1 · 拘楼国的教导
mn10:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn10:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.
一时,世尊住在拘楼国,拘楼人的名为剑磨瑟昙的市镇。
mn10:1.3
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
在那里,世尊对比丘们说:
mn10:1.4
“bhikkhavo”ti.
“比丘们!”
mn10:1.5
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
比丘们回答世尊:“大德!”
mn10:1.6
Bhagavā etadavoca:
世尊这样说:
我听到的是这样:有一次,世尊住在拘楼国的剑磨瑟昙镇。在那里,世尊对比丘们说:“比丘们!”比丘们回答世尊:“大德!”世尊这样说:
本段全部词语
2 · 四念处的目的
mn10:2.1
“Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā, sokaparidevānaṁ samatikkamāya, dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya, ñāyassa adhigamāya, nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā.
“比丘们,这是使众生清净、超越愁悲、灭没苦忧、获得正道、亲证涅槃的一向之道,即四念处。
“比丘们,对四个层次的持续观察,是一条直达目标的道路:使众生得到净化,超越忧愁与悲叹,消除身体的痛苦和内心的忧苦,走上正道,亲自证得涅槃。
本段全部词语
3 · 四个层次
mn10:3.1
Katame cattāro?
哪四种?
mn10:3.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
比丘们,在这里,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn10:3.3
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
比丘们,在这里,比丘于受随观受而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn10:3.4
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
比丘们,在这里,比丘于心随观心而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn10:3.5
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
比丘们,在这里,比丘于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
哪四种?
比丘持续观察身体,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
比丘持续观察感受,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
比丘持续观察心的状态,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
比丘持续观察细微身心现象,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
本段全部词语
4 · 在呼吸时观察身体
mn10:4.1
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati?
比丘们,比丘如何于身随观身而住?
mn10:4.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati, pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
比丘们,在这里,比丘到林野、树下或空屋,结跏趺坐,端正身体,于当前建立念。
mn10:4.3
So satova assasati, satova passasati.
他具念地吸气,具念地呼气。
mn10:4.4
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti,
吸气长时,他了知:“我吸气长。”呼气长时,他了知:“我呼气长。”
mn10:4.5
rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.
吸气短时,他了知:“我吸气短。”呼气短时,他了知:“我呼气短。”
mn10:4.6
‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati.
mn10:4.7
‘Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
他如此学:“我将使身行寂止而吸气。”如此学:“我将使身行寂止而呼气。”
mn10:4.8
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaṁ vā añchanto ‘dīghaṁ añchāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā añchanto ‘rassaṁ añchāmī’ti pajānāti;
比丘们,譬如熟练的旋工或旋工学徒,长牵引时了知:“我长牵引。”短牵引时了知:“我短牵引。”
mn10:4.9
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;
同样,比丘们,比丘吸气长时了知:“我吸气长。”呼气长时了知:“我呼气长。”吸气短时了知:“我吸气短。”呼气短时了知:“我呼气短。”
mn10:4.10
‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn10:4.11
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
他如此学:“我将使身行寂止而吸气。”如此学:“我将使身行寂止而呼气。”
比丘怎样持续观察身体?
比丘来到林野、树下或空屋,结跏趺坐,端正身体,确立并保持对当下身心的观察。他在吸气时保持观察,在呼气时保持观察。
深深吸气时,他清楚知道自己吸得深;深深呼气时,也清楚知道自己呼得深。
浅浅吸气时,他清楚知道自己吸得浅;浅浅呼气时,也清楚知道自己呼得浅。
他这样练习:吸气时,体验整个身体;呼气时,也体验整个身体。
他这样练习:吸气时,平息身体的造作;呼气时,也平息身体的造作。
好比熟练的旋工或他的学徒,拉得长时清楚知道自己拉得长,拉得短时清楚知道自己拉得短。
比丘也这样清楚知道自己的吸气和呼气是深还是浅。
他这样练习:吸气时,体验整个身体;呼气时,也体验整个身体。
他这样练习:吸气时,平息身体的造作;呼气时,也平息身体的造作。
5 · 内外与生灭
mn10:5.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;
如此,他于内身随观身而住,或于外身随观身而住,或于内外身随观身而住。
mn10:5.2
samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.
或于身随观生起之法而住,或于身随观灭去之法而住,或于身随观生灭之法而住。
mn10:5.3
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有身”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:5.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
6 · 身体的姿势
mn10:6.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā ‘gacchāmī’ti pajānāti, ṭhito vā ‘ṭhitomhī’ti pajānāti, nisinno vā ‘nisinnomhī’ti pajānāti, sayāno vā ‘sayānomhī’ti pajānāti.
又,比丘们,比丘行走时了知:“我行走。”站立时了知:“我站立。”坐着时了知:“我坐着。”躺卧时了知:“我躺卧。”
mn10:6.2
Yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.
他的身体怎样安置,他就怎样了知。
还有,行走、站立、坐着、躺卧时,他都清楚知道自己正在做什么。身体处于什么姿势,他就清楚知道那种姿势。
本段全部词语
7 · 教导
mn10:7.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;
如此,他于内身随观身而住,或于外身随观身而住,或于内外身随观身而住。
mn10:7.2
samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.
或于身随观生起之法而住,或于身随观灭去之法而住,或于身随观生灭之法而住。
mn10:7.3
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有身”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:7.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
8 · 日常活动中的清楚知道
mn10:8.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
又,比丘们,比丘前进、返回时正知而行;前瞻、旁顾时正知而行;屈伸时正知而行;持僧伽梨、钵、衣时正知而行;吃、喝、嚼、尝时正知而行;大小便时正知而行;行、住、坐、睡、醒、语、默时正知而行。
还有,
前行或返回,
向前看或向旁看,
弯曲或伸展身体,
拿着外衣、钵和僧衣,
吃、喝、嚼、尝,
大小便,以及
行走、站立、坐着、睡眠、醒来、说话或沉默时,他都清楚知道整体状态。
本段全部词语
9 · 教导
mn10:9.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
如此,他于内身随观身而住……
mn10:9.2
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
10 · 身体的组成
mn10:10.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
又,比丘们,比丘审察此身,从脚底往上,从发顶往下,以皮肤为边界,充满种种不净:
mn10:10.2
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
“此身中有发、毛、爪、齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、膈、脾、肺、肠、肠系膜、胃中物、粪、胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、尿。”
mn10:10.3
Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṁ—sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ. Tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya: ‘ime sālī ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā’ti.
比丘们,譬如两端开口的袋子,装满种种谷物,即稻、谷、绿豆、黑豆、芝麻、米。有眼力的人打开它审察:“这是稻,这是谷,这是绿豆,这是黑豆,这是芝麻,这是米。”
mn10:10.4
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
同样,比丘们,比丘审察此身,从脚底往上,从发顶往下,以皮肤为边界,充满种种不净:
mn10:10.5
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… muttan’ti.
“此身中有发、毛……尿。”
还有,他仔细查看这副身体,从脚底到头顶,以皮肤包裹,里面装着许多不洁净的东西:
“身体里有头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、
肉、筋、骨头、骨髓、肾、
心脏、肝、膈膜、脾、肺、
肠、肠系膜、胃里的食物、粪便、胆汁、
痰、脓、血、汗、脂肪、
眼泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、
尿液。”
就像一个两头开口的袋子,装着稻、谷、绿豆、黑豆、芝麻和米。
一个看得清楚的人打开袋子,一样样认清里面装的是什么。
比丘就这样仔细查看身体里那些不洁净的成分:
“身体里有头发、体毛……尿液。”
本段全部词语
11 · 教导
mn10:11.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
如此,他于内身随观身而住……
mn10:11.2
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
12 · 四种基本要素
mn10:12.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
又,比丘们,比丘依界审察此身,如其所处,如其所置:
mn10:12.3
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa.
比丘们,譬如熟练的屠牛者或其学徒,杀牛之后,将它分割成块,坐在四衢道口。
mn10:12.4
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
同样,比丘们,比丘依界审察此身,如其所处,如其所置:
13 · 教导
mn10:13.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
如此,他于内身随观身而住……
mn10:13.2
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
14 · 遗体的变化
mn10:14.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.
又,比丘们,比丘若见弃于墓地的尸体,死去一日、二日或三日,膨胀、青瘀、脓烂。
mn10:14.2
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
他以此比照自己的身体:
mn10:14.3
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
“此身也是如此之法,也将如此,不能超越如此。”
还有,假如他看见墓地里被丢弃的遗体,死了一天、两天或三天,已经肿胀、变色、腐烂流脓。他用眼前的遗体来对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
15 · 教导
mn10:15.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
如此,他于内身随观身而住……
mn10:15.2
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
16 · 遗体被啃食
mn10:16.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.
又,比丘们,比丘若见弃于墓地的尸体,被乌鸦、鹰、秃鹫、鹭、狗、虎、豹、豺或种种虫类啄食。
mn10:16.2
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
他以此比照自己的身体:
mn10:16.3
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
“此身也是如此之法,也将如此,不能超越如此。”
还有,他看见墓地里的遗体,正被乌鸦、鹰、秃鹫、鹭、狗、老虎、豹子、豺,以及各种虫子啃食。他用眼前的遗体来对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
17 · 教导
mn10:17.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
如此,他于内身随观身而住……
mn10:17.2
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
18 · 教导
mn10:18-23.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
又,比丘们,比丘若见弃于墓地的尸体,骨骸尚有血肉,筋相连结……
mn10:18-23.2
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
骨骸已无肉,涂有血,筋相连结……
mn10:18-23.3
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
骨骸血肉已去,筋相连结……
还有,他看见墓地里的遗骨,仍带着血肉,由筋连在一起。他用眼前的遗骨对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
或已经没有肉,只留着血迹,由筋连在一起。他用眼前的遗骨对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
或血肉都已消失,只剩筋将骨头连在一起。他用眼前的遗骨对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
19 · 散落的骨骸
mn10:24.1
Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ.
诸骨已失连结,散落各方;手骨一处,足骨一处,踝骨一处,胫骨一处,股骨一处,腰骨一处,肋骨一处,脊骨一处,肩骨一处,颈骨一处,颌骨一处,齿骨一处,头骨一处。
mn10:24.2
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
他以此比照自己的身体:
mn10:24.3
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
“此身也是如此之法,也将如此,不能超越如此。”
或骨头已经散开,散落各处:手骨、脚骨、踝骨、胫骨、大腿骨、髋骨、肋骨、脊骨、肩骨、颈骨、颌骨、牙齿和头骨,各在不同的地方。他用眼前的遗体来对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
20 · 教导
mn10:25.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
如此,他于内身随观身而住……
mn10:25.2
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
21 · 教导
mn10:26-28.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe…
又,比丘们,比丘若见弃于墓地的尸体,诸骨白如螺色……
还有,他看见墓地里的遗骨白得像贝壳。他用眼前的遗骨对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
22 · 堆积的遗骨
mn10:29.1
Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe…
诸骨堆积,已逾一年……
或骨头堆在一起,已经过了一年。他用眼前的遗骨对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
23 · 腐朽成粉
mn10:30.1
Aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.
诸骨腐朽,成为粉末。
mn10:30.2
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
他以此比照自己的身体:
mn10:30.3
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
“此身也是如此之法,也将如此,不能超越如此。”
或骨头已经腐朽,碎成粉末。他用眼前的遗体来对照自己的身体:“这副身体也有同样的性质,也会成为这样,无法避免。”
本段全部词语
24 · 教导
mn10:31.1
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;
如此,他于内身随观身而住,或于外身随观身而住,或于内外身随观身而住。
mn10:31.2
samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.
或于身随观生起之法而住,或于身随观灭去之法而住,或于身随观生灭之法而住。
mn10:31.3
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有身”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:31.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于身随观身而住。
这样,他持续观察自身的身体,或自身以外的身体,或内外两方面的身体。
他观察身体怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有身体在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察身体的方法。
本段全部词语
25 · 观察感受
mn10:32.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
mn10:32.4
Adukkhamasukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
mn10:32.5
Sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
mn10:32.6
Nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
mn10:32.7
Sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
mn10:32.8
Nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
mn10:32.9
Sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
26 · 教导
mn10:33.1
Iti ajjhattaṁ vā vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati;
如此,他于内受随观受而住,或于外受随观受而住,或于内外受随观受而住。
mn10:33.2
samudayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, vayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, samudayavayadhammānupassī vā vedanāsu viharati.
或于受随观生起之法而住,或于受随观灭去之法而住,或于受随观生灭之法而住。
mn10:33.3
‘Atthi vedanā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有受”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:33.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于受随观受而住。
这样,他持续观察自身的感受,或自身以外的感受,或内外两方面的感受。
他观察感受怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有感受在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察感受的方法。
本段全部词语
27 · 观察心的状态
mn10:34.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知有贪心为“有贪心”。
mn10:34.3
Vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知离贪心为“离贪心”。
mn10:34.4
Sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知有瞋心为“有瞋心”。
mn10:34.5
Vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知离瞋心为“离瞋心”。
mn10:34.6
Samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知有痴心为“有痴心”。
mn10:34.7
Vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知离痴心为“离痴心”。
mn10:34.8
Saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知收缩心为“收缩心”。
mn10:34.9
Vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知散乱心为“散乱心”。
mn10:34.10
Mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti.
他了知广大心为“广大心”。
mn10:34.11
Amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti.
他了知不广大心为“不广大心”。
mn10:34.12
Sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti.
他了知有上心为“有上心”。
mn10:34.13
Anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti.
他了知无上心为“无上心”。
mn10:34.14
Samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知定心为“定心”。
mn10:34.15
Asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知不定心为“不定心”。
mn10:34.16
Vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知解脱心为“解脱心”。
mn10:34.17
Avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
他了知不解脱心为“不解脱心”。
28 · 教导
mn10:35.1
Iti ajjhattaṁ vā citte cittānupassī viharati, bahiddhā vā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati;
如此,他于内心随观心而住,或于外心随观心而住,或于内外心随观心而住。
mn10:35.2
samudayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati.
或于心随观生起之法而住,或于心随观灭去之法而住,或于心随观生灭之法而住。
mn10:35.3
‘Atthi cittan’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有心”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:35.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati.
比丘们,比丘也如此于心随观心而住。
这样,他持续观察自身的心的状态,或自身以外的心的状态,或内外两方面的心的状态。
他观察心的状态怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有心的状态在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这也是持续观察心的状态的方法。
本段全部词语
29 · 五种障碍
mn10:36.1
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati?
比丘们,比丘如何于法随观法而住?
mn10:36.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.
比丘们,在这里,比丘于五盖随观法而住。
mn10:36.3
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu?
比丘们,比丘如何于五盖随观法而住?
mn10:36.4
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
内有欲贪时,他了知:“我内有欲贪。”内无欲贪时,了知:“我内无欲贪。”未生欲贪如何生起,他了知;已生欲贪如何断除,他了知;已断除的欲贪如何未来不再生起,他了知。
mn10:36.5
Santaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
内有瞋恚时,他了知:“我内有瞋恚。”内无瞋恚时,了知:“我内无瞋恚。”未生瞋恚如何生起,他了知;已生瞋恚如何断除,他了知;已断除的瞋恚如何未来不再生起,他了知。
mn10:36.6
Santaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
内有惛沉睡眠时,他了知:“我内有惛沉睡眠。”内无惛沉睡眠时,了知:“我内无惛沉睡眠。”未生惛沉睡眠如何生起,他了知;已生惛沉睡眠如何断除,他了知;已断除的惛沉睡眠如何未来不再生起,他了知。
mn10:36.7
Santaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
内有掉举恶作时,他了知:“我内有掉举恶作。”内无掉举恶作时,了知:“我内无掉举恶作。”未生掉举恶作如何生起,他了知;已生掉举恶作如何断除,他了知;已断除的掉举恶作如何未来不再生起,他了知。
mn10:36.8
Santaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti; yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
内有疑时,他了知:“我内有疑。”内无疑时,了知:“我内无疑。”未生疑如何生起,他了知;已生疑如何断除,他了知;已断除的疑如何未来不再生起,他了知。
30 · 教导
mn10:37.1
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
如此,他于内法随观法而住,或于外法随观法而住,或于内外法随观法而住。
mn10:37.2
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
或于法随观生起之法而住,或于法随观灭去之法而住,或于法随观生灭之法而住。
mn10:37.3
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有法”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:37.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.
比丘们,比丘也如此于五盖随观法而住。
这样,他持续观察自身的细微身心现象,或自身以外的细微身心现象,或内外两方面的细微身心现象。
他观察细微身心现象怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有细微身心现象在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这就是从五种障碍来持续观察细微身心现象。
本段全部词语
31 · 五类身心现象
mn10:38.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.
又,比丘们,比丘于五取蕴随观法而住。
mn10:38.2
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu?
比丘们,比丘如何于五取蕴随观法而住?
mn10:38.3
Idha, bhikkhave, bhikkhu:
比丘们,在这里,比丘这样观察:
mn10:38.4
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
“这是色,这是色的生起,这是色的灭没。”
mn10:38.5
iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;
“这是受,这是受的生起,这是受的灭没。”
mn10:38.6
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;
“这是想,这是想的生起,这是想的灭没。”
mn10:38.7
iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;
“这是行,这是行的生起,这是行的灭没。”
mn10:38.8
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;
“这是识,这是识的生起,这是识的灭没。”
32 · 教导
mn10:39.1
iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
如此,他于内法随观法而住,或于外法随观法而住,或于内外法随观法而住。
mn10:39.2
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
或于法随观生起之法而住,或于法随观灭去之法而住,或于法随观生灭之法而住。
mn10:39.3
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有法”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:39.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.
比丘们,比丘也如此于五取蕴随观法而住。
这样,他持续观察自身的细微身心现象,或自身以外的细微身心现象,或内外两方面的细微身心现象。
他观察细微身心现象怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有细微身心现象在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这就是从被抓住不放的五类身心现象来持续观察细微身心现象。
本段全部词语
33 · 感官与接触对象
mn10:40.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
又,比丘们,比丘于六内外处随观法而住。
mn10:40.2
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?
比丘们,比丘如何于六内外处随观法而住?
mn10:40.3
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
他了知眼,了知色,也了知依此二者而生的结;未生之结如何生起,已生之结如何断除,已断之结如何未来不再生起,他都了知。
mn10:40.4
Sotañca pajānāti, sadde ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
他了知耳,了知声,也了知依此二者而生的结;未生之结如何生起,已生之结如何断除,已断之结如何未来不再生起,他都了知。
mn10:40.5
Ghānañca pajānāti, gandhe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
他了知鼻,了知香,也了知依此二者而生的结;未生之结如何生起,已生之结如何断除,已断之结如何未来不再生起,他都了知。
mn10:40.6
Jivhañca pajānāti, rase ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
他了知舌,了知味,也了知依此二者而生的结;未生之结如何生起,已生之结如何断除,已断之结如何未来不再生起,他都了知。
mn10:40.7
Kāyañca pajānāti, phoṭṭhabbe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
他了知身,了知触,也了知依此二者而生的结;未生之结如何生起,已生之结如何断除,已断之结如何未来不再生起,他都了知。
mn10:40.8
Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
他了知意,了知法,也了知依此二者而生的结;未生之结如何生起,已生之结如何断除,已断之结如何未来不再生起,他都了知。
34 · 教导
mn10:41.1
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
如此,他于内法随观法而住,或于外法随观法而住,或于内外法随观法而住。
mn10:41.2
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
或于法随观生起之法而住,或于法随观灭去之法而住,或于法随观生灭之法而住。
mn10:41.3
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有法”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:41.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
比丘们,比丘也如此于六内外处随观法而住。
这样,他持续观察自身的细微身心现象,或自身以外的细微身心现象,或内外两方面的细微身心现象。
他观察细微身心现象怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有细微身心现象在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这就是从六种感知能力及其各自的感知对象来持续观察细微身心现象。
本段全部词语
35 · 七种觉悟因素
mn10:42.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.
又,比丘们,比丘于七觉支随观法而住。
mn10:42.2
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu?
比丘们,比丘如何于七觉支随观法而住?
mn10:42.3
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有念觉支时,他了知:“我内有念觉支。”内无念觉支时,了知:“我内无念觉支。”未生念觉支如何生起,他了知;已生念觉支如何修习圆满,他也了知。
mn10:42.4
Santaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有择法觉支时,他了知:“我内有择法觉支。”内无择法觉支时,了知:“我内无择法觉支。”未生择法觉支如何生起,他了知;已生择法觉支如何修习圆满,他也了知。
mn10:42.5
Santaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa vīriyasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有精进觉支时,他了知:“我内有精进觉支。”内无精进觉支时,了知:“我内无精进觉支。”未生精进觉支如何生起,他了知;已生精进觉支如何修习圆满,他也了知。
mn10:42.6
Santaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa pītisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有喜觉支时,他了知:“我内有喜觉支。”内无喜觉支时,了知:“我内无喜觉支。”未生喜觉支如何生起,他了知;已生喜觉支如何修习圆满,他也了知。
mn10:42.7
Santaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa passaddhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有轻安觉支时,他了知:“我内有轻安觉支。”内无轻安觉支时,了知:“我内无轻安觉支。”未生轻安觉支如何生起,他了知;已生轻安觉支如何修习圆满,他也了知。
mn10:42.8
Santaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa samādhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有定觉支时,他了知:“我内有定觉支。”内无定觉支时,了知:“我内无定觉支。”未生定觉支如何生起,他了知;已生定觉支如何修习圆满,他也了知。
mn10:42.9
Santaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
内有舍觉支时,他了知:“我内有舍觉支。”内无舍觉支时,了知:“我内无舍觉支。”未生舍觉支如何生起,他了知;已生舍觉支如何修习圆满,他也了知。
还有,他从有助于彻底解脱的七种因素来持续观察细微身心现象。怎样从有助于彻底解脱的七种因素来作观察?
他逐一观察以下有助于彻底解脱的七种因素:
持续观察与记持;
考察与辨别;
持续修习努力;
喜悦;
身心安宁与轻安;
心的安住;
不偏著与平等观察。
对于每一种因素,内心有这种因素时,他知道有;没有时,他知道没有。他也清楚知道怎样培养出这种因素,以及怎样将它充分发展。
36 · 教导
mn10:43.1
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
如此,他于内法随观法而住,或于外法随观法而住,或于内外法随观法而住。
mn10:43.2
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
或于法随观生起之法而住,或于法随观灭去之法而住,或于法随观生灭之法而住。
mn10:43.3
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有法”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:43.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.
比丘们,比丘也如此于七觉支随观法而住。
这样,他持续观察自身的细微身心现象,或自身以外的细微身心现象,或内外两方面的细微身心现象。
他观察细微身心现象怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有细微身心现象在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这就是从有助于彻底解脱的七种因素来持续观察细微身心现象。
本段全部词语
37 · 四个真相
mn10:44.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.
又,比丘们,比丘于四圣谛随观法而住。
mn10:44.2
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu?
比丘们,比丘如何于四圣谛随观法而住?
mn10:44.3
Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
比丘们,在这里,比丘如实了知:“这是苦。”如实了知:“这是苦集。”如实了知:“这是苦灭。”如实了知:“这是导向苦灭的修行。”
还有,他从觉悟者所证实的四个真相来持续观察细微身心现象。怎样从觉悟者所证实的四个真相来作观察?
他按实际情况清楚知道:“这是苦,
这是苦的来源,
这是苦的止息,
这是通向苦止息的修行道路。”
本段全部词语
38 · 教导
mn10:45.1
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
如此,他于内法随观法而住,或于外法随观法而住,或于内外法随观法而住。
mn10:45.2
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
或于法随观生起之法而住,或于法随观灭去之法而住,或于法随观生灭之法而住。
mn10:45.3
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
或他建立起“有法”之念,仅为智与忆念之量;他无所依而住,不执取世间任何事物。
mn10:45.4
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.
比丘们,比丘也如此于四圣谛随观法而住。
这样,他持续观察自身的细微身心现象,或自身以外的细微身心现象,或内外两方面的细微身心现象。
他观察细微身心现象怎样生起,怎样灭去,或观察它的生起与灭去。
也可以保持“有细微身心现象在这里”的观察,只是为了清楚地知道,并持续保持这份观察;
内心不依附,不把世间任何事物抓住不放。
这就是从觉悟者所证实的四个真相来持续观察细微身心现象。
本段全部词语
39 · 修习的结果
mn10:46.1
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya satta vassāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ
比丘们,任何人若如此修习这四念处七年,可以期待二果之一:
mn10:46.2
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.
于现法究竟知(四果,即阿罗汉果);或有余依而成不还(三果,即不还果)。
mn10:46.3
Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta vassāni.
比丘们,且置七年。
mn10:46.4
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha vassāni …pe…
比丘们,任何人若如此修习这四念处六年……
mn10:46.5
pañca vassāni …
五年……
mn10:46.6
cattāri vassāni …
四年……
mn10:46.7
tīṇi vassāni …
三年……
mn10:46.8
dve vassāni …
二年……
mn10:46.9
ekaṁ vassaṁ …
一年……
mn10:46.10
tiṭṭhatu, bhikkhave, ekaṁ vassaṁ.
比丘们,且置一年。
mn10:46.11
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya satta māsāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ
比丘们,任何人若如此修习这四念处七个月,可以期待二果之一:
mn10:46.12
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.
于现法究竟知(四果,即阿罗汉果);或有余依而成不还(三果,即不还果)。
mn10:46.13
Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta māsāni.
比丘们,且置七个月。
mn10:46.14
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha māsāni …pe…
比丘们,任何人若如此修习这四念处六个月……
mn10:46.15
pañca māsāni …
五个月……
mn10:46.16
cattāri māsāni …
四个月……
mn10:46.17
tīṇi māsāni …
三个月……
mn10:46.18
dve māsāni …
二个月……
mn10:46.19
ekaṁ māsaṁ …
一个月……
mn10:46.20
aḍḍhamāsaṁ …
半个月……
mn10:46.21
tiṭṭhatu, bhikkhave, aḍḍhamāso.
比丘们,且置半个月。
mn10:46.22
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattāhaṁ, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ
比丘们,任何人若如此修习这四念处七日,可以期待二果之一:
mn10:46.23
diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitāti.
于现法究竟知(四果,即阿罗汉果);或有余依而成不还(三果,即不还果)。
比丘们,任何人这样修习对四个层次的持续观察七年,都可以期待以下两种结果之一:就在今生达到究竟的体证(四果,即阿罗汉果);如果还有残余的执取,就成为不再返回欲界的人(三果,即不还果)。
且不说七年。这样修习六年、五年、四年、三年、二年或一年,也可以期待这两种结果之一。
且不说一年。这样修习七个月,也可以期待上述两种结果之一。
且不说七个月。这样修习六个月、五个月、四个月、三个月、二个月、一个月或半个月,也可以期待这两种结果之一。
且不说半个月。即使这样修习七天,也可以期待两种结果之一:就在今生达到究竟的体证(四果,即阿罗汉果);如果还有残余的执取,就成为不再返回欲界的人(三果,即不还果)。
本段全部词语
40 · 结束
mn10:47.1
‘Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā’ti.
“比丘们,这是使众生清净、超越愁悲、灭没苦忧、获得正道、亲证涅槃的一向之道,即四念处。
mn10:47.2
Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttan”ti.
凡所说的这一切,都是缘此而说。”
mn10:47.3
Idamavoca bhagavā.
世尊说了这些。
mn10:47.4
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
那些比丘欢喜,随喜世尊所说。
“比丘们,对四个层次的持续观察,是一条直达目标的道路:使众生得到净化,超越忧愁与悲叹,消除身体的痛苦和内心的忧苦,走上正道,亲自证得涅槃。我所说的这番话,就是指这些。”世尊说了这些。比丘们听后欢喜,赞同世尊的教导。