01 罗睺罗跟随佛陀乞食
mn62:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻:
mn62:2.1
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
那时,世尊于上午着好下衣,带上钵与外衣,进入舍卫城乞食。
02 以导向圆满解脱的领悟和明辨看待身心
mn62:3.2
“yaṁ kiñci, rāhula, rūpaṁ—atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā—sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabban”ti.
“罗睺罗,凡任何色,过去、未来、现在,内或外,粗或细,下劣或胜妙,远或近,一切色都应以正慧如实这样看待:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’”
03 返回树下修习
04 舍利弗劝修入出息念
mn62:5.1
Addasā kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ rāhulaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
05 向佛陀请问修习方法
mn62:6.1
Atha kho āyasmā rāhulo sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṁ etadavoca:
mn62:7.1
“kathaṁ bhāvitā nu kho, bhante, ānāpānassati, kathaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā”ti?
“尊者,怎样修习入出息念,怎样多作,才有大果、大利益?”
06 身内坚硬的部分:地界
mn62:8.1
“Yaṁ kiñci, rāhula, ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
mn62:8.2
kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ—
头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、膜、脾、肺、肠、肠间膜、胃中物、粪便,或其他任何自身内、属于个人的、坚硬的、固体的、被执取的,
07 如实看待地界
mn62:8.4
Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā.
mn62:8.5
Taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
对此应以正慧如实这样看待:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’
“无论自身之内还是外在的坚硬、固体等性质,都只是坚硬、固体等性质。应凭导向圆满解脱的领悟和明辨,照实际情形看清:‘这不属于我,这不是我,这不是我的本体。’
看清实际情形后,对坚硬、固体等性质不再迷恋,使心中的贪恋消退。”
08 身内的液体及水性部分:水界
mn62:9.5
pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ—
胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、尿,或其他任何自身内、属于个人的、是水的、水性的、被执取的,
09 如实看待水界
mn62:9.8
Taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
对此应以正慧如实这样看待:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’
“无论自身之内还是外在的湿润、液体等性质,都只是湿润、液体等性质。应凭导向圆满解脱的领悟和明辨,照实际情形看清:‘这不属于我,这不是我,这不是我的本体。’
看清实际情形后,对湿润、液体等性质不再迷恋,使心中的贪恋消退。”
10 身内的热力:火界
mn62:10.5
yena ca santappati yena ca jīrīyati yena ca pariḍayhati yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ tejo tejogataṁ upādinnaṁ—
使身体温热的,使身体衰老的,使身体灼热的,以及使吃下、喝下、咀嚼、品尝之物得到充分消化的,或其他任何自身内、属于个人的、是火的、火性的、被执取的,
“罗睺罗,什么是温热、冷热变化的性质?它有内在的,也有外在的。
内在的温热、冷热变化的性质,就是自身内那些被执取的热力:使身体温热、衰老或灼热的热力,帮助消化吃下、喝下、咀嚼和品尝之物的热力,以及体内其他这类热力。”
11 如实看待火界
mn62:10.7
Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu tejodhāturevesā.
mn62:10.8
Taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
对此应以正慧如实这样看待:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’
“无论自身之内还是外在的温热、冷热变化的性质,都只是温热、冷热变化的性质。应凭导向圆满解脱的领悟和明辨,照实际情形看清:‘这不属于我,这不是我,这不是我的本体。’
看清实际情形后,对温热、冷热变化的性质不再迷恋,使心中的贪恋消退。”
12 身内的气流:风界
mn62:11.5
uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ vāyo vāyogataṁ upādinnaṁ—
上行的风、下行的风、腹内的风、肠内的风、循行肢体的风、入息、出息等,或其他任何自身内、属于个人的、是风的、风性的、被执取的,
13 如实看待风界
mn62:11.7
Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu vāyodhāturevesā.
mn62:11.8
Taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
对此应以正慧如实这样看待:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’
“无论自身之内还是外在的流动、推动等性质,都只是流动、推动等性质。应凭导向圆满解脱的领悟和明辨,照实际情形看清:‘这不属于我,这不是我,这不是我的本体。’
看清实际情形后,对流动、推动等性质不再迷恋,使心中的贪恋消退。”
14 身内的空隙与通道:空界
mn62:12.4
Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ ākāsaṁ ākāsagataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
凡自身内、属于个人的、是空的、空间性的、被执取的,例如:
mn62:12.5
kaṇṇacchiddaṁ nāsacchiddaṁ mukhadvāraṁ, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ ajjhoharati, yattha ca asitapītakhāyitasāyitaṁ santiṭṭhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ adhobhāgaṁ nikkhamati, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ ākāsaṁ ākāsagataṁ, aghaṁ aghagataṁ, vivaraṁ vivaragataṁ, asamphuṭṭhaṁ, maṁsalohitehi upādinnaṁ—
耳孔、鼻孔、口腔,吃下、喝下、咀嚼、品尝之物借以吞下的通道,这些东西停留的空间,以及由下部排出的通道,或其他任何自身内、属于个人的、是空的、空间性的、是空旷的、空旷性的、是空隙的、空隙性的、不被血肉触及的、被执取的,
15 如实看待空界
mn62:12.7
Yā ceva kho pana ajjhattikā ākāsadhātu yā ca bāhirā ākāsadhātu ākāsadhāturevesā.
mn62:12.8
Taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
对此应以正慧如实这样看待:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’
“无论自身之内还是外在的空隙和容纳的空间,都只是空隙和容纳的空间。应凭导向圆满解脱的领悟和明辨,照实际情形看清:‘这不属于我,这不是我,这不是我的本体。’
看清实际情形后,对空隙和容纳的空间不再迷恋,使心中的贪恋消退。”
16 把心培养得如同大地
mn62:13.2
Pathavīsamañhi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassanti.
mn62:13.3
Seyyathāpi, rāhula, pathaviyā sucimpi nikkhipanti, asucimpi nikkhipanti, gūthagatampi nikkhipanti, muttagatampi nikkhipanti, kheḷagatampi nikkhipanti, pubbagatampi nikkhipanti, lohitagatampi nikkhipanti, na ca tena pathavī aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā;
罗睺罗,譬如人们在地上丢下清净之物,丢下不净之物,丢下粪秽,丢下尿液,丢下唾液,丢下脓液,丢下血液,但地不因此厌恶、羞耻或嫌憎;
“罗睺罗,要把心培养得如同大地。这样,已经生起的令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。
譬如人们把干净或不干净的东西丢在地上,包括粪便、尿液、唾液、脓和血,大地都不会因此感到厌恶、羞耻或嫌憎。你也应这样修习,让心如同大地;这样,令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。”
17 把心培养得如同水
mn62:14.2
Āposamañhi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassanti.
mn62:14.3
Seyyathāpi, rāhula, āpasmiṁ sucimpi dhovanti, asucimpi dhovanti, gūthagatampi dhovanti, muttagatampi dhovanti, kheḷagatampi dhovanti, pubbagatampi dhovanti, lohitagatampi dhovanti, na ca tena āpo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā;
罗睺罗,譬如人们在水中洗涤清净之物,洗涤不净之物,洗涤粪秽,洗涤尿液,洗涤唾液,洗涤脓液,洗涤血液,但水不因此厌恶、羞耻或嫌憎;
“罗睺罗,要把心培养得如同水。这样,已经生起的令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。
譬如人们用水清洗干净或不干净的东西,包括粪便、尿液、唾液、脓和血,水都不会因此感到厌恶、羞耻或嫌憎。你也应这样修习,让心如同水;这样,令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。”
18 把心培养得如同火
mn62:15.2
Tejosamañhi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassanti.
mn62:15.3
Seyyathāpi, rāhula, tejo sucimpi dahati, asucimpi dahati, gūthagatampi dahati, muttagatampi dahati, kheḷagatampi dahati, pubbagatampi dahati, lohitagatampi dahati, na ca tena tejo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā;
罗睺罗,譬如火燃烧清净之物,燃烧不净之物,燃烧粪秽,燃烧尿液,燃烧唾液,燃烧脓液,燃烧血液,但火不因此厌恶、羞耻或嫌憎;
“罗睺罗,要把心培养得如同火。这样,已经生起的令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。
譬如火燃烧干净或不干净的东西,包括粪便、尿液、唾液、脓和血,火都不会因此感到厌恶、羞耻或嫌憎。你也应这样修习,让心如同火;这样,令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。”
19 把心培养得如同风
mn62:16.2
Vāyosamañhi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassanti.
mn62:16.3
Seyyathāpi, rāhula, vāyo sucimpi upavāyati, asucimpi upavāyati, gūthagatampi upavāyati, muttagatampi upavāyati, kheḷagatampi upavāyati, pubbagatampi upavāyati, lohitagatampi upavāyati, na ca tena vāyo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā;
罗睺罗,譬如风吹拂清净之物,吹拂不净之物,吹拂粪秽,吹拂尿液,吹拂唾液,吹拂脓液,吹拂血液,但风不因此厌恶、羞耻或嫌憎;
“罗睺罗,要把心培养得如同风。这样,已经生起的令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。
譬如风吹过干净或不干净的东西,包括粪便、尿液、唾液、脓和血,风都不会因此感到厌恶、羞耻或嫌憎。你也应这样修习,让心如同风;这样,令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。”
20 把心培养得如同虚空
mn62:17.2
Ākāsasamañhi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassanti.
“罗睺罗,要把心培养得如同虚空。这样,已经生起的令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。
譬如虚空不依附于任何地方,你也应这样修习,让心如同虚空;这样,令人愉快或不愉快的接触,就不会占据你的心。”
21 培养慈心
22 培养悲心
23 培养喜心
24 修习舍心
25 修习不净
26 认识身心现象的变化
27 入出息念的成果
mn62:24.2
Ānāpānassati hi te, rāhula, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā.
28 开始觉察呼吸
mn62:25.1
Idha, rāhula, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
29 第1步:了知呼吸的长
30 第2步:了知呼吸的短
31 第3步:感受整个身体
32 第4步:平息身体的造作
33 第5步:感受喜悦
34 第6步:感受内在的舒适
35 第7步:感受心的造作
他这样练习:吸气时,体验心的影响、心的造作;呼气时,也体验心的影响、心的造作。
36 第8步:平息心的造作
他这样练习:吸气时,使影响心的造作平息下来;呼气时,也使影响心的造作平息下来。
37 第9步:感受心的状态
38 第10步:让心欢畅起来
39 第11步:使心安住
40 第12步:使心从束缚中解脱、释放
他这样练习:吸气时,使心从束缚中释放出来;呼气时,也使心从束缚中释放出来。
41 第13步:感受身心现象不断地变化
42 第14步:感受心中染著的消退
43 第15步:感受现象的消散、止息
44 第16步:感受内心放下执著的状态
45 直到最后的呼吸都清楚了知
mn62:30.1
Evaṁ bhāvitā kho, rāhula, ānāpānassati, evaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā.
mn62:30.2
Evaṁ bhāvitāya, rāhula, ānāpānassatiyā, evaṁ bahulīkatāya yepi te carimakā assāsā tepi viditāva nirujjhanti no aviditā”ti.
“罗睺罗,在呼吸时保持观察就是这样培养、这样反复练习,就会有很大的成果和益处。这样修习后,即使最后的呼吸止息,也清楚知道它们止息,而不会不知不觉。”
佛陀说完,罗睺罗尊者满心欢喜,欣然接受这番教导。