1 · 东园的僧团
mn118:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn118:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ—
一时,世尊住在舍卫城东园鹿母讲堂,与许多著名的长老弟子一起,
mn118:1.3
āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca mahākaccāyanena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena āyasmatā ca mahākappinena āyasmatā ca mahācundena āyasmatā ca anuruddhena āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena, aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ.
即舍利弗尊者、大目犍连尊者、大迦叶尊者、大迦旃延尊者、大拘絺罗尊者、大劫宾那尊者、大纯陀尊者、阿那律尊者、离婆多尊者、阿难尊者,以及其他著名的长老弟子。
我听到的是这样:有一次,世尊住在舍卫城东园鹿母讲堂,身边有许多著名的资深弟子:即舍利弗尊者、大目犍连尊者、大迦叶尊者、大迦旃延尊者、大拘絺罗尊者、大劫宾那尊者、大纯陀尊者、阿那律尊者、离婆多尊者、阿难尊者,以及其他著名的长老弟子。
本段全部词语
2 · 资深比丘指导新人
mn118:2.1
Tena kho pana samayena therā bhikkhū nave bhikkhū ovadanti anusāsanti.
那时,长老比丘教诫、教导新比丘。
mn118:2.2
Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū tiṁsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti.
有的长老比丘教诫、教导十位比丘,有的教诫、教导二十位比丘,有的教诫、教导三十位比丘,有的教诫、教导四十位比丘。
mn118:2.3
Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānanti.
那些新比丘受到长老比丘的教诫、教导,了知前后殊胜的增进。
当时,资深比丘正在指导新出家的比丘。有人指导十人,有人指导二十人、三十人或四十人。新出家的比丘在他们的指导下,亲身体会到修行比以前有了明显进步。
本段全部词语
3 · 满月夜的教导
mn118:3.1
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti.
那时,正值十五日布萨、自恣的满月之夜,世尊坐在露地,比丘僧团围绕着他。
mn118:3.2
Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:
世尊环视寂静的比丘僧团后,对比丘们说:
那天是十五日满月的布萨日,也是雨季安居结束、彼此邀请指出过失的自恣日。世尊坐在户外,比丘们围坐在他身边。世尊环视寂静的比丘僧团后,对比丘们说:
本段全部词语
4 · 继续努力
mn118:4.1
“āraddhosmi, bhikkhave, imāya paṭipadāya;
“比丘们,我对这种修行满意。
mn118:4.2
āraddhacittosmi, bhikkhave, imāya paṭipadāya.
比丘们,我的心对这种修行满意。
mn118:4.3
Tasmātiha, bhikkhave, bhiyyoso mattāya vīriyaṁ ārabhatha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
因此,比丘们,你们应更加发起精进,为了获得未获得的、达到未达到的、亲证未亲证的。
mn118:4.4
Idhevāhaṁ sāvatthiyaṁ komudiṁ cātumāsiniṁ āgamessāmī”ti.
我将留在舍卫城,等候第四个月的拘牟地满月。”
“比丘们,我对这种修行满意。我由衷地为这样的修行感到满意。因此,你们应当更加热心、努力,争取尚未取得的修行成果,达到尚未达到的境地,亲自证实尚未证实的。我将留在舍卫城,等候第四个月的拘牟地满月。”
本段全部词语
5 · 各地比丘前来
mn118:5.1
Assosuṁ kho jānapadā bhikkhū:
各地的比丘听说:
mn118:5.2
“bhagavā kira tattheva sāvatthiyaṁ komudiṁ cātumāsiniṁ āgamessatī”ti.
“据说世尊将留在舍卫城,等候第四个月的拘牟地满月。”
mn118:5.3
Te jānapadā bhikkhū sāvatthiṁ osaranti bhagavantaṁ dassanāya.
那些各地的比丘来到舍卫城,为了见世尊。
各地的比丘听说:“据说世尊将留在舍卫城,等候第四个月的拘牟地满月。”那些各地的比丘来到舍卫城,为了见世尊。
本段全部词语
6 · 继续指导
mn118:6.1
Te ca kho therā bhikkhū bhiyyoso mattāya nave bhikkhū ovadanti anusāsanti.
那些长老比丘更加教诫、教导新比丘。
mn118:6.2
Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū tiṁsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti.
有的长老比丘教诫、教导十位比丘,有的教诫、教导二十位比丘,有的教诫、教导三十位比丘,有的教诫、教导四十位比丘。
mn118:6.3
Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānanti.
那些新比丘受到长老比丘的教诫、教导,了知前后殊胜的增进。
资深比丘更加用心地指导新出家的比丘。有人指导十人,有人指导二十人、三十人或四十人。新出家的比丘在他们的指导下,亲身体会到修行比以前有了明显进步。
本段全部词语
7 · 第四月满月
mn118:7.1
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti.
那时,正值十五日布萨、第四个月拘牟地满月之夜,世尊坐在露地,比丘僧团围绕着他。
mn118:7.2
Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:
世尊环视寂静的比丘僧团后,对比丘们说:
到了第四个月拘牟地满月的十五日布萨夜,世尊坐在户外,比丘们围坐在他身边。世尊环视寂静的比丘僧团后,对比丘们说:
本段全部词语
8 · 值得亲近的团体
mn118:8.1
“Apalāpāyaṁ, bhikkhave, parisā; nippalāpāyaṁ, bhikkhave, parisā; suddhā sāre patiṭṭhitā.
“比丘们,这个大众没有糠秕,离去糠秕,清净,安立于坚实。
mn118:8.2
Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā
比丘们,这个比丘僧团如此,这个大众如此:
mn118:8.3
yathārūpā parisā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.
应受供养、应受款待、应受布施、应受合掌,是世间无上的福田。
mn118:8.4
Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā
比丘们,这个比丘僧团如此,这个大众如此:
mn118:8.5
yathārūpāya parisāya appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ.
对这样的大众,少施而多,多施而更多。
mn118:8.6
Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā
比丘们,这个比丘僧团如此,这个大众如此:
mn118:8.7
yathārūpā parisā dullabhā dassanāya lokassa.
这样的大众,世间难得一见。
mn118:8.8
Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā
比丘们,这个比丘僧团如此,这个大众如此:
mn118:8.9
yathārūpaṁ parisaṁ alaṁ yojanagaṇanāni dassanāya gantuṁ puṭosenāpi.
这样的大众,即使携带路粮,行走许多由旬,也值得前去见。
“比丘们,这个团体像除尽糠秕的谷实,纯净而坚实。
这个比丘团体就是这样:值得供养、款待、赠与和合掌致敬,是世间培植福德的最好田地。
这个比丘团体就是这样:对他们给予少量帮助,也有很大福德;给予更多,福德也更大。
这个比丘团体就是这样:这样的团体在世间很难遇见。
这个比丘团体就是这样:即使需要带着干粮走很远的路,也值得前去亲见。
本段全部词语
9 · 已经解脱者
mn118:9.1
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā—
比丘们,这个比丘僧团中有阿罗汉(证得四果,即阿罗汉果),诸漏已尽,梵行已立,所作已作,重担已卸,自利已达,有结已尽,由正知而解脱。
mn118:9.2
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
这个团体中,有已经彻底解脱的人(证得四果,即阿罗汉果):内在的染污已经穷尽,修行道路已经完成,该做的已经做完,重担已经卸下,自己的修行目标已经达到,延续存在的束缚已经断尽,通过彻底体证而解脱。这个团体里有这样的比丘。
本段全部词语
10 · 不还者
mn118:10.1
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā—
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,五下分结已尽(证得三果,即不还果),化生,在那里般涅槃,不再从彼世返回。
mn118:10.2
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
11 · 一来者
mn118:11.1
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissanti—
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,三结已尽,贪瞋痴薄,是一来者(证得二果,即一来果),只来此世一次,就将尽苦。
mn118:11.2
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
12 · 入流者
mn118:12.1
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā—
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,三结已尽,是入流者(证得初果,即入流果),不堕恶趣,决定趣向正觉。
mn118:12.2
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
13 · 持续观察的修习
mn118:13.1
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti—
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,致力于修习四念处而住。
mn118:13.2
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
有人致力于对身体、感受、心的状态和细微身心现象这四个层次的持续观察。这个团体里有这样的比丘。
本段全部词语
14 · 各种修习
mn118:14.1
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe catunnaṁ sammappadhānānaṁ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …pe…
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,致力于修习四正勤……
mn118:14.2
catunnaṁ iddhipādānaṁ …
四神足……
mn118:14.3
pañcannaṁ indriyānaṁ …
五根……
mn118:14.4
pañcannaṁ balānaṁ …
五力……
mn118:14.5
sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ …
七觉支……
mn118:14.6
ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti—
八支圣道而住。
mn118:14.7
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
mn118:14.8
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe mettābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,致力于修习慈心而住……
mn118:14.9
karuṇābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …
致力于修习悲心而住……
mn118:14.10
muditābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …
致力于修习喜心而住……
mn118:14.11
upekkhābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …
致力于修习舍心而住……
mn118:14.12
asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …
致力于修习不净而住……
mn118:14.13
aniccasaññābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti—
致力于修习无常想而住。
mn118:14.14
evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
比丘们,这个比丘僧团中有这样的比丘。
mn118:14.15
Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe ānāpānassatibhāvanānuyogamanuyuttā viharanti.
比丘们,这个比丘僧团中有比丘,致力于修习入出息念而住。
15 · 从呼吸观察到解脱
mn118:15.1
Ānāpānassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā.
比丘们,入出息念经修习、多作,有大果、大利益。
mn118:15.2
Ānāpānassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.
比丘们,入出息念经修习、多作,使四念处圆满。
mn118:15.3
Cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.
四念处经修习、多作,使七觉支圆满。
mn118:15.4
Satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti.
七觉支经修习、多作,使明与解脱圆满。
16 · 如何修习
17 · 坐下建立观察
mn118:17.1
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
比丘们,在这里,比丘到林野、树下或空屋,结跏趺坐,端正身体,于当前建立念。
mn118:17.2
So satova assasati satova passasati.
他具念地吸气,具念地呼气。
18 · 身体
mn118:18.1
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti;
吸气长时,他了知:“我吸气长。”呼气长时,他了知:“我呼气长。”
mn118:18.2
rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;
吸气短时,他了知:“我吸气短。”呼气短时,他了知:“我呼气短。”
mn118:18.3
‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:18.4
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
他如此学:“我将使身行寂止而吸气。”如此学:“我将使身行寂止而呼气。”
19 · 感受
mn118:19.1
‘Pītipaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:19.2
‘sukhapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sukhapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:19.3
‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:19.4
‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
他如此学:“我将使心行寂止而吸气。”如此学:“我将使心行寂止而呼气。”
他这样练习:吸气时,体验喜悦;呼气时,也体验喜悦。
他这样练习:吸气时,体验安乐;呼气时,也体验安乐。
他这样练习:吸气时,体验心的影响、心的造作;呼气时,也体验心的影响、心的造作。
他这样练习:吸气时,使影响心的造作平息下来;呼气时,也使影响心的造作平息下来。
20 · 心的状态
mn118:20.1
‘Cittapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:20.2
‘abhippamodayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘abhippamodayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:20.3
‘samādahaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;
他如此学:“我将使心入定而吸气。”如此学:“我将使心入定而呼气。”
21 · 变化、消退、止息与放下
mn118:21.1
‘Aniccānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘aniccānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:21.2
‘virāgānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘virāgānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:21.3
‘nirodhānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘nirodhānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
他如此学:“我将随观止灭而吸气。”如此学:“我将随观止灭而呼气。”
22 · 修习的利益
23 · 四个层次如何圆满
24 · 身体层次
mn118:24.1
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti;
比丘们,当比丘吸气长时,他了知:“我吸气长。”呼气长时,他了知:“我呼气长。”
mn118:24.2
rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;
吸气短时,他了知:“我吸气短。”呼气短时,他了知:“我呼气短。”
mn118:24.3
‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:24.4
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati;
他如此学:“我将使身行寂止而吸气。”如此学:“我将使身行寂止而呼气。”
mn118:24.5
kāye kāyānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
比丘们,那时比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn118:24.6
Kāyesu kāyaññatarāhaṁ, bhikkhave, evaṁ vadāmi yadidaṁ—assāsapassāsā.
比丘们,我说入息与出息,是诸身中的一种身。
mn118:24.7
Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
因此,比丘们,那时比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
25 · 感受层次
mn118:25.1
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘pītipaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:25.2
‘sukhapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sukhapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:25.3
‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:25.4
‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati;
他如此学:“我将使心行寂止而吸气。”如此学:“我将使心行寂止而呼气。”
mn118:25.5
vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
比丘们,那时比丘于受随观受而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn118:25.6
Vedanāsu vedanāññatarāhaṁ, bhikkhave, evaṁ vadāmi yadidaṁ—assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ manasikāraṁ.
比丘们,我说善作意入息与出息,是诸受中的一种受。
mn118:25.7
Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
因此,比丘们,那时比丘于受随观受而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
当比丘这样练习时:吸气时,体验喜悦;呼气时,也体验喜悦。
他这样练习:吸气时,体验安乐;呼气时,也体验安乐。
他这样练习:吸气时,体验心的影响、心的造作;呼气时,也体验心的影响、心的造作。
他这样练习:吸气时,使影响心的造作平息下来;呼气时,也使影响心的造作平息下来。
这时,他就在持续观察感受,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
因为我说,像这样在吸气和呼气时,仔细留意当下的体验,也是感受的一种。
因此,这时他是在持续观察感受,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
26 · 心的层次
mn118:26.1
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘cittapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:26.2
‘abhippamodayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘abhippamodayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:26.3
‘samādahaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;
他如此学:“我将使心入定而吸气。”如此学:“我将使心入定而呼气。”
mn118:26.4
‘vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:26.5
citte cittānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
比丘们,那时比丘于心随观心而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn118:26.6
Nāhaṁ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatiṁ vadāmi.
比丘们,我不说失念、不正知者是在修习入出息念。
mn118:26.7
Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
因此,比丘们,那时比丘于心随观心而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
27 · 细微现象层次
mn118:27.1
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘aniccānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘aniccānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:27.2
‘virāgānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘virāgānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:27.3
‘nirodhānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘nirodhānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
他如此学:“我将随观止灭而吸气。”如此学:“我将随观止灭而呼气。”
mn118:27.4
‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati;
mn118:27.5
dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
比丘们,那时比丘于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
mn118:27.6
So yaṁ taṁ abhijjhādomanassānaṁ pahānaṁ taṁ paññāya disvā sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
他以慧见到贪忧的断除后,善以舍观察。
mn118:27.7
Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
因此,比丘们,那时比丘于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧。
当比丘这样练习时:吸气时,持续观察变化、不恒定的现象;呼气时,也持续观察变化、不恒定的现象。
他这样练习:吸气时,持续观察贪恋的消退;呼气时,也持续观察贪恋的消退。
他这样练习:吸气时,持续观察止息;呼气时,也持续观察止息。
他这样练习:吸气时,持续观察内心的放下;呼气时,也持续观察内心的放下。
这时,他就在持续观察细微身心现象,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
他以领悟和明辨看见贪求与忧苦被断除,就认真地以不偏著的心持续观察。
因此,这时他是在持续观察细微身心现象,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
28 · 四个层次的圆满
29 · 七种觉悟因素
mn118:29.1
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti?
比丘们,四念处如何修习、如何多作,使七觉支圆满?
对四个层次的持续观察,怎样通过反复修习充分发展有助于彻底解脱的七种因素?
本段全部词语
30 · 持续观察
mn118:30.1
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye sati hoti asammuṭṭhā.
比丘们,当比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧时,他的念已建立,不忘失。
mn118:30.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti. Satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
当比丘持续观察身体,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦时,他已建立起持续观察,没有忘失。在已经建立起持续观察,没有忘失时,有助于彻底解脱的持续观察与记持便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
本段全部词语
31 · 考察辨别
mn118:31.1
So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati.
比丘如此具念而住,以慧拣择、考察、审察彼法。
mn118:31.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
比丘们,当比丘如此具念而住,以慧拣择、考察、审察彼法时,比丘的择法觉支已发起。那时比丘修习择法觉支;那时比丘的择法觉支修习达到圆满。
32 · 努力修习
mn118:32.1
Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.
比丘以慧拣择、考察、审察彼法,精进已发起,不懈怠。
mn118:32.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
比丘们,当比丘以慧拣择、考察、审察彼法,精进已发起,不懈怠时,比丘的精进觉支已发起。那时比丘修习精进觉支;那时比丘的精进觉支修习达到圆满。
33 · 喜悦
mn118:33.1
Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
比丘已发起精进,生起无物染之喜。
mn118:33.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
34 · 身心安宁
mn118:34.1
Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
比丘心喜,身寂止,心寂止。
mn118:34.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
35 · 心的安住
mn118:35.1
Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.
比丘身已寂止、有乐,心得定。
mn118:35.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
36 · 不偏著的观察
mn118:36.1
So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
比丘善以舍观察如此得定的心。
mn118:36.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
37 · 感受的观察
mn118:37.1
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu …pe…
比丘们,当比丘于受……
当比丘持续观察感受,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦时,他已建立起持续观察,没有忘失。
在持续观察中,他用领悟和明辨探究、辨别、审查所观察的现象,提起努力而不懈怠,生起与出离感官欲乐有关的喜悦,身体和内心安宁下来,心也安住下来,并以不偏著的态度观察这样安住的心。
有助于彻底解脱的持续观察与记持、考察与辨别、持续修习努力、喜悦、身心安宁与轻安、心的安住、不偏著与平等观察,便依次生起;
每一因素生起时,他都继续培养,使它充分发展。〔本段底本中略;这里按前文相同结构展开。〕
本段全部词语
38 · 心与现象的观察
mn118:38.1
citte …
于心……
mn118:38.2
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye sati hoti asammuṭṭhā.
于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏对世间的贪忧时,他的念已建立,不忘失。
mn118:38.3
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
mn118:38.4
So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati.
比丘如此具念而住,以慧拣择、考察、审察彼法。
mn118:38.5
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
比丘们,当比丘如此具念而住,以慧拣择、考察、审察彼法时,比丘的择法觉支已发起。那时比丘修习择法觉支;那时比丘的择法觉支修习达到圆满。
mn118:38.6
Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.
比丘以慧拣择、考察、审察彼法,精进已发起,不懈怠。
mn118:38.7
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
比丘们,当比丘以慧拣择、考察、审察彼法,精进已发起,不懈怠时,比丘的精进觉支已发起。那时比丘修习精进觉支;那时比丘的精进觉支修习达到圆满。
mn118:38.8
Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
比丘已发起精进,生起无物染之喜。
mn118:38.9
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
mn118:38.10
Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
比丘心喜,身寂止,心寂止。
mn118:38.11
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
mn118:38.12
Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.
比丘身已寂止、有乐,心得定。
mn118:38.13
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
持续观察心的状态时,他也热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦;他已建立起持续观察,没有忘失。
在持续观察中,他用领悟和明辨探究、辨别、审查所观察的现象,提起努力而不懈怠,生起与出离感官欲乐有关的喜悦,身体和内心安宁下来,心也安住下来,并以不偏著的态度观察这样安住的心。
有助于彻底解脱的持续观察与记持、考察与辨别、持续修习努力、喜悦、身心安宁与轻安、心的安住、不偏著与平等观察,便依次生起;
每一因素生起时,他都继续培养,使它充分发展。〔心的观察部分在底本中略,这里按前文展开。〕
当他持续观察细微身心现象,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦时,他也已建立起持续观察,没有忘失。在已经建立起持续观察,没有忘失时,有助于彻底解脱的持续观察与记持便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
他保持观察,用领悟和明辨探究、辨别和审查所观察的现象。在保持观察,用领悟和明辨探究、辨别和审查所观察的现象时,有助于彻底解脱的考察与辨别便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
他这样探究和审查,已经提起努力,不再懈怠。在这样探究和审查,已经提起努力,不再懈怠时,有助于彻底解脱的持续修习努力便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
他努力修习,生起与出离感官欲乐有关的喜悦。在努力修习,生起与出离感官欲乐有关的喜悦时,有助于彻底解脱的喜悦便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
他内心喜悦,身体与内心都安宁下来。在内心喜悦,身体与内心都安宁下来时,有助于彻底解脱的身心安宁与轻安便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
他身体安宁,感到舒适,心安住下来。在身体安宁,感到舒适,心安住下来时,有助于彻底解脱的心的安住便已生起;他继续培养它,使它得到充分发展。
39 · 不偏著地观察
mn118:39.1
So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
比丘善以舍观察如此得定的心。
mn118:39.2
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
40 · 七种因素的圆满
mn118:40.1
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṁ bahulīkatā satta sambojjhaṅge paripūrenti.
比丘们,四念处如此修习、如此多作,使七觉支圆满。
对四个层次的持续观察这样反复修习,就能充分发展有助于彻底解脱的七种因素。
本段全部词语
41 · 认识与解脱
mn118:41.1
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti?
比丘们,七觉支如何修习、如何多作,使明与解脱圆满?
这七种因素怎样反复修习,才能使透彻的认识和解脱圆满?
本段全部词语
42 · 依远离而培养
43 · 结束
mn118:43.1
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentī”ti.
比丘们,七觉支如此修习、如此多作,使明与解脱圆满。”
mn118:43.2
Idamavoca bhagavā.
世尊说了这些。
mn118:43.3
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
那些比丘欢喜,随喜世尊所说。
这七种因素这样反复修习,就使透彻的认识和解脱圆满。”世尊说了这些。比丘们听后欢喜,赞同世尊的教导。