r001 鹿野苑的五比丘
r002 出家人应远离的两种极端
sn56.11:2.1
“Dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā.
sn56.11:2.2
Katame dve?
sn56.11:2.3
Yo cāyaṁ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṁhito, yo cāyaṁ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṁhito.
“比丘们,出家人不应从事这两种极端。哪两种?一是于诸欲中耽著欲乐的实践,这是下劣的、粗俗的、凡夫的、非圣的、无益的;二是自我折磨的实践,这是苦的、非圣的、无益的。
r003 如来觉悟的中道
sn56.11:2.4
Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
r004 中道就是八正道
sn56.11:3.1
Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?
sn56.11:3.2
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
sn56.11:3.3
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
sn56.11:3.4
Ayaṁ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
比丘们,什么是这由如来现正觉、生眼、生智,导向寂止、证知、正觉、涅槃的中道?正是这八支圣道,也就是:正见、正志、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。比丘们,这就是由如来现正觉、生眼、生智,导向寂止、证知、正觉、涅槃的中道。
比丘们,如来亲自体证并领悟的这条中道,使人生起直接洞察与明知,通向内心扰动的平息、亲自体验并领悟、通过亲身修行而彻底领悟并获得解脱,以及涅槃。它是什么?就是导向圆满解脱的八个修行方面(八正道):
1.导向圆满解脱的认知方式;
2.导向圆满解脱的意向;
3.导向圆满解脱的言语;
4.导向圆满解脱的行为;
5.导向圆满解脱的谋生方式;
6.导向圆满解脱的持续努力;
7.导向圆满解脱的持续观察;
8.导向圆满解脱的心的安住。
这就是如来亲自体证并领悟的中道,能使人生起直接洞察与明知,通向内心扰动的平息、亲自体验并领悟、通过亲身修行而彻底领悟并获得解脱,以及涅槃。
r005 苦是什么
sn56.11:4.1
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ—
sn56.11:4.2
jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ—saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
比丘们,这就是苦圣谛:生是苦,老是苦,病是苦,死是苦;与不喜爱者相会是苦,与喜爱者分离是苦,求而不得也是苦。简要地说,五取蕴是苦。
r006 苦从何而来
sn56.11:4.3
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ—
sn56.11:4.4
yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
sn56.11:4.5
kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
比丘们,觉悟者所证实的、关于苦迫怎样生起的真相是这样的:使苦迫生起的,是会带来再次存在的渴求。它伴随着喜爱与贪恋,对种种对象感到欣喜,也就是
对感官享受的渴求、
对继续存在、成为某种存在的渴求、
对不再存在的渴求。
r007 苦怎样止息
sn56.11:4.6
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ—
sn56.11:4.7
yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
r008 怎样修行才能使苦止息
sn56.11:4.8
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ—
sn56.11:4.9
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
sn56.11:4.10
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
比丘们,这就是通向苦止灭的行道圣谛:正是这八支圣道,也就是:正见、正志、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
底本4.10作sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi;中文据3.3补齐八项,巴利展示保留原貌。
比丘们,觉悟者所证实的、关于怎样修行才能使苦迫止息的真相是这样的:这条道路就是导向圆满解脱的八个修行方面(八正道):
1.导向圆满解脱的认知方式;
2.导向圆满解脱的意向;
3.导向圆满解脱的言语;
4.导向圆满解脱的行为;
5.导向圆满解脱的谋生方式;
6.导向圆满解脱的持续努力;
7.导向圆满解脱的持续观察;
8.导向圆满解脱的心的安住。
r009 苦:认识真相
sn56.11:5.1
‘Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
比丘们,对于以下这些此前未曾听闻的内容,我都生起了直接洞察、明知、领悟和明辨、明了与光明:
‘这是觉悟者所证实的、关于苦迫的真相。’
本段全部词语
圣谛 · 苦 · 应遍知;应舍断;应作证;应修习 · 眼;智;慧;明;光 · 先前未曾听闻之法
r010 苦应遍知
r011 苦:任务已经完成
sn56.11:5.3
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññātan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
r012 集:认识真相
sn56.11:6.1
‘Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
r013 集应舍断
r014 集:任务已经完成
sn56.11:6.3
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahīnan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
r015 灭:认识真相
sn56.11:7.1
‘Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
r016 灭应作证
r017 灭:任务已经完成
sn56.11:7.3
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikatan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
r018 道:认识真相
sn56.11:8.1
‘Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
r019 道应修习
r020 道:任务已经完成
r021 尚未完全清净时,不宣称觉悟
sn56.11:9.1
Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ na suvisuddhaṁ ahosi, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
比丘们,只要我对这四圣谛如此三转、十二行相的如实智见尚未完全清净,我就不在有天、有魔、有梵的世间,在有沙门、婆罗门、天与人的众生中,宣称:‘我已现正觉无上正等觉。’
r022 完全清净后,才宣称觉悟
sn56.11:10.1
Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ suvisuddhaṁ ahosi, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
比丘们,当我对这四圣谛如此三转、十二行相的如实智见完全清净时,我才在有天、有魔、有梵的世间,在有沙门、婆罗门、天与人的众生中,宣称:‘我已现正觉无上正等觉。’
r023 不动摇的解脱
r024 五比丘欢喜佛陀的教导
r025 憍陈如生起法眼
sn56.11:11.1
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
sn56.11:11.2
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
当这番解说正在宣说时,尊者憍陈如生起了离尘无垢的法眼:“凡具有生起性质者,全都具有止灭性质。”(证得初果,即入流果)
r026 地居天宣告法轮转起
sn56.11:12.1
Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṁ:
sn56.11:12.2
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
当世尊转起法轮时,地居天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”
r027 四大王天传出宣告
sn56.11:12.3
Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṁ:
sn56.11:12.4
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ, appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
听见地居天众的声音,四大王天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”
r028 声音逐层传至梵众天
sn56.11:12.5
Cātumahārājikānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā tāvatiṁsā devā …pe…
sn56.11:12.6
yāmā devā …pe…
sn56.11:12.7
tusitā devā …pe…
sn56.11:12.8
nimmānaratī devā …pe…
sn56.11:12.9
paranimmitavasavattī devā …pe…
sn56.11:12.10
brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṁ:
sn56.11:12.11
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
听见四大王天众的声音,三十三天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”听见三十三天众的声音,夜摩天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”听见夜摩天众的声音,兜率天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”听见兜率天众的声音,化乐天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”听见化乐天众的声音,他化自在天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”梵众天众扬声宣告:“世尊已在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起无上法轮,沙门、婆罗门、天、魔、梵,或世间任何人,都不能使它逆转。”
12.5—12.9的pe依相邻传声格式及12.11共同宣告展开;通顺版合并重复,保留天界名称、承接次序及完整宣告。
r029 世界震动,光明出现
sn56.11:13.1
Itiha tena khaṇena tena layena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi.
sn56.11:13.2
Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṁ devānubhāvanti.
就这样,在那一刹那、那一瞬间、那一片刻,声音上达梵天界。这一万重世界震动、剧烈震动、震颤;无量而广大的光明在世间出现,超越诸天的天威。