利弗,我现在衰老、年迈、高龄、历经岁月、到了人生晚期;我的年岁已到八十。
舍利弗,有些出家求道的修行者和婆罗门认为:“一个人年轻,满头黑发,处于青春年华,领悟和明辨便最为敏锐;一旦年老,到了八十、九十或一百岁,这种能力就会衰退。”
但不能这样看。我现在也已年老,到了人生晚期,今年八十岁。
67 百年问答的譬喻
mn12:62.6
Idha me assu, sāriputta, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino, paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññāveyyattiyena.
mn12:62.7
Seyyathāpi, sāriputta, daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṁ tālacchāyaṁ atipāteyya,
舍利弗,譬如一个持强弓的弓手,受过训练,手法熟练,勤加习练,能够毫不费力地以轻箭横越棕榈树影,
mn12:62.8
evaṁ adhimattasatimanto evaṁ adhimattagatimanto evaṁ adhimattadhitimanto evaṁ paramena paññāveyyattiyena samannāgatā.
mn12:62.9
Te maṁ catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ upādāyupādāya pañhaṁ puccheyyuṁ, puṭṭho puṭṭho cāhaṁ tesaṁ byākareyyaṁ, byākatañca me byākatato dhāreyyuṁ, na ca maṁ dutiyakaṁ uttari paṭipuccheyyuṁ.
他们就四念处一项又一项地向我提问;每当被问,我便向他们解答;他们把我所解答的如实记住,不再就同一件事第二次向我追问。
mn12:62.10
Aññatra asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā, aññatra niddākilamathapaṭivinodanā apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanā, apariyādinnaṁyevassa tathāgatassa dhammapadabyañjanaṁ, apariyādinnaṁyevassa tathāgatassa pañhapaṭibhānaṁ.
除了吃、喝、嚼、尝,除了大小便,除了排除睡意与疲劳之外,舍利弗,如来的说法仍不会穷尽,如来表达法的文句仍不会穷尽,如来应答问题的辩才仍不会穷尽。
mn12:62.11
Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṁ kareyyuṁ.
而我那四位寿命百岁、存活百年的弟子,百年过去后,便会命终。
假如我有四位弟子,每个人都能活一百年;他们能迅速记住、牢牢记住并准确回忆所听的内容,领悟和明辨也极其敏锐,好比熟练的弓手持着强弓,轻轻松松就能把一支轻箭射过棕榈树影那样敏捷。
假如他们就对四个层次的持续观察不断提出一个又一个问题,我逐一回答;他们把答案牢牢记住,不再为同一个问题追问第二遍。除了吃喝、咀嚼、品尝、大小便和休息以消除睡意、疲劳,问答一直进行。如来仍有法可讲,仍有表达法的文句,仍能敏捷地解答问题,不会穷尽;而那四位弟子活满百年后,却会去世。
舍利弗,即使有一天你们必须用床抬着我走,如来领悟和明辨的敏锐也不会改变。
68 为了众人的利益而出现
mn12:63.2
‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti, mameva taṁ sammā vadamāno vadeyya
“有一不受迷痴支配的众生,为了众人的利益、众人的安乐,出于对世间的悲悯,为了天与人的福祉、利益、安乐,出现在世间。”那么,如实说来,应当就我这样说:
mn12:63.3
‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’”ti.
“有一不受迷痴支配的众生,为了众人的利益、众人的安乐,出于对世间的悲悯,为了天与人的福祉、利益、安乐,出现在世间。”
若要如实地形容一个人:“他不受迷痴支配,出现在世间,是为了众人的利益与安乐,出于对世间的悲悯,为了天与人的福祉、利益和安乐。”那么,这样说我,正是如实的。
69 令人毛发竖立的说法
mn12:64.1
Tena kho pana samayena āyasmā nāgasamālo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṁ bījayamāno.
mn12:64.3
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
“希有啊,尊者!未曾有啊,尊者!
mn12:64.5
Konāmo ayaṁ, bhante, dhammapariyāyo”ti?
尊者,这一说法叫什么名字?”
mn12:64.6
“Tasmātiha tvaṁ, nāgasamāla, imaṁ dhammapariyāyaṁ lomahaṁsanapariyāyotveva naṁ dhārehī”ti.