1 · 鹿野苑的教导
mn141:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn141:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.
一时,世尊住在波罗奈仙人堕处的鹿野苑。
mn141:1.3
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
在那里,世尊对比丘们说:
mn141:1.4
“bhikkhavo”ti.
“比丘们!”
mn141:1.5
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
那些比丘回答世尊:“尊者!”
mn141:1.6
Bhagavā etadavoca:
世尊这样说:
我听到的是这样。有一次,佛陀住在波罗奈仙人堕处的鹿野苑。他召集比丘们,在他们应答后说道:
本段全部词语
2 · 不可逆转的法轮
mn141:2.1
“Tathāgatena, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
比丘们,如来、阿罗汉、正等觉者已在波罗奈仙人堕处的鹿野苑转起无上的法轮,世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵或任何人,都不能逆转,也就是:
mn141:2.2
catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
四圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。
mn141:2.3
Katamesaṁ catunnaṁ?
哪四种?
“比丘们,如来这位值得尊敬、圆满觉悟的人,在波罗奈的鹿野苑开启了无上的教导。世间的出家修行者、婆罗门、天众、魔、梵天或任何人,都不能推翻它。这就是对觉悟者所证实的四个真相作详细的说明与阐释。哪四个真相?
3 · 四个真相
mn141:3.1
Dukkhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhasamudayassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
苦圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。苦集圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。苦灭圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。导向苦灭的行道圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。
4 · 法轮的内容
mn141:4.1
Tathāgatena, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
比丘们,如来、阿罗汉、正等觉者已在波罗奈仙人堕处的鹿野苑转起无上的法轮,世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵或任何人,都不能逆转,也就是:
mn141:4.2
imesaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
这四圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。
5 · 亲近舍利弗与目犍连
mn141:5.3
Paṇḍitā bhikkhū anuggāhakā sabrahmacārīnaṁ.
他们是有智慧的比丘,扶助同梵行者。
mn141:5.6
Sāriputto, bhikkhave, sotāpattiphale vineti, moggallāno uttamatthe.
6 · 佛陀离席
mn141:6.1
Idamavoca bhagavā.
世尊这样说。
mn141:6.2
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
善逝说了这话,从座而起,进入住处。
佛陀讲完这番话,起身回到住处。
本段全部词语
7 · 舍利弗继续讲解
mn141:7.2
“āvuso bhikkhave”ti.
“比丘朋友们!”
8 · 舍利弗重述法轮
mn141:8.1
“Tathāgatena, āvuso, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
朋友们,如来、阿罗汉、正等觉者已在波罗奈仙人堕处的鹿野苑转起无上的法轮,世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵或任何人,都不能逆转,也就是:
mn141:8.2
catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
四圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。
mn141:8.3
Katamesaṁ catunnaṁ?
哪四种?
“朋友们,如来这位值得尊敬、圆满觉悟的人,在波罗奈的鹿野苑开启了无上的教导。世间的出家修行者、婆罗门、天众、魔、梵天或任何人,都不能推翻它。这就是对觉悟者所证实的四个真相作详细的说明与阐释。哪四个真相?
9 · 四谛
mn141:9.1
Dukkhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhasamudayassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
苦圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。苦集圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。苦灭圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。导向苦灭的行道圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。
10 · 苦谛总说
mn141:10.1
Katamañcāvuso, dukkhaṁ ariyasaccaṁ?
朋友们,什么是苦圣谛?
mn141:10.2
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ; saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
生是苦,老是苦,死是苦,愁、悲、苦、忧、恼是苦,所欲不得也是苦;简言之,五取蕴是苦。
11 · 生的定义
mn141:11.1
Katamā cāvuso, jāti?
朋友们,什么是生?
mn141:11.2
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho,
各各众生在各各众生类中的出生、产生、降入、出现、诸蕴的显现、诸处的获得,
mn141:11.3
ayaṁ vuccatāvuso: ‘jāti’.
朋友们,这称为“生”。
12 · 老的定义
mn141:12.1
Katamā cāvuso, jarā?
朋友们,什么是老?
mn141:12.2
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko,
各各众生在各各众生类中的衰老、老化、牙齿损坏、头发变白、皮肤起皱、寿命损减、诸根衰熟,
mn141:12.3
ayaṁ vuccatāvuso: ‘jarā’.
朋友们,这称为“老”。
13 · 死的定义
mn141:13.1
Katamañcāvuso, maraṇaṁ?
朋友们,什么是死?
mn141:13.2
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālaṅkiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo,
各各众生从各各众生类中的死没、迁没、破坏、消失、死亡、命终、时至、诸蕴的破坏、遗体的舍置、命根的断绝,
mn141:13.3
idaṁ vuccatāvuso: ‘maraṇaṁ’.
朋友们,这称为“死”。
14 · 愁的定义
mn141:14.1
Katamo cāvuso, soko?
朋友们,什么是愁?
mn141:14.2
Yo kho, āvuso, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko,
mn141:14.3
ayaṁ vuccatāvuso: ‘soko’.
朋友们,这称为“愁”。
15 · 悲的定义
mn141:15.1
Katamo cāvuso, paridevo?
朋友们,什么是悲?
mn141:15.2
Yo kho, āvuso, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ,
mn141:15.3
ayaṁ vuccatāvuso: ‘paridevo’.
朋友们,这称为“悲”。
16 · 苦的定义
17 · 忧的定义
18 · 恼的定义
mn141:18.1
Katamo cāvuso, upāyāso?
朋友们,什么是恼?
mn141:18.2
Yo kho, āvuso, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ,
mn141:18.3
ayaṁ vuccatāvuso: ‘upāyāso’.
朋友们,这称为“恼”。
19 · 想得到却得不到
mn141:19.1
Katamañcāvuso, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?
朋友们,什么是所欲不得也是苦?
mn141:19.2
Jātidhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:
朋友们,有生法的众生会生起这样的欲望:
mn141:19.3
‘aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma; na ca vata no jāti āgaccheyyā’ti.
“愿我们没有生法,愿生不来到我们这里。”
mn141:19.4
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ.
但这不能凭欲望获得。
mn141:19.5
Idampi: ‘yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ’.
这也是所欲不得也是苦。
mn141:19.6
Jarādhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ …pe…
朋友们,有老法的众生……〔中略〕
mn141:19.7
byādhidhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ …
有病法的众生……〔略〕
mn141:19.8
maraṇadhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ …
有死法的众生……〔略〕
mn141:19.9
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:
朋友们,有愁悲苦忧恼法的众生会生起这样的欲望:
mn141:19.10
‘aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma; na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun’ti.
“愿我们没有愁悲苦忧恼法,愿愁悲苦忧恼不来到我们这里。”
mn141:19.11
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ.
但这不能凭欲望获得。
mn141:19.12
Idampi: ‘yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ’.
这也是所欲不得也是苦。
20 · 五取蕴
mn141:20.2
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
也就是色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。
mn141:20.4
Idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhaṁ ariyasaccaṁ’.
朋友们,这称为苦圣谛。
21 · 苦的生起
mn141:21.1
Katamañcāvuso, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?
朋友们,什么是苦集圣谛?
mn141:21.2
Yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
就是这导致再有、伴随喜贪、于处处欢喜的渴爱,也就是:
mn141:21.4
idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ’.
朋友们,这称为苦集圣谛。
22 · 苦的止息
mn141:22.1
Katamañcāvuso, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ?
朋友们,什么是苦灭圣谛?
mn141:22.2
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo,
mn141:22.3
idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ’.
朋友们,这称为苦灭圣谛。
23 · 通向止息的道路
mn141:23.1
Katamañcāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ?
朋友们,什么是导向苦灭的行道圣谛?
mn141:23.3
sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
正见、正志、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
24 · 正见
mn141:24.2
Yaṁ kho, āvuso, dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ,
朋友们,对苦的智、对苦集的智、对苦灭的智、对导向苦灭行道的智,
25 · 正志
26 · 正语
27 · 正业
28 · 正命
mn141:28.2
Idhāvuso, ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvikaṁ kappeti,
朋友们,这里,圣弟子舍断邪命,以正命维持生活,
29 · 正精进
mn141:29.2
Idhāvuso, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
朋友们,这里,比丘为未生的恶不善法不生,生起欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;
mn141:29.3
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
为已生的恶不善法舍断,生起欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;
mn141:29.4
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
为未生的善法生起,生起欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;
mn141:29.5
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
为已生的善法住立、不忘失、增长、广大、修习、圆满,生起欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;
朋友们,什么是导向圆满解脱的持续努力?
为了使尚未生起、有害于离苦修行的状态不生起,比丘生起意愿,努力修习,激发努力,提起心来,持续用功。
为了断除已经生起、有害于离苦修行的状态,他同样生起意愿,努力修习,激发努力,提起心来,持续用功。
为了培养尚未生起、有益于离苦修行的状态,他生起意愿,努力修习,激发努力,提起心来,持续用功。
为了让已经生起、有益于离苦修行的状态保持、不流失、增长、扩展,修习到成熟,他也生起意愿,努力修习,激发努力,提起心来,持续用功。这就叫导向圆满解脱的持续努力。
30 · 正念
mn141:30.2
Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
朋友们,这里,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪与忧。
mn141:30.3
Vedanāsu vedanānupassī viharati …pe…
于受随观受而住……〔中略〕
mn141:30.4
citte cittānupassī viharati …
于心随观心而住……〔略〕
mn141:30.5
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,
于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪与忧;
朋友们,什么是导向圆满解脱的持续观察?
比丘持续观察身体,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
比丘持续观察感受,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
比丘持续观察心的状态,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
比丘持续观察细微身心现象,热心用功,清楚知道整体状态,保持观察,除去对世间的贪求和忧苦。
这就叫导向圆满解脱的持续观察。
31 · 正定
mn141:31.2
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,
朋友们,这里,比丘离诸欲、离不善法,具寻、具伺,具离生喜乐,进入初禅而住;
mn141:31.3
vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,
寻伺平息,内在澄净,心一境,无寻无伺,具定生喜乐,进入第二禅而住;
mn141:31.7
Idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ’.
朋友们,这称为“导向苦灭的行道圣谛”。
32 · 讲解结束
mn141:32.1
Tathāgatenāvuso, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
朋友们,如来、阿罗汉、正等觉者已在波罗奈仙人堕处的鹿野苑转起无上的法轮,世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵或任何人,都不能逆转,也就是:
mn141:32.2
imesaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkamman”ti.
这四圣谛的告知、教说、施设、建立、开显、分别、阐明。”