遥望佛陀正当年

中部 · MN 140

界分别经

逐段对照准确版与通顺版。点击带点状下划线的词语,查看本段释义与译法说明。

1 · 陶师工坊

准确版

mn140:1.1

Evaṁ me sutaṁ—

如是我闻。

mn140:1.2

ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari;

一时,世尊游行摩揭陀,来到王舍城。

mn140:1.3

yena bhaggavo kumbhakāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhaggavaṁ kumbhakāraṁ etadavoca:

他来到陶师跋伽婆处,对陶师跋伽婆说:

通顺版

我听到的是这样:有一次,世尊在摩揭陀游行,来到王舍城。他来到陶师跋伽婆处,对陶师跋伽婆说:

本段全部词语

2 · 请求留宿

准确版

mn140:2.1

“sace te, bhaggava, agaru viharemu āvesane ekarattan”ti.

“跋伽婆,若不为难你,我们愿在工坊住一夜。”

mn140:2.2

“Na kho me, bhante, garu.

“大德,不为难我。

mn140:2.3

Atthi cettha pabbajito paṭhamaṁ vāsūpagato.

但这里已有一位出家人先来住宿。

mn140:2.4

Sace so anujānāti, viharatha, bhante, yathāsukhan”ti.

若他同意,大德,请随意住。”

通顺版

“跋伽婆,如果方便,我想在你的工坊住一夜。”“大德,没有问题。但这里已有一位出家人先来住宿。只要他同意,您就安心住下吧。”

本段全部词语

3 · 未识佛陀的弗迦沙

准确版

mn140:3.1

Tena kho pana samayena pukkusāti nāma kulaputto bhagavantaṁ uddissa saddhāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

那时,有一位名为弗迦沙的良家子,因信心而依世尊,从家出家,成为无家者。

mn140:3.2

So tasmiṁ kumbhakārāvesane paṭhamaṁ vāsūpagato hoti.

他先来这陶师的工坊住宿。

mn140:3.3

Atha kho bhagavā yenāyasmā pukkusāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ pukkusātiṁ etadavoca:

世尊来到弗迦沙尊者处,对他说:

mn140:3.4

“sace te, bhikkhu, agaru viharemu āvesane ekarattan”ti.

“比丘,若不为难你,我们愿在工坊住一夜。”

mn140:3.5

“Urundaṁ, āvuso, kumbhakārāvesanaṁ.

“朋友,陶师的工坊很宽敞。

mn140:3.6

Viharatāyasmā yathāsukhan”ti.

请尊者随意住。”

通顺版

当时,有位名叫弗迦沙的良家子,出于对世尊的信心,离开家庭生活,出家修行。他先来这陶师的工坊住宿。世尊来到弗迦沙尊者处,对他说:“比丘,如果方便,我想在这里住一夜。”“朋友,陶师的工坊很宽敞。您就安心住下吧。”

本段全部词语

弗迦沙

4 · 夜间静坐

准确版

mn140:4.1

Atha kho bhagavā kumbhakārāvesanaṁ pavisitvā ekamantaṁ tiṇasanthārakaṁ paññāpetvā nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

世尊进入陶师工坊,在一旁铺草,结跏趺坐,端正身体,于当前建立念。

mn140:4.2

Atha kho bhagavā bahudeva rattiṁ nisajjāya vītināmesi.

世尊坐着度过大半夜。

mn140:4.3

Āyasmāpi kho pukkusāti bahudeva rattiṁ nisajjāya vītināmesi.

弗迦沙尊者也坐着度过大半夜。

mn140:4.4

Atha kho bhagavato etadahosi:

世尊心想:

mn140:4.5

“pāsādikaṁ kho ayaṁ kulaputto iriyati.

“这位良家子的举止令人净信。

mn140:4.6

Yannūnāhaṁ puccheyyan”ti.

我何不问问他?”

mn140:4.7

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ pukkusātiṁ etadavoca:

世尊对弗迦沙尊者说:

通顺版

世尊进了工坊,在一边铺好草席,结跏趺坐,端正身体,确立并保持对当下身心的观察。世尊坐着度过大半夜。弗迦沙尊者也坐着度过大半夜。世尊心想:“这位良家子的举止令人心生信心。我何不问问他?”世尊对弗迦沙尊者说:

本段全部词语

弗迦沙

5 · 追随哪一位老师

准确版

mn140:5.1

“kaṁsi tvaṁ, bhikkhu, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī”ti?

“比丘,你依谁而出家?谁是你的老师?你赞同谁的法?”

mn140:5.2

“Atthāvuso, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito.

“朋友,有沙门乔达摩,是释迦子,从释迦族出家。

mn140:5.3

Taṁ kho pana bhagavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

那位乔达摩世尊,有这样的美名传扬:

mn140:5.4

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

‘彼世尊是阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛、世尊。’

mn140:5.5

Tāhaṁ bhagavantaṁ uddissa pabbajito.

我是依那位世尊而出家。

mn140:5.6

So ca me bhagavā satthā.

那位世尊是我的老师。

mn140:5.7

Tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ rocemī”ti.

我赞同那位世尊的法。”

mn140:5.8

“Kahaṁ pana, bhikkhu, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.

“比丘,那位阿罗汉、正等觉的世尊,如今住在哪里?”

mn140:5.9

“Atthāvuso, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṁ.

“朋友,北方国土有一座名为舍卫的城。

mn140:5.10

Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.

那位阿罗汉、正等觉的世尊如今住在那里。”

mn140:5.11

“Diṭṭhapubbo pana te, bhikkhu, so bhagavā;

“比丘,你以前见过那位世尊吗?

mn140:5.12

disvā ca pana jāneyyāsī”ti?

见到他,能认出来吗?”

mn140:5.13

“Na kho me, āvuso, diṭṭhapubbo so bhagavā;

“朋友,我从未见过那位世尊。

mn140:5.14

disvā cāhaṁ na jāneyyan”ti.

即使见到,我也认不出来。”

通顺版

“比丘,你是追随谁而出家的?谁是你的老师?你认同谁的教导?”“朋友,有一位沙门乔达摩,出身释迦族,离家修行。那位乔达摩世尊,有这样的美名传扬:‘他是已经彻底解脱、圆满觉悟的人,透彻的认识与行为都已圆满,走到了善的终点,了解世间,善于引导需要调教的人,是天人与人类的老师,是觉悟者、世尊。’我就是追随那位世尊而出家的。那位世尊是我的老师。我认同他的教导。”“那位已经彻底解脱、圆满觉悟的世尊,如今住在哪里?”“朋友,北方国土有一座名为舍卫的城。世尊如今就住在那里。”“比丘,你以前见过那位世尊吗?见到他,能认出来吗?”“朋友,我从未见过那位世尊。即使见到,我也认不出来。”

本段全部词语

弗迦沙

6 · 开始教导

准确版

mn140:6.1

Atha kho bhagavato etadahosi:

世尊心想:

mn140:6.2

“mamañca khvāyaṁ kulaputto uddissa pabbajito.

“这位良家子是依我出家。

mn140:6.3

Yannūnassāhaṁ dhammaṁ deseyyan”ti.

我何不为他说法?”

mn140:6.4

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ pukkusātiṁ āmantesi:

世尊对弗迦沙尊者说:

mn140:6.5

“dhammaṁ te, bhikkhu, desessāmi.

“比丘,我将为你说法。

mn140:6.6

Taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

谛听,善作意,我将说。”

mn140:6.7

“Evamāvuso”ti kho āyasmā pukkusāti bhagavato paccassosi.

弗迦沙尊者回答世尊:“是的,朋友。”

mn140:6.8

Bhagavā etadavoca:

世尊这样说:

通顺版

世尊心想:“他是追随我而出家的。我何不给他讲解教法?”世尊对弗迦沙尊者说:“比丘,我将为你说法。请仔细听,用心体会,我要讲了。”弗迦沙尊者回答世尊:“是的,朋友。”世尊这样说:

本段全部词语

弗迦沙

7 · 六界分别纲要

准确版

mn140:7.1

“‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso cha phassāyatano aṭṭhārasa manopavicāro caturādhiṭṭhāno;

“比丘,这个人有六界、六触处、十八意近行、四住处。

mn140:7.2

yattha ṭhitaṁ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccati.

住于此处,思量之流不转起;思量之流不转起时,称为寂静的牟尼。

mn140:7.3

Paññaṁ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti—

不应放逸于慧,应守护真实,应增长舍,应学习寂静。

mn140:7.4

ayamuddeso dhātuvibhaṅgassa.

这是界分别的纲要。

通顺版

“比丘,一个人有六种基本要素、六种接触的基础、十八种内心活动、四种立足之处。立足于此,那些围绕‘我’形成的设想就不再涌流。设想之流不再涌动,就称为内心安宁的贤者。
应认真培养领悟和明辨,守住真实,培养舍离,一心学习如何使内心安宁。这是分别讲解六种基本要素的纲要。

本段全部词语

8 · 六种基本要素

准确版

mn140:8.1

‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有六界。’

mn140:8.2

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

这样说,是指什么而说?

mn140:8.3

Chayimā, bhikkhu, dhātuyo—

比丘,有这六界:

mn140:8.4

pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.

地界、水界、火界、风界、空界、识界。

mn140:8.5

‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有六界。’

mn140:8.6

iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

所说的这句话,就是指此而说。

通顺版

‘比丘,这个人有六界。’这样说,是指什么而说?有六种基本要素:
坚硬、固体等性质;
湿润、液体等性质;
温热、冷热变化的性质;
流动、推动等性质;
空间
和感知。
‘比丘,这个人有六界。’所说的这句话,就是指此而说。

本段全部词语

地界 · 水界 · 火界 · 风界 · 识界

9 · 六种接触基础

准确版

mn140:9.1

‘Cha phassāyatano ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有六触处。’

mn140:9.2

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

这样说,是指什么而说?

mn140:9.3

Cakkhusamphassāyatanaṁ, sotasamphassāyatanaṁ, ghānasamphassāyatanaṁ, jivhāsamphassāyatanaṁ, kāyasamphassāyatanaṁ, manosamphassāyatanaṁ.

眼触处、耳触处、鼻触处、舌触处、身触处、意触处。

mn140:9.4

‘Cha phassāyatano ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有六触处。’

mn140:9.5

iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

所说的这句话,就是指此而说。

通顺版

‘一个人有六种接触的基础。’这样说,是指什么?
这六种基础分别对应视觉接触、听觉接触、嗅觉接触、味觉接触、触觉接触,以及心对对象的接触。
‘一个人有六种接触的基础。’这句话指的就是这六种。

本段全部词语

10 · 十八种内心活动

准确版

mn140:10.1

‘Aṭṭhārasa manopavicāro ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有十八意近行。’

mn140:10.2

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

这样说,是指什么而说?

mn140:10.3

Cakkhunā rūpaṁ disvā somanassaṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati, domanassaṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati, upekkhāṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati;

以眼见色后,于成为喜之依处的色近行,于成为忧之依处的色近行,于成为舍之依处的色近行;

mn140:10.4

sotena saddaṁ sutvā …pe…

以耳闻声后……

mn140:10.5

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

以鼻嗅香后……

mn140:10.6

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

以舌尝味后……

mn140:10.7

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

以身触触后……

mn140:10.8

manasā dhammaṁ viññāya somanassaṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati, domanassaṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati, upekkhāṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati—

以意识法后,于成为喜之依处的法近行,于成为忧之依处的法近行,于成为舍之依处的法近行。

mn140:10.9

iti cha somanassupavicārā, cha domanassupavicārā, cha upekkhupavicārā.

如此,有六喜近行、六忧近行、六舍近行。

mn140:10.10

‘Aṭṭhārasa manopavicāro ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有十八意近行。’

mn140:10.11

iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

所说的这句话,就是指此而说。

通顺版

‘一个人有十八种内心活动。’这句话指什么?
眼睛看见形状、颜色后,心继续关注所见的东西时,可能感到喜悦,也可能感到忧伤,或者既不喜悦也不忧伤。
耳朵听到声音后,心继续关注所听到的声音时,可能感到喜悦,也可能感到忧伤,或者既不喜悦也不忧伤。
鼻子闻到气味后,心继续关注所闻到的气味时,可能感到喜悦,也可能感到忧伤,或者既不喜悦也不忧伤。
舌头尝到味道后,心继续关注所尝到的味道时,可能感到喜悦,也可能感到忧伤,或者既不喜悦也不忧伤。
身体接触到东西后,心继续关注身体接触到的东西时,可能感到喜悦,也可能感到忧伤,或者既不喜悦也不忧伤。
心认识到它的对象后,心继续关注心所认识的对象时,可能感到喜悦,也可能感到忧伤,或者既不喜悦也不忧伤。
这样,六类经验各有喜悦、忧伤、不喜不忧三种情形,合为十八种:六种伴随喜悦,六种伴随忧伤,六种不喜不忧。我所说的‘一个人有十八种内心活动’,指的就是这十八种。

本段全部词语

舍(十八意行语境)

11 · 四种立足之处

准确版

mn140:11.1

‘Caturādhiṭṭhāno ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有四住处。’

mn140:11.2

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

这样说,是指什么而说?

mn140:11.3

Paññādhiṭṭhāno, saccādhiṭṭhāno, cāgādhiṭṭhāno, upasamādhiṭṭhāno.

慧住处、谛住处、舍住处、寂止住处。

mn140:11.4

‘Caturādhiṭṭhāno ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—

‘比丘,这个人有四住处。’

mn140:11.5

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

所说的这句话,就是指此而说。

通顺版

‘一个人有四种立足之处。’这样说,是指什么而说?就是以领悟和明辨、真实、舍离、内心安宁为立足之处。‘一个人有四种立足之处。’所说的这句话,就是指此而说。

本段全部词语

12 · 四项修习

准确版

mn140:12.1

‘Paññaṁ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti—

‘不应放逸于慧,应守护真实,应增长舍,应学习寂静。’

mn140:12.2

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

这样说,是指什么而说?

通顺版

‘应认真培养领悟和明辨,守住真实,培养舍离,一心学习如何使内心安宁。’这样说,是指什么而说?

本段全部词语

13 · 培养领悟和明辨

准确版

mn140:13.1

Kathañca, bhikkhu, paññaṁ nappamajjati?

比丘,如何不放逸于慧?

mn140:13.2

Chayimā, bhikkhu, dhātuyo—

比丘,有这六界:

mn140:13.3

pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.

地界、水界、火界、风界、空界、识界。

通顺版

怎样认真培养领悟和明辨?有六种基本要素:
坚硬、固体等性质;
湿润、液体等性质;
温热、冷热变化的性质;
流动、推动等性质;
空间
和感知。

本段全部词语

地界 · 水界 · 火界 · 风界 · 识界

14 · 地

准确版

mn140:14.1

Katamā ca, bhikkhu, pathavīdhātu?

比丘,什么是地界?

mn140:14.2

Pathavīdhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā.

地界有内在的,也有外在的。

mn140:14.3

Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā pathavīdhātu?

比丘,什么是内在的地界?

mn140:14.4

Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—

凡内在、自身的,坚硬、坚固、被执取的,例如:

mn140:14.5

kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ—

发、毛、爪、齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、膈、脾、肺、肠、肠系膜、胃中物、粪,以及其他任何内在、自身的坚硬、坚固、被执取的。

mn140:14.6

ayaṁ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā pathavīdhātu.

比丘,这称为内在的地界。

mn140:14.7

Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu pathavīdhāturevesā.

内在的地界与外在的地界,都只是地界。

mn140:14.8

‘Taṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

应以正慧如实见它:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”

mn140:14.9

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṁ virājeti.

以正慧如实见后,他厌离地界,使心对地界离染。

通顺版

什么是坚硬、固体等性质?
这些性质有身体内的,也有身体外的。
比丘,什么是身体内的这类性质?自身被执为己有的坚硬、坚固成分,例如:头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肉、筋、骨头、骨髓、肾、心脏、肝、膈膜、脾、肺、肠、肠系膜、胃中食物、粪便,以及自身其他被执为己有的坚硬、坚固成分。
比丘,这称为身体内的这类性质。
无论自身的还是外在的这类性质,都是同一种基本要素。
应以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”
如实看清后,他对这类性质产生想要远离的心态,使心不再染着于它。

本段全部词语

地界 · 无我 · 离贪

15 · 水

准确版

mn140:15.1

Katamā ca, bhikkhu, āpodhātu?

比丘,什么是水界?

mn140:15.2

Āpodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā.

水界有内在的,也有外在的。

mn140:15.3

Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā āpodhātu?

比丘,什么是内在的水界?

mn140:15.4

Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ seyyathidaṁ—

凡内在、自身的,水性、液态、被执取的,例如:

mn140:15.5

pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ—

胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、尿,以及其他任何内在、自身的水性、液态、被执取的。

mn140:15.6

ayaṁ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā āpodhātu.

比丘,这称为内在的水界。

mn140:15.7

Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu āpodhāturevesā.

内在的水界与外在的水界,都只是水界。

mn140:15.8

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

应以正慧如实见它:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”

mn140:15.9

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṁ virājeti.

以正慧如实见后,他厌离水界,使心对水界离染。

通顺版

什么是湿润、液体等性质?
这些性质有身体内的,也有身体外的。
比丘,什么是身体内的这类性质?自身被执为己有的水分、液态成分,例如:胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、眼泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、尿液,以及自身其他被执为己有的液态成分。
比丘,这称为身体内的这类性质。
无论自身的还是外在的这类性质,都是同一种基本要素。
应以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”
如实看清后,他对这类性质产生想要远离的心态,使心不再染着于它。

本段全部词语

水界 · 无我 · 离贪

16 · 火

准确版

mn140:16.1

Katamā ca, bhikkhu, tejodhātu?

比丘,什么是火界?

mn140:16.2

Tejodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā.

火界有内在的,也有外在的。

mn140:16.3

Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā tejodhātu?

比丘,什么是内在的火界?

mn140:16.4

Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ tejo tejogataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—

凡内在、自身的,火性、热性、被执取的,例如:

mn140:16.5

yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ tejo tejogataṁ upādinnaṁ—

使身体温暖的、使身体衰老的、使身体热烧的、使所吃喝嚼尝的正常消化的,以及其他任何内在、自身的火性、热性、被执取的。

mn140:16.6

ayaṁ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā tejodhātu.

比丘,这称为内在的火界。

mn140:16.7

Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu tejodhāturevesā.

内在的火界与外在的火界,都只是火界。

mn140:16.8

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

应以正慧如实见它:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”

mn140:16.9

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṁ virājeti.

以正慧如实见后,他厌离火界,使心对火界离染。

通顺版

什么是温热、冷热变化的性质?
这些性质有身体内的,也有身体外的。
比丘,什么是身体内的这类性质?自身被执为己有的热性成分,例如:使身体温暖、衰老、发热,以及使吃喝的食物正常消化的热性作用,和自身其他被执为己有的热性成分。
比丘,这称为身体内的这类性质。
无论自身的还是外在的这类性质,都是同一种基本要素。
应以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”
如实看清后,他对这类性质产生想要远离的心态,使心不再染着于它。

本段全部词语

火界 · 无我 · 离贪

17 · 风

准确版

mn140:17.1

Katamā ca, bhikkhu, vāyodhātu?

比丘,什么是风界?

mn140:17.2

Vāyodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā.

风界有内在的,也有外在的。

mn140:17.3

Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā vāyodhātu?

比丘,什么是内在的风界?

mn140:17.4

Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ vāyo vāyogataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—

凡内在、自身的,风性、气态、被执取的,例如:

mn140:17.5

uddhaṅgamā vātā adhogamā vātā kucchisayā vātā koṭṭhāsayā vātā aṅgamaṅgānusārino vātā assāso passāso iti, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ vāyo vāyogataṁ upādinnaṁ—

上行风、下行风、腹中风、肠中风、循行肢体之风、入息、出息,以及其他任何内在、自身的风性、气态、被执取的。

mn140:17.6

ayaṁ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā vāyodhātu.

比丘,这称为内在的风界。

mn140:17.7

Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu vāyodhāturevesā.

内在的风界与外在的风界,都只是风界。

mn140:17.8

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

应以正慧如实见它:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”

mn140:17.9

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṁ virājeti.

以正慧如实见后,他厌离风界,使心对风界离染。

通顺版

什么是流动、推动等性质?
这些性质有身体内的,也有身体外的。
比丘,什么是身体内的这类性质?自身被执为己有的风、气息,例如:向上运行、向下运行的气,腹中和肠中的气,沿着肢体运行的气,以及吸气、呼气,和自身其他被执为己有的风、气息。
比丘,这称为身体内的这类性质。
无论自身的还是外在的这类性质,都是同一种基本要素。
应以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”
如实看清后,他对这类性质产生想要远离的心态,使心不再染着于它。

本段全部词语

风界 · 无我 · 离贪

18 · 空间

准确版

mn140:18.1

Katamā ca, bhikkhu, ākāsadhātu?

比丘,什么是空界?

mn140:18.2

Ākāsadhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā.

空界有内在的,也有外在的。

mn140:18.3

Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā ākāsadhātu?

比丘,什么是内在的空界?

mn140:18.4

Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ ākāsaṁ ākāsagataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—

凡内在、自身的,空间、空隙、被执取的,例如:

mn140:18.5

kaṇṇacchiddaṁ nāsacchiddaṁ mukhadvāraṁ yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ ajjhoharati, yattha ca asitapītakhāyitasāyitaṁ santiṭṭhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ adhobhāgaṁ nikkhamati, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ ākāsaṁ ākāsagataṁ aghaṁ aghagataṁ vivaraṁ vivaragataṁ asamphuṭṭhaṁ maṁsalohitehi upādinnaṁ—

耳孔、鼻孔、口门,所吃喝嚼尝的吞入之处、停留之处、向下排出之处,以及其他内在、自身的空间、空隙、孔隙,不被血肉占据、被执取的。

mn140:18.6

ayaṁ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā ākāsadhātu.

比丘,这称为内在的空界。

mn140:18.7

Yā ceva kho pana ajjhattikā ākāsadhātu yā ca bāhirā ākāsadhātu ākāsadhāturevesā.

内在的空界与外在的空界,都只是空界。

mn140:18.8

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

应以正慧如实见它:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”

mn140:18.9

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā ākāsadhātuyā nibbindati, ākāsadhātuyā cittaṁ virājeti.

以正慧如实见后,他厌离空界,使心对空界离染。

通顺版

什么是空这一基本要素?空界有内在的,也有外在的。比丘,什么是内在的空界?自身被执为己有的空间、空隙,例如:耳道、鼻孔、口腔,以及让食物饮料吞入、停留和向下排出的空间,和自身其他没有被血肉占据、被执为己有的空隙。比丘,这称为内在的空界。无论自身的还是外在的空,都是同一种基本要素。应以导向圆满解脱的领悟和明辨,如实看见:“这不是我的,我不是这个,这不是我的本体。”如实看清后,他对空界产生想要远离的心态,使心不再染着于它。

本段全部词语

无我 · 离贪

19 · 了知与感受

准确版

mn140:19.1

Athāparaṁ viññāṇaṁyeva avasissati parisuddhaṁ pariyodātaṁ.

此后只剩清净、明净的识。

mn140:19.2

Tena ca viññāṇena kiṁ vijānāti?

以此识了知什么?

mn140:19.3

‘Sukhan’tipi vijānāti, ‘dukkhan’tipi vijānāti, ‘adukkhamasukhan’tipi vijānāti.

也了知乐,也了知苦,也了知不苦不乐。

mn140:19.4

Sukhavedaniyaṁ, bhikkhu, phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.

比丘,依可感受乐的触,生起乐受。

mn140:19.5

So sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

他感受乐受时,了知:“我感受乐受。”

mn140:19.6

‘Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā sukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.

他了知:“由于那可感受乐的触止灭,依该触所生的乐受止灭、寂止。”

mn140:19.7

Dukkhavedaniyaṁ, bhikkhu, phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.

比丘,依可感受苦的触,生起苦受。

mn140:19.8

So dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

他感受苦受时,了知:“我感受苦受。”

mn140:19.9

‘Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ dukkhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā dukkhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.

他了知:“由于那可感受苦的触止灭,依该触所生的苦受止灭、寂止。”

mn140:19.10

Adukkhamasukhavedaniyaṁ, bhikkhu, phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.

比丘,依可感受不苦不乐的触,生起不苦不乐受。

mn140:19.11

So adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

他感受不苦不乐受时,了知:“我感受不苦不乐受。”

mn140:19.12

‘Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ adukkhamasukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.

他了知:“由于那可感受不苦不乐的触止灭,依该触所生的不苦不乐受止灭、寂止。”

mn140:19.13

Seyyathāpi, bhikkhu, dvinnaṁ kaṭṭhānaṁ saṅghaṭṭā samodhānā usmā jāyati, tejo abhinibbattati, tesaṁyeva dvinnaṁ kaṭṭhānaṁ nānābhāvā vinikkhepā yā tajjā usmā sā nirujjhati, sā vūpasammati;

比丘,譬如两块木头接触、结合,热生起,火出现;这两块木头分开、散离时,由此生的热便止灭、寂止。

mn140:19.14

evameva kho, bhikkhu, sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.

同样,比丘,依可感受乐的触,生起乐受。

mn140:19.15

So sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

他感受乐受时,了知:“我感受乐受。”

mn140:19.16

‘Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā sukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.

他了知:“由于那可感受乐的触止灭,依该触所生的乐受止灭、寂止。”

mn140:19.17

Dukkhavedaniyaṁ, bhikkhu, phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.

比丘,依可感受苦的触,生起苦受。

mn140:19.18

So dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

他感受苦受时,了知:“我感受苦受。”

mn140:19.19

‘Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ dukkhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā dukkhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.

他了知:“由于那可感受苦的触止灭,依该触所生的苦受止灭、寂止。”

mn140:19.20

Adukkhamasukhavedaniyaṁ, bhikkhu, phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.

比丘,依可感受不苦不乐的触,生起不苦不乐受。

mn140:19.21

So adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

他感受不苦不乐受时,了知:“我感受不苦不乐受。”

mn140:19.22

‘Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ adukkhamasukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.

他了知:“由于那可感受不苦不乐的触止灭,依该触所生的不苦不乐受止灭、寂止。”

通顺版

接下来,只剩下纯净、明晰的感知。凭着这样的感知,他知道什么?他知道舒服的感受、难受的感受,以及既不难受也不舒服的感受。
让人感到舒服的接触,会引起舒服的感受。他感到舒服时,清楚知道:“我现在感到舒服。”他也清楚知道:“当这种接触止息,由它引起的舒服感受,也就随之止息、平息。”
让人感到难受的接触,会引起难受的感受。他感到难受时,清楚知道:“我现在感到难受。”他也清楚知道:“当这种接触止息,由它引起的难受感受,也就随之止息、平息。”
有的接触让人既不感到难受,也不感到舒服。他有这样的感受时,清楚知道:“我现在既不感到难受,也不感到舒服。”他也清楚知道:“当这种接触止息,由它引起的这种感受,也就随之止息、平息。”
好比两块木头相互摩擦,产生热并燃起火来;把两块木头分开,由摩擦产生的热也就止息、平息。
同样,让人感到舒服的接触,会引起舒服的感受。他感到舒服时,清楚知道:“我现在感到舒服。”他也清楚知道:“当这种接触止息,由它引起的舒服感受,也就随之止息、平息。”
让人感到难受的接触,会引起难受的感受。他感到难受时,清楚知道:“我现在感到难受。”他也清楚知道:“当这种接触止息,由它引起的难受感受,也就随之止息、平息。”
有的接触让人既不感到难受,也不感到舒服。他有这样的感受时,清楚知道:“我现在既不感到难受,也不感到舒服。”他也清楚知道:“当这种接触止息,由它引起的这种感受,也就随之止息、平息。”

本段全部词语

识界 · 受

20 · 金匠的比喻

准确版

mn140:20.1

Athāparaṁ upekkhāyeva avasissati parisuddhā pariyodātā mudu ca kammaññā ca pabhassarā ca.

此后只剩舍,清净、明净、柔软、适业、光明。

mn140:20.2

Seyyathāpi, bhikkhu, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā ukkaṁ bandheyya, ukkaṁ bandhitvā ukkāmukhaṁ ālimpeyya, ukkāmukhaṁ ālimpetvā saṇḍāsena jātarūpaṁ gahetvā ukkāmukhe pakkhipeyya, tamenaṁ kālena kālaṁ abhidhameyya, kālena kālaṁ udakena paripphoseyya, kālena kālaṁ ajjhupekkheyya, taṁ hoti jātarūpaṁ sudhantaṁ niddhantaṁ nīhaṭaṁ ninnītakasāvaṁ mudu ca kammaññañca pabhassarañca, yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati—yadi paṭṭikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya yadi suvaṇṇamālāya tañcassa atthaṁ anubhoti;

比丘,譬如熟练金匠或其学徒,造好炉,点燃炉口,以钳夹金投入炉口;时而鼓风,时而洒水,时而舍观。金被善炼、精炼、除垢、去滓,柔软、适业、光明。想做成臂饰、耳饰、颈饰或金鬘,都能如愿。

mn140:20.3

evameva kho, bhikkhu, athāparaṁ upekkhāyeva avasissati parisuddhā pariyodātā mudu ca kammaññā ca pabhassarā ca.

同样,比丘,此后只剩舍,清净、明净、柔软、适业、光明。

通顺版

随后,只剩不偏著的平等观察,纯净明晰、柔软、适合运用而光明。好比熟练的金匠或学徒,备好炉子,点起火,用钳子把金子放入炉中。有时鼓风,有时洒水,有时只在旁观察。金子经过提炼,杂质除去,变得柔软、光亮,适于加工;要做成臂饰、耳饰、项链或金花环,都能做成。同样,此后留下的平等观察,也是如此纯净明晰、柔软、适于运用而光明。

本段全部词语

21 · 依赖境界而住

准确版

mn140:21.1

So evaṁ pajānāti:

他如此了知:

mn140:21.2

‘imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ ākāsānañcāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ.

“若我将如此清净、如此明净的舍导向空无边处,并依此修心,

mn140:21.3

Evaṁ me ayaṁ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.

我的舍依彼、取彼,就会长时久住。

mn140:21.4

Imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ viññāṇañcāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ.

“若我将如此清净、如此明净的舍导向识无边处,并依此修心,

mn140:21.5

Evaṁ me ayaṁ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.

我的舍依彼、取彼,就会长时久住。

mn140:21.6

Imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ ākiñcaññāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ.

“若我将如此清净、如此明净的舍导向无所有处,并依此修心,

mn140:21.7

Evaṁ me ayaṁ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.

我的舍依彼、取彼,就会长时久住。

mn140:21.8

Imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ.

“若我将如此清净、如此明净的舍导向非想非非想处,并依此修心,

mn140:21.9

Evaṁ me ayaṁ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyyā’ti.

我的舍依彼、取彼,就会长时久住。

通顺版

他清楚知道:“如果将这样纯净明晰的平等观察用于空间无边的境界,并照此培养心,这种平等观察就会依赖并抓住那个境界,持续很长时间。”
他也清楚知道:将这种平等观察用于感知无边、什么也没有,或既非有认知也非没有认知的境界,并照此培养心时,也同样会依赖并抓住相应的境界,持续很长时间。

本段全部词语

识无边处 · 有为 · 舍

22 · 不再造作执取

准确版

mn140:22.1

So evaṁ pajānāti:

他如此了知:

mn140:22.2

‘imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ ākāsānañcāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ;

“若我将如此清净、如此明净的舍导向空无边处,并依此修心,

mn140:22.3

saṅkhatametaṁ.

这是有为的。

mn140:22.4

Imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ viññāṇañcāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ;

“若我将如此清净、如此明净的舍导向识无边处,并依此修心,

mn140:22.5

saṅkhatametaṁ.

这是有为的。

mn140:22.6

Imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ ākiñcaññāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ;

“若我将如此清净、如此明净的舍导向无所有处,并依此修心,

mn140:22.7

saṅkhatametaṁ.

这是有为的。

mn140:22.8

Imañce ahaṁ upekkhaṁ evaṁ parisuddhaṁ evaṁ pariyodātaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasaṁhareyyaṁ, tadanudhammañca cittaṁ bhāveyyaṁ;

“若我将如此清净、如此明净的舍导向非想非非想处,并依此修心,

mn140:22.9

saṅkhatametan’ti.

这是有为的。

mn140:22.10

So neva taṁ abhisaṅkharoti, na abhisañcetayati bhavāya vā vibhavāya vā.

他不为有或非有而造作、思作。

mn140:22.11

So anabhisaṅkharonto anabhisañcetayanto bhavāya vā vibhavāya vā na kiñci loke upādiyati,

不为有或非有而造作、思作,他就不执取世间任何事物。

mn140:22.12

anupādiyaṁ na paritassati, aparitassaṁ paccattaṁyeva parinibbāyati.

不执取,就不扰动;不扰动,便亲自般涅槃。

mn140:22.13

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

他了知:“生已尽,梵行已立,所作已作,不再有如此之存在。”(四果,即阿罗汉果)

通顺版

他清楚知道:“如果将这样纯净明晰的平等观察用于空间无边的境界,并照此培养心,这仍是由条件形成的。”
他也清楚知道:将这种平等观察用于感知无边、什么也没有,或既非有认知也非没有认知的境界,并照此培养心,也同样是由条件形成的。
他不再为了存在或不存在而刻意造作、形成意图。
不再如此造作、形成意图,他就不把世间任何事物抓住不放。
不再抓住不放,就不再不安;
不再不安,就亲自实现彻底的寂灭。
他清楚知道:“再生已经结束,修行道路已经完成,该做的已经做完,不会再有这样的存在。”(四果,即阿罗汉果)

本段全部词语

识无边处 · 有为 · 舍

23 · 如实经历感受

准确版

mn140:23.1

So sukhañce vedanaṁ vedeti, ‘sā aniccā’ti pajānāti, ‘anajjhositā’ti pajānāti, ‘anabhinanditā’ti pajānāti.

若感受乐受,他了知“它是无常的”,了知“未被执著”,了知“未被欢喜”。

mn140:23.2

Dukkhañce vedanaṁ vedeti, ‘sā aniccā’ti pajānāti, ‘anajjhositā’ti pajānāti, ‘anabhinanditā’ti pajānāti.

若感受苦受,他了知“它是无常的”,了知“未被执著”,了知“未被欢喜”。

mn140:23.3

Adukkhamasukhañce vedanaṁ vedeti, ‘sā aniccā’ti pajānāti, ‘anajjhositā’ti pajānāti, ‘anabhinanditā’ti pajānāti.

若感受不苦不乐受,他了知“它是无常的”,了知“未被执著”,了知“未被欢喜”。

通顺版

有舒服的感受时,他知道它是不恒定的,知道自己没有陷入其中,也没有贪恋它。
有难受的感受时,他知道它是不恒定的,知道自己没有陷入其中,也没有贪恋它。
有既不难受也不舒服的感受时,他知道它是不恒定的,知道自己没有陷入其中,也没有贪恋它。

本段全部词语

24 · 油灯的比喻

准确版

mn140:24.1

So sukhañce vedanaṁ vedeti, visaṁyutto naṁ vedeti;

若感受乐受,他离系缚地感受它。

mn140:24.2

dukkhañce vedanaṁ vedeti, visaṁyutto naṁ vedeti;

若感受苦受,他离系缚地感受它。

mn140:24.3

adukkhamasukhañce vedanaṁ vedeti, visaṁyutto naṁ vedeti.

若感受不苦不乐受,他离系缚地感受它。

mn140:24.4

So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti,

感受以身为限的受时,他了知:“我感受以身为限的受。”感受以命为限的受时,他了知:“我感受以命为限的受。”

mn140:24.5

‘kāyassa bhedā paraṁ maraṇā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti.

他了知:“身坏命终、生命耗尽之后,一切不被欢喜的所感受,就在此冷却。”

mn140:24.6

Seyyathāpi, bhikkhu, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyati;

比丘,譬如油灯依油与灯芯燃烧,

mn140:24.7

tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā aññassa ca anupahārā anāhāro nibbāyati;

当油与灯芯耗尽,不再添入其他燃料时,无食而熄灭。

mn140:24.8

evameva kho, bhikkhu, kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti,

同样,比丘,感受以身为限的受时,他了知:“我感受以身为限的受。”感受以命为限的受时,他了知:“我感受以命为限的受。”

mn140:24.9

‘kāyassa bhedā paraṁ maraṇā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti.

他了知:“身坏命终、生命耗尽之后,一切不被欢喜的所感受,就在此冷却。”

通顺版

他经历舒服的感受,却不受这种感受束缚。
他经历难受的感受,却不受这种感受束缚。
他经历既不难受也不舒服的感受,却不受这种感受束缚。
经历以这副身体为限的感受时,他知道这种感受以身体为限;
经历以生命为限的感受时,他知道这种感受以生命为限。
他知道:“身体毁坏、生命结束之后,这些不再被贪恋的感受,就会在这里冷却止息。”
好比油灯靠油和灯芯燃烧;油和灯芯耗尽,又不再补充燃料,就因没有燃料而熄灭。
同样,经历以这副身体为限的感受时,他知道这种感受以身体为限;
经历以生命为限的感受时,他知道这种感受以生命为限。
他知道:“身体毁坏、生命结束之后,这些不再被贪恋的感受,就会在这里冷却止息。”

本段全部词语

以身体为限

25 · 最高的领悟和明辨

准确版

mn140:25.1

Tasmā evaṁ samannāgato bhikkhu iminā paramena paññādhiṭṭhānena samannāgato hoti.

因此,如此具足的比丘,具足这最高的慧住处。

mn140:25.2

Esā hi, bhikkhu, paramā ariyā paññā yadidaṁ—

比丘,这就是最高的圣慧,即:

mn140:25.3

sabbadukkhakkhaye ñāṇaṁ.

一切苦尽之智。

通顺版

因此,这样的比丘已经具有领悟和明辨的最高基础。这种最高的、导向觉悟的领悟和明辨,就是:亲自知道一切苦已经穷尽。

本段全部词语

26 · 真实

准确版

mn140:26.1

Tassa sā vimutti sacce ṭhitā akuppā hoti.

他的解脱立于真实,不可动摇。

mn140:26.2

Tañhi, bhikkhu, musā yaṁ mosadhammaṁ, taṁ saccaṁ yaṁ amosadhammaṁ nibbānaṁ.

比丘,凡具有欺诳性质的就是虚妄;不具欺诳性质的涅槃才是真实。

mn140:26.3

Tasmā evaṁ samannāgato bhikkhu iminā paramena saccādhiṭṭhānena samannāgato hoti.

因此,如此具足的比丘,具足这最高的谛住处。

mn140:26.4

Etañhi, bhikkhu, paramaṁ ariyasaccaṁ yadidaṁ—

比丘,这就是最高的圣谛,即:

mn140:26.5

amosadhammaṁ nibbānaṁ.

不欺诳之法,涅槃。

通顺版

他的解脱立于真实,不可动摇。会让人落空的是虚妄,涅槃不使人落空,才是真实。因此,他已经以最高的真实为立足之处。这种最高的、觉悟者所证实的真相,就是:不会使人落空的涅槃。

本段全部词语

27 · 舍离

准确版

mn140:27.1

Tasseva kho pana pubbe aviddasuno upadhī honti samattā samādinnā.

他从前不知时,曾完全取得、执受诸依。

mn140:27.2

Tyāssa pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

现在它们已断除、断根,如截多罗树头,成为非有,未来不再生起。

mn140:27.3

Tasmā evaṁ samannāgato bhikkhu iminā paramena cāgādhiṭṭhānena samannāgato hoti.

因此,如此具足的比丘,具足这最高的舍住处。

mn140:27.4

Eso hi, bhikkhu, paramo ariyo cāgo yadidaṁ—

比丘,这就是最高的圣舍,即:

mn140:27.5

sabbūpadhipaṭinissaggo.

舍遣一切依。

通顺版

过去他没有看清时,曾将各种依附抓住不放。如今它们已被连根断除,就像砍掉树冠、不能再生的多罗树,已被消除,以后不会再出现。因此,他已经以最高的舍离为立足之处。这种最高的、导向觉悟的舍离,就是:放下所有依附。

本段全部词语

28 · 寂静

准确版

mn140:28.1

Tasseva kho pana pubbe aviddasuno abhijjhā hoti chando sārāgo.

他从前不知时,有贪求、欲、染贪。

mn140:28.2

Svāssa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

如今它已断除、断根,如截多罗树头,成为非有,未来不再生起。

mn140:28.3

Tasseva kho pana pubbe aviddasuno āghāto hoti byāpādo sampadoso.

他从前不知时,有怨恨、瞋恚、恶意。

mn140:28.4

Svāssa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

如今它已断除、断根,如截多罗树头,成为非有,未来不再生起。

mn140:28.5

Tasseva kho pana pubbe aviddasuno avijjā hoti sammoho.

他从前不知时,有无明、迷乱。

mn140:28.6

Svāssa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

如今它已断除、断根,如截多罗树头,成为非有,未来不再生起。

mn140:28.7

Tasmā evaṁ samannāgato bhikkhu iminā paramena upasamādhiṭṭhānena samannāgato hoti.

因此,如此具足的比丘,具足这最高的寂止住处。

mn140:28.8

Eso hi, bhikkhu, paramo ariyo upasamo yadidaṁ—

比丘,这就是最高的圣寂止,即:

mn140:28.9

rāgadosamohānaṁ upasamo.

贪、瞋、痴的寂止。

通顺版

过去他没有看清时,曾有贪求、欲望与贪恋。
过去他没有看清时,曾有怨恨、愤怒排斥和恶意。
过去他没有看清时,曾处在不明与迷乱中。
如今,以上这些都已被连根断除,就像砍掉树冠、不能再生的多罗树,已被消除,以后不会再出现。
因此,他已经以最高的内心安宁为立足之处。这种最高的、导向觉悟的安宁,就是:贪恋、愤怒排斥和迷乱的平息。

本段全部词语

29 · 四项修习的意义

准确版

mn140:29.1

‘Paññaṁ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti—

‘不应放逸于慧,应守护真实,应增长舍,应学习寂静。’

mn140:29.2

iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

所说的这句话,就是指此而说。

通顺版

‘应认真培养领悟和明辨,
守住真实,
培养舍离,
一心学习如何使内心安宁。’这句话,指的就是前面所说的四种最高基础:亲自知道一切苦已穷尽、以不会落空的涅槃为真实、放下所有依附,以及平息贪恋、愤怒排斥和迷乱。

本段全部词语

30 · 不再涌动的设想

准确版

mn140:30.1

‘Yattha ṭhitaṁ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccatī’ti—

‘住于此处,思量之流不转起;思量之流不转起时,称为寂静的牟尼。’

mn140:30.2

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

这样说,是指什么而说?

通顺版

‘以领悟和明辨、真实、舍离、内心安宁为立足之处,围绕“我”的设想不再涌流;设想不再涌流时,就称为内心安宁的贤者。’这样说,是指什么而说?

本段全部词语

围绕我形成的设想

31 · 寂静的贤者

准确版

mn140:31.1

‘Asmī’ti, bhikkhu, maññitametaṁ, ‘ayamahamasmī’ti maññitametaṁ, ‘bhavissan’ti maññitametaṁ, ‘na bhavissan’ti maññitametaṁ, ‘rūpī bhavissan’ti maññitametaṁ, ‘arūpī bhavissan’ti maññitametaṁ, ‘saññī bhavissan’ti maññitametaṁ, ‘asaññī bhavissan’ti maññitametaṁ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’ti maññitametaṁ.

比丘,“我是”是思量,“我是这个”是思量,“我将有”是思量,“我将无”是思量,“我将有色”是思量,“我将无色”是思量,“我将有想”是思量,“我将无想”是思量,“我将非想非非想”是思量。

mn140:31.2

Maññitaṁ, bhikkhu, rogo maññitaṁ gaṇḍo maññitaṁ sallaṁ.

比丘,思量是病,思量是痈,思量是箭。

mn140:31.3

Sabbamaññitānaṁ tveva, bhikkhu, samatikkamā muni santoti vuccati.

比丘,超越一切思量,称为寂静的牟尼。

mn140:31.4

Muni kho pana, bhikkhu, santo na jāyati, na jīyati, na mīyati, na kuppati, na piheti.

比丘,寂静的牟尼不生、不老、不死、不动、不希求。

mn140:31.5

Tañhissa, bhikkhu, natthi yena jāyetha, ajāyamāno kiṁ jīyissati, ajīyamāno kiṁ mīyissati, amīyamāno kiṁ kuppissati, akuppamāno kissa pihessati?

比丘,他已没有使他出生的东西。不生,怎会老?不老,怎会死?不死,怎会动摇?不动摇,还会希求什么?

通顺版

“我存在”
“我就是这个”
“我将存在”
“我将不存在”
“我将有形体”
“我将无形体”
“我将有认知”
“我将没有认知”
“我将既非有认知、也非没有认知”,
这些都是围绕我形成的设想。这样的设想像疾病、脓疮和刺入身体的箭。超越这一切设想,就称为内心安宁的贤者。这样的贤者不再出生、衰老、死亡,不再动摇,也没有渴求。使他再次出生的条件已经没有了。
不再出生,怎么还会衰老?
不再衰老,怎么还会死亡?
不再死亡,怎么还会动摇?
不再动摇,又会渴求什么?

本段全部词语

围绕我形成的设想

32 · 结束教导

准确版

mn140:32.1

‘Yattha ṭhitaṁ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccatī’ti—

‘住于此处,思量之流不转起;思量之流不转起时,称为寂静的牟尼。’

mn140:32.2

iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

所说的这句话,就是指此而说。

mn140:32.3

Imaṁ kho me tvaṁ, bhikkhu, saṅkhittena chadhātuvibhaṅgaṁ dhārehī”ti.

比丘,你应记持我这简要的六界分别。”

通顺版

‘以领悟和明辨、真实、舍离、内心安宁为立足之处,围绕“我”的设想不再涌流;设想不再涌流时,就称为内心安宁的贤者。’所说的这句话,就是指此而说。比丘,请记住这番对六种基本要素的简要讲解。”

本段全部词语

围绕我形成的设想

33 · 认出老师

准确版

mn140:33.1

Atha kho āyasmā pukkusāti:

于是,弗迦沙尊者想到:

mn140:33.2

“satthā kira me anuppatto, sugato kira me anuppatto, sammāsambuddho kira me anuppatto”ti uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca:

“原来我的老师已来到,善逝已来到,正等觉者已来到!”他从座起,偏袒一肩,头礼世尊足,向世尊说:

mn140:33.3

“accayo maṁ, bhante, accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yohaṁ bhagavantaṁ āvusovādena samudācaritabbaṁ amaññissaṁ.

“大德,我犯了过失,如愚人、如迷者、如不善巧者,竟认为可以朋友之称称呼世尊。

mn140:33.4

Tassa me, bhante, bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyā”ti.

大德,愿世尊将我的过失作为过失接受,为了未来防护。”

mn140:33.5

“Taggha tvaṁ, bhikkhu, accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yaṁ maṁ tvaṁ āvusovādena samudācaritabbaṁ amaññittha.

“比丘,你确实犯了过失,如愚人、如迷者、如不善巧者,竟认为可以朋友之称称呼我。

mn140:33.6

Yato ca kho tvaṁ, bhikkhu, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi, taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.

但你已将过失看作过失,如法改正,我接受它。

mn140:33.7

Vuddhihesā, bhikkhu, ariyassa vinaye yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti, āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjatī”ti.

比丘,见过失为过失,如法改正,未来摄护,这是圣者律中的增长。”

通顺版

于是,弗迦沙尊者想到:“原来我的老师已经来了!走到善的终点的人来了!圆满觉悟者来了!”他站起来,整理僧衣,露出一边肩膀,将头俯伏在世尊脚前行礼,说:“大德,我犯了过失。我愚昧无知、不懂分寸,竟以为可以用‘朋友’来称呼世尊。请世尊接受我对过失的承认,我以后一定谨慎。”“比丘,你确实犯了过失,愚昧无知、不懂分寸,以为可以这样称呼我。但你已经如实认识到自己的过失,并以恰当方式改正,我接受你的认错。能够如实认错,恰当改正,以后谨慎自持,就是在觉悟者的训练中进步了。”

本段全部词语

弗迦沙

34 · 请求正式出家

准确版

mn140:34.1

“Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike upasampadan”ti.

“大德,愿我在世尊前受具足戒。”

mn140:34.2

“Paripuṇṇaṁ pana te, bhikkhu, pattacīvaran”ti?

“比丘,你的钵与衣齐备吗?”

mn140:34.3

“Na kho me, bhante, paripuṇṇaṁ pattacīvaran”ti.

“大德,我的钵与衣尚未齐备。”

mn140:34.4

“Na kho, bhikkhu, tathāgatā aparipuṇṇapattacīvaraṁ upasampādentī”ti.

“比丘,如来不为钵与衣未齐备的人授具足戒。”

通顺版

“大德,我希望在世尊面前正式成为比丘。”“比丘,你的钵与衣齐备吗?”“大德,我的钵与衣尚未齐备。”“比丘,如来不会为尚未备好钵和僧衣的人举行正式入僧仪式。”

本段全部词语

弗迦沙

35 · 寻找钵衣

准确版

mn140:35.1

Atha kho āyasmā pukkusāti bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvarapariyesanaṁ pakkāmi.

弗迦沙尊者欢喜、随喜世尊所说,从座起,礼敬世尊,右绕后,离去寻找钵衣。

mn140:35.2

Atha kho āyasmantaṁ pukkusātiṁ pattacīvarapariyesanaṁ carantaṁ vibbhantā gāvī jīvitā voropesi.

弗迦沙尊者寻找钵衣时,被一头狂奔的牛夺去性命。

通顺版

弗迦沙尊者欢喜地赞同世尊的话,起身行礼,右绕致敬,然后离开,去找钵和僧衣。他在寻找钵和僧衣的路上,被一头失控的牛撞死了。

本段全部词语

弗迦沙

36 · 弗迦沙的去处

准确版

mn140:36.1

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

后来,许多比丘来到世尊处,礼敬后坐在一旁,向世尊说:

mn140:36.2

“yo so, bhante, pukkusāti nāma kulaputto bhagavatā saṅkhittena ovādena ovadito so kālaṅkato.

“大德,名为弗迦沙、曾蒙世尊简要教诫的那位良家子,已经命终。

mn140:36.3

Tassa kā gati, ko abhisamparāyo”ti?

他的去处是什么?后世如何?”

mn140:36.4

“Paṇḍito, bhikkhave, pukkusāti kulaputto paccapādi dhammassānudhammaṁ, na ca maṁ dhammādhikaraṇaṁ vihesesi.

“比丘们,良家子弗迦沙是智者,依法随法而行,不曾以法事使我疲劳。

mn140:36.5

Pukkusāti, bhikkhave, kulaputto pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā”ti.

比丘们,良家子弗迦沙,五下分结已尽(证得三果,即不还果),化生,在那里般涅槃,不再从彼世返回。”

mn140:36.6

Idamavoca bhagavā.

世尊说了这些。

mn140:36.7

Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

那些比丘欢喜,随喜世尊所说。

通顺版

后来,一些比丘来到世尊面前,行礼后坐在一旁,说:“大德,那位名叫弗迦沙、听过您简短教导的良家子已经去世。他死后去了哪里?投生到了什么地方?”“比丘们,弗迦沙是有智慧的人,按照教导实践,没有在教法上使我为难。他已经断尽将人系于欲界的五种束缚(证得三果,即不还果),以化生的方式出生,将在那里彻底解脱,不再从那个世界返回。”世尊说了这些。比丘们听后欢喜,赞同世尊的教导。

本段全部词语

弗迦沙

词语释义表

释义依本段语境展开,译法说明中的解释性补语不等于逐词直译。

受

vedanā

受 · 词义诠释

vedanā表示感受,经文以乐、苦、不苦不乐分类,又以接触作为感受生起的条件。

SN12.2按视觉、听觉等六种接触分别说明由此生起的感受;MN74又按舒服、不舒服、两者皆非来分类。前一种分法看来源,后一种看感受的性质。

“感受”在这一分类中指舒服、不舒服或不苦不乐的体验。认知、意向等其他心的活动在经文中另外说明。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
感受

识界

viññāṇadhātu

识界 · 词义诠释

viññāṇa表示感知,dhātu表示要素;viññāṇadhātu是将感知作为六种要素之一来说明。

《中部》140在说明地、水、火、风、空之后,转而说明清净明澈的感知,以及由接触而有的乐、苦、不苦不乐的感受。经文继续观察相应接触止息时感受也止息,借此说明经验的条件关系。

“感知这一要素”说明识在六界分析中的位置:它是所讨论的六种要素之一。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
感知这一要素

舍

upekkhā

舍 · 词义诠释

upekkhā涉及平等看待、不偏向的状态,具体可出现在感受、禅那、觉支和四无量等不同分类中。

MN39的第三禅段落说,喜悦退去之后,修行者保持舍、念和正知,并仍然感受安乐。舍在这里与清楚的观察一起出现。

“旁观而不偏著;不跟着反应跑”说明心面对经验时不随之偏向、牵动的状态。它仍然能够清楚感受和观察。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
旁观而不偏著;不跟着反应跑

识无边处

viññāṇañcāyatana

识无边处 · 词义诠释

viññāṇa是感知,ānañca表示无边,āyatana表示境界。

MN111在空无边处之后,说明超越它,作“感知无边”的认知,进入并安住于识无边处。相较前项,认知内容由空间转为感知。

“感知无边的境界”说出这一状态的认知内容:感知无边。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
感知无边的境界(识无边处)

无我;非我

anattā

无我 · 词义诠释

anattā是否定attā的形式;在五蕴问答中与“这属于我、这就是我、这是我的本体”的认定相对。

SN22.59考察五蕴会变化、难以随意支配的性质,继而问,是否适合把它认作“这是我的、这就是我、这是我的本体”。

“不是我,也不是我的本体”把否定的对象说清楚:对这些身心现象作“我”或“我的本体”的认定,并不合适。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
不是我,也不是我的本体

有为

saṅkhata

有为 · 词义诠释

saṅkhata是表达已经被组合、形成的形式,强调所说经验由条件形成。

《中部》121中,经文要求认识所达到的安住也是由条件形成、由意向造成的,并进而认识它会止息;这种认识继续引向染污的止息。

“由条件形成的”把有为的含义直接展开,强调所说的经验依赖条件而成。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
由条件形成的

离贪;离染

virāga

离贪 · 词义诠释

virāga表示贪恋、染著的退去,也常译为“离染”。其中rāga有贪恋、染著的含义。

《相应部》22.59中,佛陀从五蕴的不恒定、变化和不可依赖,引导弟子照实际情况观察它们,随后说明不再迷恋、贪恋消退与解脱的关系。

“贪恋消退;不再贪恋”说明心对原先所依恋经验的关系发生改变。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
贪恋消退;不再贪恋

弗迦沙

Pukkusāti

通顺版
弗迦沙
词义与本经用法
弗迦沙是本经中在陶师工坊与佛陀相遇的出家修行者。Pukkusāti是人名,中文采用音译。经文说,他因为对佛陀的信心而出家,却还没有见过佛陀,所以起初没有认出与自己同宿的人就是佛陀。

听完六界的教导后,他认出佛陀,并请求正式加入比丘僧团。由于钵和僧衣尚未齐备,他外出寻找,途中被一头失控的牛撞死。

经末佛陀说,他已断尽五下分结,将在投生处彻底解脱,不再返回。这对应不还果,也就是通常所说的三果。这个结尾说明,他虽然来不及完成正式入僧手续,修行却已经取得实质成果。

以身体为限

kāyapariyantikaṃ vedanaṃ

通顺版
以这副身体为限的感受
词义与本经用法
kāya指身体,pariyantika表示以某物为界限、到某处为止;vedanā指感受。紧接着的jīvitapariyantika则是“以生命为限”。

这一段说,修行者仍会经历舒服、难受或不苦不乐的感受,但已经不再贪恋它们。身体毁坏、生命结束时,这些感受也就冷却止息。

通顺版保留“以身体为限、以生命为限”,表达感受依此身体和生命而持续的范围,随后用油和灯芯耗尽、灯火熄灭的比喻说明。

围绕我形成的设想

maññita

通顺版
围绕我形成的设想
词义与本经用法
maññita表示设想、认作某种情形。在这里,经文紧接着列出“我存在”“我就是这个”“我将存在”等一系列围绕“我”的设想。

通顺版把这一共同特征直接说出来,译为“围绕我形成的设想”。这一段所要超越的,是把自己设想为现在或将来某种存在,并由此受到牵动的心理活动。

成为舍之所依的

upekkhāṭṭhāniya

通顺版
不喜不忧
词义与本经用法
本段将所见、所闻乃至心所认识的对象,依其能引起喜、忧或舍分成三类。upekkhāṭṭhāniya在这里与somanassaṭṭhāniya、domanassaṭṭhāniya并列。

upavicarati保留心继续关注这些内容的活动。六类经验各有三种情形,合为十八种;这里的舍写成不喜不忧,说明它与喜悦、忧伤的区别,不另加保持平静或已经获得禅定的要求。

通顺版把这层关系写成接触到什么、心继续关注什么、可能出现怎样的反应;此处的措辞限定于本经语境。

水界;水大

āpodhātu

水界 · 词义诠释

āpo在此表示水,dhātu表示要素、性质;经文通过身体和外在经验中的具体表现说明这一要素。

MN140说明内在的水界时,列举血、汗、泪等湿润、液体的身体部分,并将内在与外在的水界一起观察。

“湿润、液体等性质”让水界与身体中可以辨认的部分联系起来。这种表达便于把经文所列举的内容与亲身经验对照。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
湿润、液体等性质

地界;地大

pathavīdhātu

地界 · 词义诠释

pathavī在此表示地,dhātu表示要素、性质;经文通过身体和外在经验中的具体表现说明这一要素。

MN140说明内在的地界时,列举头发、牙齿、骨等坚硬、固体的身体部分,并将内在与外在的地界一起观察。

“坚硬、固体等性质”帮助读者从身体的实际性质理解地界。这种表达便于把经文所列举的内容与亲身经验对照。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
坚硬、固体等性质

风界;风大

vāyodhātu

风界 · 词义诠释

vāyo在此表示风,dhātu表示要素、性质;经文通过身体和外在经验中的具体表现说明这一要素。

MN140说明内在的风界时,列举体内的风、气流以及吸气和呼气,并将内在与外在的风界一起观察。

“流动、推动等性质”突出风界所表现的活动性质。这种表达便于把经文所列举的内容与亲身经验对照。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
流动、推动等性质

火界;火大

tejodhātu

火界 · 词义诠释

tejo在此表示火,dhātu表示要素、性质;经文通过身体和外在经验中的具体表现说明这一要素。

MN140说明内在的火界时,列举身体的温热,以及使食物消化的热力,并将内在与外在的火界一起观察。

“温热、冷热变化的性质”把火界与身体的温度和热的作用联系起来。这种表达便于把经文所列举的内容与亲身经验对照。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
温热、冷热变化的性质;火界

词语释义

底本题记与分节说明

Majjhima Nikāya 140

底本标题或分节结记

Dhātuvibhaṅgasutta

底本标题或分节结记

Dhātuvibhaṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.

底本标题或分节结记

巴利底本:Mahāsaṅgīti 巴利三藏

← 返回界分别经专题