01 缘起
mn36:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻:
我听到的是这样:有一次,佛陀住在毗舍离大林的重阁讲堂。
02 准备出门乞食
mn36:2.1
Tena kho pana samayena bhagavā pubbaṇhasamayaṁ sunivattho hoti pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pavisitukāmo.
那时,世尊在上午已经穿好衣服,拿了钵与衣,想进入毗舍离乞食。
一天上午,佛陀穿好衣服,拿起钵和外衣,准备到毗舍离乞食。
03 萨遮迦来访
mn36:3.1
Atha kho saccako nigaṇṭhaputto jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṁ kūṭāgārasālā tenupasaṅkami.
那时,尼乾陀子萨遮迦为了活动双腿,步行游走,来到大林的重阁讲堂。
mn36:3.4
“ayaṁ, bhante, saccako nigaṇṭhaputto āgacchati bhassappavādako paṇḍitavādo sādhusammato bahujanassa.
“大德,这位走来的是尼乾陀子萨遮迦:擅长辩论,自称智者,为许多人推崇。
mn36:3.5
Eso kho, bhante, avaṇṇakāmo buddhassa, avaṇṇakāmo dhammassa, avaṇṇakāmo saṅghassa.
大德,他想贬损佛,想贬损法,想贬损僧。
04 萨遮迦所说的修身与修心
mn36:4.1
“Santi, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kāyabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti, no cittabhāvanaṁ.
mn36:4.3
Bhūtapubbaṁ, bho gotama, sārīrikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭhassa sato ūrukkhambhopi nāma bhavissati, hadayampi nāma phalissati, uṇhampi lohitaṁ mukhato uggamissati, ummādampi pāpuṇissati cittakkhepaṁ.
乔达摩尊者,从前曾有受到身体苦受触及的人:大腿僵硬,心脏破裂,热血从口中涌出,乃至疯狂、心乱。
mn36:4.4
Tassa kho etaṁ, bho gotama, kāyanvayaṁ cittaṁ hoti, kāyassa vasena vattati.
乔达摩尊者,他的心便随从身体,在身体的支配下运转。
mn36:4.5
Taṁ kissa hetu?
这是什么缘故?
mn36:4.7
Santi pana, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā cittabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti, no kāyabhāvanaṁ.
mn36:4.9
Bhūtapubbaṁ, bho gotama, cetasikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭhassa sato ūrukkhambhopi nāma bhavissati, hadayampi nāma phalissati, uṇhampi lohitaṁ mukhato uggamissati, ummādampi pāpuṇissati cittakkhepaṁ.
乔达摩尊者,从前曾有受到心的苦受触及的人:大腿僵硬,心脏破裂,热血从口中涌出,乃至疯狂、心乱。
mn36:4.10
Tassa kho eso, bho gotama, cittanvayo kāyo hoti, cittassa vasena vattati.
乔达摩尊者,他的身体便随从心,在心的支配下运转。
mn36:4.11
Taṁ kissa hetu?
这是什么缘故?
mn36:4.13
Tassa mayhaṁ, bho gotama, evaṁ hoti:
乔达摩尊者,我这样想:
05 他把苦行当作修身
mn36:5.2
“Seyyathidaṁ—
“例如:
mn36:5.3
nando vaccho, kiso saṅkicco, makkhali gosālo—
难陀婆蹉、羸瘦僧吉遮、末伽梨瞿舍罗。
mn36:5.4
etehi, bho gotama, acelakā muttācārā hatthāpalekhanā naehibhaddantikā natiṭṭhabhaddantikā na abhihaṭaṁ na uddissakataṁ na nimantanaṁ sādiyanti,
乔达摩尊者,他们是裸行者,舍弃惯常礼法,舔手;不接受‘请来,尊者’、‘请留,尊者’的招呼;不接受送来的、特为他们做的食物,也不接受邀请。
mn36:5.5
te na kumbhimukhā paṭiggaṇhanti na kaḷopimukhā paṭiggaṇhanti na eḷakamantaraṁ na daṇḍamantaraṁ na musalamantaraṁ na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivanti.
他们不从锅口、不从碗口受食;不隔着门槛、木杖、杵受食;不从一同吃饭的两人处、不从孕妇、哺乳妇女、与男子同处的妇女处受食;不在宣告集资供食之处、不在有狗等候之处、不在苍蝇成群飞集之处受食;不吃鱼,不吃肉,不喝谷酒、果酒或糠酿饮料。
mn36:5.6
Te ekāgārikā vā honti ekālopikā, dvāgārikā vā honti dvālopikā …pe… sattāgārikā vā honti sattālopikā.
他们或只到一家受一口,或到两家受两口,〔中略〕或到七家受七口。
mn36:5.7
Ekissāpi dattiyā yāpenti, dvīhipi dattīhi yāpenti …pe… sattahipi dattīhi yāpenti.
他们或靠一小碟维生,或靠两小碟维生,〔中略〕或靠七小碟维生。
mn36:5.8
Ekāhikampi āhāraṁ āhārenti, dvīhikampi āhāraṁ āhārenti …pe… sattāhikampi āhāraṁ āhārenti. Iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyuttā viharantī”ti.
他们或一日进食一次,或两日进食一次,〔中略〕或七日进食一次;像这样,乃至致力于每隔半个月才依次进食的修行。”
佛陀问:“阿耆毗舍那,你听说的修身是什么样的?”
萨遮迦回答:“比如难陀婆蹉、羸瘦僧吉遮和末伽梨瞿舍罗。他们不穿衣服,不守一般礼俗,用餐后舔净双手;
有人请他们过来或留下,他们不接受;
也不接受送来的食物、特为他们准备的食物或宴请。
他们不接受从锅里、碗里直接盛出的食物,也不接受隔着门槛、木杖或杵递来的食物;
不接受一起吃饭的两个人、孕妇、哺乳的妇女或正与男子相处的妇女所给的食物;
不去宣告募集食物的地方,也不在有狗等候或苍蝇成群飞集的地方接受食物。他们不吃鱼肉,也不喝谷酒、果酒和糠酿饮料。
有人只到一家取一口食物,有人到两家取两口,一直到七家取七口;
有人每天只靠一小碟食物维生,也有两小碟直到七小碟的。有的每天吃一次,有的两天吃一次,一直到七天一次,甚至半个月才吃一次。他们这样规定自己的进食。”
06 只是让身体一减一增
mn36:6.2
“No hidaṁ, bho gotama.
“不,乔达摩尊者。
mn36:6.3
Appekadā, bho gotama, uḷārāni uḷārāni khādanīyāni khādanti, uḷārāni uḷārāni bhojanāni bhuñjanti, uḷārāni uḷārāni sāyanīyāni sāyanti, uḷārāni uḷārāni pānāni pivanti.
乔达摩尊者,他们有时吃上等的硬食、吃上等的软食、尝上等的美味、喝上等的饮料。
mn36:6.4
Te imaṁ kāyaṁ balaṁ gāhenti nāma, brūhenti nāma, medenti nāmā”ti.
他们让身体取得力量、增长、肥壮。”
mn36:6.5
“Yaṁ kho te, aggivessana, purimaṁ pahāya pacchā upacinanti, evaṁ imassa kāyassa ācayāpacayo hoti.
“阿耆毗舍那,他们先前舍去的,后来又积聚;这样,这个身体便有增减。
07 佛陀重新说明修身与修心
mn36:7.2
“yāpi kho te esā, aggivessana, purimā kāyabhāvanā bhāsitā sāpi ariyassa vinaye no dhammikā kāyabhāvanā.
mn36:7.3
Kāyabhāvanampi kho tvaṁ, aggivessana, na aññāsi, kuto pana tvaṁ cittabhāvanaṁ jānissasi?
mn36:7.4
Api ca, aggivessana, yathā abhāvitakāyo ca hoti abhāvitacitto ca, bhāvitakāyo ca hoti bhāvitacitto ca.
mn36:7.5
Taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
你要听,好好作意,我将说。”
08 被快乐与痛苦支配
mn36:8.3
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno sukhasārāgī ca hoti sukhasārāgitañca āpajjati.
mn36:8.6
So dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.
受到苦受触及,他忧愁、疲困、悲叹、捶胸号哭,陷入迷乱。
mn36:8.7
Tassa kho esā, aggivessana, uppannāpi sukhā vedanā cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati abhāvitattā kāyassa, uppannāpi dukkhā vedanā cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati abhāvitattā cittassa.
mn36:8.8
Yassa kassaci, aggivessana, evaṁ ubhatopakkhaṁ uppannāpi sukhā vedanā cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati abhāvitattā kāyassa, uppannāpi dukkhā vedanā cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati abhāvitattā cittassa, evaṁ kho, aggivessana, abhāvitakāyo ca hoti abhāvitacitto ca.
阿耆毗舍那,无论谁在这两个方面如此:由于身未修习,生起的乐受占据心而住;由于心未修习,生起的苦受占据心而住。阿耆毗舍那,这就是身未修习、心未修习。
09 感受生起,心却不被支配
mn36:9.3
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno na sukhasārāgī ca hoti, na sukhasārāgitañca āpajjati.
mn36:9.6
So dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.
受到苦受触及,他不忧愁、不疲困、不悲叹、不捶胸号哭,不陷入迷乱。
mn36:9.7
Tassa kho esā, aggivessana, uppannāpi sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati bhāvitattā kāyassa, uppannāpi dukkhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati bhāvitattā cittassa.
mn36:9.8
Yassa kassaci, aggivessana, evaṁ ubhatopakkhaṁ uppannāpi sukhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati bhāvitattā kāyassa, uppannāpi dukkhā vedanā cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati bhāvitattā cittassa. Evaṁ kho, aggivessana, bhāvitakāyo ca hoti bhāvitacitto cā”ti.
阿耆毗舍那,无论谁在这两个方面如此:由于身已修习,生起的乐受不占据心而住;由于心已修习,生起的苦受不占据心而住。阿耆毗舍那,这就是身已修习、心已修习。”
10 佛陀说明自己的经历
mn36:10.4
api ca te ahaṁ byākarissāmi.
不过,我仍会回答你。
mn36:10.5
Yato kho ahaṁ, aggivessana, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito, taṁ vata me uppannā vā sukhā vedanā cittaṁ pariyādāya ṭhassati, uppannā vā dukkhā vedanā cittaṁ pariyādāya ṭhassatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.
阿耆毗舍那,自从我剃除须发、披上袈裟,从在家出家、成为无家者以来,生起的乐受会占据我的心而住,或生起的苦受会占据我的心而住——这是不可能的。”
11 萨遮迦继续质疑
mn36:11.1
“Na hi nūna bhoto gotamassa uppajjati tathārūpā sukhā vedanā yathārūpā uppannā sukhā vedanā cittaṁ pariyādāya tiṭṭheyya; na hi nūna bhoto gotamassa uppajjati tathārūpā dukkhā vedanā yathārūpā uppannā dukkhā vedanā cittaṁ pariyādāya tiṭṭheyyā”ti.
“想必乔达摩尊者没有生起过那样的乐受——生起后会占据心而住的乐受;想必乔达摩尊者没有生起过那样的苦受——生起后会占据心而住的苦受。”
12 回顾出家的决定
mn36:12.2
Idha me, aggivessana, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
mn36:12.3
‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.
‘在家生活拥挤,是尘垢之路;出家是旷野。
mn36:12.4
Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
居住家中,不容易实行完全圆满、完全清净、如磨亮海螺般的梵行。
mn36:12.5
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
我何不剃除须发、披上袈裟,从在家出家、成为无家者?’
13 向阿罗逻迦罗摩求学
mn36:13.1
So kho ahaṁ, aggivessana, aparena samayena daharova samāno, susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā, akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.
阿耆毗舍那,后来,我还年轻,头发乌黑,具足美好的青春,处于人生初期;虽然父母不愿意,满面泪水地哭泣,我仍剃除须发、披上袈裟,从在家出家、成为无家者。
mn36:13.2
So evaṁ pabbajito samāno kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
mn36:13.3
‘icchāmahaṁ, āvuso kālāma, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.
mn36:13.5
‘viharatāyasmā,
‘尊者,请住下来。
mn36:13.6
tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
此法是这样的:有智的人不久就能以亲自证知,体证自己老师的教导,进入而住。’
mn36:13.7
So kho ahaṁ, aggivessana, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
阿耆毗舍那,不久,我便迅速学会了那种法。
mn36:13.8
So kho ahaṁ, aggivessana, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.
阿耆毗舍那,仅凭动唇诵读、重复言说,我已能说智者之语、长老之语,并宣称“我知,我见”;我和其他人都如此。
14 从会说转向亲身体证
mn36:13.10
‘na kho āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti,
mn36:13.12
Atha khvāhaṁ, aggivessana, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
mn36:13.13
‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
mn36:13.21
yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ āḷāro kālāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
15 与老师平等,仍未满足
mn36:14.1
Atha khvāhaṁ, aggivessana, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
mn36:14.2
‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
mn36:14.3
‘Ettāvatā kho ahaṁ, āvuso, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.
‘道友,我所宣称亲自证知、体证并进入的这种法,达到的就是这样。’
mn36:14.4
‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
‘道友,我也亲自证知、体证这种法,达到这样,进入而住。’
mn36:14.5
‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,
‘道友,这是我们的利得,是我们的善得!
mn36:14.7
Iti yāhaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi;
mn36:14.8
yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi tamahaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi.
mn36:14.9
Iti yāhaṁ dhammaṁ jānāmi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi tamahaṁ dhammaṁ jānāmi.
我所知的法,你也知道;你所知的法,我也知道。
mn36:14.10
Iti yādiso ahaṁ tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso ahaṁ.
我怎样,你就怎样;你怎样,我就怎样。
mn36:14.11
Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṁ gaṇaṁ pariharāmā’ti.
来吧,道友,我们两人一起照管这个团体。’
mn36:14.12
Iti kho, aggivessana, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
mn36:14.14
‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti.
16 向郁陀迦罗摩子求学
mn36:15.1
So kho ahaṁ, aggivessana, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
mn36:15.4
‘viharatāyasmā,
‘尊者,请住下来。
mn36:15.5
tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
此法是这样的:有智的人不久就能以亲自证知,体证自己老师的教导,进入而住。’
mn36:15.6
So kho ahaṁ, aggivessana, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
阿耆毗舍那,不久,我便迅速学会了那种法。
mn36:15.7
So kho ahaṁ, aggivessana, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.
阿耆毗舍那,仅凭动唇诵读、重复言说,我已能说智者之语、长老之语,并宣称“我知,我见”;我和其他人都如此。
17 证得非想非非想处
mn36:15.9
‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi.
mn36:15.11
Atha khvāhaṁ, aggivessana, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
mn36:15.12
‘kittāvatā no āvuso rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
mn36:15.13
Evaṁ vutte, aggivessana, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.
mn36:15.20
yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
18 被推为老师,仍然离开
mn36:15.22
Atha khvāhaṁ, aggivessana, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
mn36:15.23
‘ettāvatā no āvuso rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
mn36:15.24
‘Ettāvatā kho āvuso rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.
mn36:15.25
‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
‘道友,我也亲自证知、体证这种法,达到这样,进入而住。’
mn36:15.26
‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,
‘道友,这是我们的利得,是我们的善得!
mn36:15.28
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi, taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.
罗摩宣称亲自证知、体证并进入的法,你也亲自证知、体证,进入而住;你亲自证知、体证、进入而住的法,罗摩也宣称亲自证知、体证并进入。
mn36:15.29
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.
mn36:15.30
Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ; yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.
mn36:15.31
Ehi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.
来吧,道友,请你照管这个团体。’
mn36:15.32
Iti kho, aggivessana, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne ca maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
mn36:15.34
‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti.
19 找到适合用功的地方
mn36:16.1
So kho ahaṁ, aggivessana, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno magadhesu anupubbena cārikaṁ caramāno yena uruvelā senānigamo tadavasariṁ.
阿耆毗舍那,我寻求何者是善,探求无上殊胜的寂静境地,在摩揭陀逐次游行,来到优楼频螺的塞那村。
mn36:16.2
Tatthaddasaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ, pāsādikañca vanasaṇḍaṁ, nadiñca sandantiṁ setakaṁ supatitthaṁ ramaṇīyaṁ, samantā ca gocaragāmaṁ.
我在那里看见一片宜人的土地、悦目的树林,以及流动的河,河水清澈,河岸便于下水,景色宜人,周围还有可供乞食的村落。
mn36:16.4
‘ramaṇīyo vata bho bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā ramaṇīyā, samantā ca gocaragāmo.
‘这里的土地真宜人,树林悦目,河水流动清澈,河岸便于下水,景色宜人,周围还有可供乞食的村落。
mn36:16.5
Alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti.
这确实适合一位想努力修行的善男子用功。’
mn36:16.7
‘alamidaṁ padhānāyā’ti.
心想:‘这里适合用功。’
“我继续寻找真正有益的修行之道,探求无可超越的寂静,辗转游行于摩揭陀,来到优楼频螺的塞那村。那里环境宜人,树林悦目,河水清澈流动,河岸便于下水,周围又有可以乞食的村落。
我想:‘这样的地方,正适合一个想认真修行的人用功。’于是,我就在那里坐了下来。”
20 水中的湿木
mn36:17.1
Apissumaṁ, aggivessana, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.
mn36:17.3
Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:
有个人拿着取火的上钻木走来,心想:
mn36:17.4
‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
‘我要生起火,使火显现。’
mn36:17.6
api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, udake nikkhittaṁ, uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
那个人拿着上钻木,在那根放在水中的湿润、含汁的木头上钻磨,能生起火、使火显现吗?”
mn36:17.7
“No hidaṁ, bho gotama”.
“不,乔达摩尊者。”
mn36:17.8
“Taṁ kissa hetu”?
“为什么?”
mn36:17.9
“Aduñhi, bho gotama, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, tañca pana udake nikkhittaṁ.
“乔达摩尊者,那木头湿润、含汁,又放在水中。
mn36:17.10
Yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
那个人只会承受疲劳、困苦。”
mn36:17.11
“Evameva kho, aggivessana, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho, so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
“阿耆毗舍那,同样,无论哪些沙门或婆罗门,身与心都未远离诸欲,而他们对诸欲的欲求、爱恋、迷醉、渴求、热恼,在内心未被充分舍断、未被充分止息,即使这些沙门、婆罗门承受刻意施加的痛苦、强烈、粗猛、尖锐的感受,他们也不能获得知、见、无上正觉。
mn36:17.12
No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
21 离水却仍湿的木头
mn36:18.1
Aparāpi kho maṁ, aggivessana, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
mn36:18.2
Seyyathāpi, aggivessana, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, ārakā udakā thale nikkhittaṁ.
阿耆毗舍那,譬如湿润、含汁的木头,放在远离水的陆地上。
mn36:18.3
Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:
有个人拿着取火的上钻木走来,心想:
mn36:18.4
‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
‘我要生起火,使火显现。’
mn36:18.6
api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, ārakā udakā thale nikkhittaṁ, uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya tejo pātukareyyā”ti?
那个人拿着上钻木,在那根放在远离水的陆地上的湿润、含汁的木头上钻磨,能生起火、使火显现吗?”
mn36:18.7
“No hidaṁ, bho gotama”.
“不,乔达摩尊者。”
mn36:18.8
“Taṁ kissa hetu”?
“为什么?”
mn36:18.9
“Aduñhi, bho gotama, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṁ.
“乔达摩尊者,那木头虽然放在远离水的陆地上,却仍湿润、含汁。
mn36:18.10
Yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
那个人只会承受疲劳、困苦。”
mn36:18.11
“Evameva kho, aggivessana, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
“阿耆毗舍那,同样,无论哪些沙门或婆罗门,身与心已经远离诸欲,但他们对诸欲的欲求、爱恋、迷醉、渴求、热恼,在内心未被充分舍断、未被充分止息,即使这些沙门、婆罗门承受刻意施加的痛苦、强烈、粗猛、尖锐的感受,他们也不能获得知、见、无上正觉;即使这些沙门、婆罗门不承受刻意施加的痛苦、强烈、粗猛、尖锐的感受,他们也不能获得知、见、无上正觉。
22 离水而干燥的木头
mn36:19.1
Aparāpi kho maṁ, aggivessana, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
mn36:19.2
Seyyathāpi, aggivessana, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, ārakā udakā thale nikkhittaṁ.
阿耆毗舍那,譬如干燥、枯槁的木头,放在远离水的陆地上。
mn36:19.3
Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:
有个人拿着取火的上钻木走来,心想:
mn36:19.4
‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
‘我要生起火,使火显现。’
mn36:19.6
api nu so puriso amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, ārakā udakā thale nikkhittaṁ, uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
那个人拿着上钻木,在那根放在远离水的陆地上的干燥、枯槁的木头上钻磨,能生起火、使火显现吗?”
mn36:19.7
“Evaṁ, bho gotama”.
“能,乔达摩尊者。”
mn36:19.8
“Taṁ kissa hetu”?
“为什么?”
mn36:19.9
“Aduñhi, bho gotama, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhittan”ti.
“乔达摩尊者,那木头干燥、枯槁,又放在远离水的陆地上。”
mn36:19.10
“Evameva kho, aggivessana, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho, so ca ajjhattaṁ suppahīno hoti suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
“阿耆毗舍那,同样,无论哪些沙门或婆罗门,身与心已经远离诸欲,而他们对诸欲的欲求、爱恋、迷醉、渴求、热恼,在内心已被充分舍断、已被充分止息,即使这些沙门、婆罗门承受刻意施加的痛苦、强烈、粗猛、尖锐的感受,他们也能够获得知、见、无上正觉;即使这些沙门、婆罗门不承受刻意施加的痛苦、强烈、粗猛、尖锐的感受,他们也能够获得知、见、无上正觉。
mn36:19.11
Ayaṁ kho maṁ, aggivessana, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
23 以强力压制心
mn36:20.2
‘yannūnāhaṁ dantebhi dantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇheyyaṁ abhinippīḷeyyaṁ abhisantāpeyyan’ti.
‘我何不咬紧牙关,舌抵上腭,以心制伏心、压迫心、逼迫心?’
mn36:20.3
So kho ahaṁ, aggivessana, dantebhi dantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi.
阿耆毗舍那,我便咬紧牙关,舌抵上腭,以心制伏心、压迫心、逼迫心。
mn36:20.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, dantebhi dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.
阿耆毗舍那,当我这样咬紧牙关,舌抵上腭,以心制伏心、压迫心、逼迫心时,汗从腋下流出。
mn36:20.5
Seyyathāpi, aggivessana, balavā puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya;
阿耆毗舍那,譬如强壮的人抓住较弱者的头或肩,制伏他、压迫他、逼迫他;
mn36:20.6
evameva kho me, aggivessana, dantebhi dantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.
阿耆毗舍那,同样,当我咬紧牙关,舌抵上腭,以心制伏心、压迫心、逼迫心时,汗从腋下流出。
mn36:20.7
Āraddhaṁ kho pana me, aggivessana, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
24 停止呼吸:耳中巨响
mn36:21.3
So kho ahaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
阿耆毗舍那,我便止住通过口和鼻的出入息。
mn36:21.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.
阿耆毗舍那,当我止住通过口和鼻的出入息时,风从耳孔出去,发出极大的声响。
mn36:21.5
Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti;
譬如铁匠的风箱在鼓动时,发出极大的声响;
mn36:21.6
evameva kho me, aggivessana, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.
阿耆毗舍那,同样,当我止住通过口和鼻的出入息时,风从耳孔出去,发出极大的声响。
mn36:21.7
Āraddhaṁ kho pana me, aggivessana, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā. Sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
25 停止呼吸:头顶受冲击
mn36:22.3
So kho ahaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
阿耆毗舍那,我便止住通过口、鼻和耳的出入息。
mn36:22.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.
阿耆毗舍那,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,强烈的风冲击头顶。
mn36:22.5
Seyyathāpi, aggivessana, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya;
mn36:22.6
evameva kho me, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.
阿耆毗舍那,同样,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,强烈的风冲击头顶。
mn36:22.7
Āraddhaṁ kho pana me, aggivessana, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā. Sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
26 停止呼吸:头部剧痛
mn36:23.3
So kho ahaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
阿耆毗舍那,我便止住通过口、鼻和耳的出入息。
mn36:23.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.
阿耆毗舍那,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,头部发生剧烈的疼痛。
mn36:23.5
Seyyathāpi, aggivessana, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya;
阿耆毗舍那,譬如强壮的人用结实的皮带紧缠头部;
mn36:23.6
evameva kho me, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.
阿耆毗舍那,同样,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,头部发生剧烈的疼痛。
mn36:23.7
Āraddhaṁ kho pana me, aggivessana, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā. Sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
27 停止呼吸:腹部如被切割
mn36:24.3
So kho ahaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
阿耆毗舍那,我便止住通过口、鼻和耳的出入息。
mn36:24.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.
阿耆毗舍那,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,强烈的风切割腹部。
mn36:24.5
Seyyathāpi, aggivessana, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya;
阿耆毗舍那,譬如熟练的屠牛者或其学徒,用锋利的屠牛刀切开腹部;
mn36:24.6
evameva kho me, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.
阿耆毗舍那,同样,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,强烈的风切割腹部。
mn36:24.7
Āraddhaṁ kho pana me, aggivessana, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā. Sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
28 停止呼吸:全身灼热
mn36:25.3
So kho ahaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.
阿耆毗舍那,我便止住通过口、鼻和耳的出入息。
mn36:25.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.
阿耆毗舍那,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,身体发生剧烈的灼热。
mn36:25.5
Seyyathāpi, aggivessana, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ;
阿耆毗舍那,譬如两个强壮的人各抓着较弱者的一只手臂,在炭坑上炙烤他、遍烤他;
mn36:25.6
evameva kho me, aggivessana, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.
阿耆毗舍那,同样,当我止住通过口、鼻和耳的出入息时,身体发生剧烈的灼热。
mn36:25.7
Āraddhaṁ kho pana me, aggivessana, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā. Sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
29 天神的不同判断
mn36:26.3
Ekaccā devatā evamāhaṁsu:
有些天神这样说:
mn36:26.5
Ekaccā devatā evamāhaṁsu:
有些天神这样说:
30 考虑完全断食
mn36:27.2
‘yannūnāhaṁ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyyan’ti.
‘我何不实行完全断食?’
mn36:27.4
‘mā kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji.
‘善友,你不要实行完全断食。
mn36:27.5
Sace kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāressāma, tāya tvaṁ yāpessasī’ti.
善友,如果你实行完全断食,我们就从你的毛孔注入天界的滋养精华,你会靠它维生。’
mn36:27.7
‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṁ paṭijāneyyaṁ, imā ca me devatā dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāreyyuṁ, tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ, taṁ mamassa musā’ti.
‘如果我宣称完全不吃,而这些天神从我的毛孔注入天界的滋养精华,我又靠它维生,那就是我的虚妄之言。’
mn36:27.8
So kho ahaṁ, aggivessana, tā devatā paccācikkhāmi, ‘halan’ti vadāmi.
阿耆毗舍那,我便拒绝那些天神,说:‘不必了。’
“我又想完全停止进食。天神们来劝我:‘不要这样。如果你完全断食,我们就把天界的滋养精华从毛孔送入你的身体,让你靠它活着。’
我想:‘如果我一面宣称自己完全不吃东西,一面又靠他们送入的滋养维生,那就成了说谎。’所以我拒绝了,说:‘不必了。’”
31 少食使身体极度消瘦
mn36:28.2
‘yannūnāhaṁ thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ, pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ, yadi vā kulatthayūsaṁ, yadi vā kaḷāyayūsaṁ, yadi vā hareṇukayūsan’ti.
‘我何不一点一点地进食,每次一捧,或绿豆汤,或马豆汤,或豌豆汤,或另一种豆汤?’
mn36:28.3
So kho ahaṁ, aggivessana, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ, pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ, yadi vā kulatthayūsaṁ, yadi vā kaḷāyayūsaṁ, yadi vā hareṇukayūsaṁ.
mn36:28.4
Tassa mayhaṁ, aggivessana, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhārayato, pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ, yadi vā kulatthayūsaṁ, yadi vā kaḷāyayūsaṁ, yadi vā hareṇukayūsaṁ, adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.
mn36:28.5
Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.
由于少食,我的四肢如同藤茎或竹子的节。
mn36:28.6
Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya.
由于少食,我的臀部如同骆驼的蹄。
mn36:28.7
Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.
由于少食,我的脊骨如同一串纺锤,凸起凹下。
mn36:28.8
Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.
由于少食,我的肋骨凸出,如同老旧屋舍倾斜散落的椽子。
mn36:28.9
Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya.
由于少食,我眼眶中的眼珠深陷,仿佛深井中的水光,看去幽深凹陷。
mn36:28.10
Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.
由于少食,我的头皮皱缩、枯萎,如同未熟便摘下的苦葫芦,被风吹日晒而皱缩、枯萎。
32 衰弱到难以支撑身体
mn36:28.11
So kho ahaṁ, aggivessana, udaracchaviṁ parimasissāmīti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmīti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi, yāvassu me, aggivessana, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.
阿耆毗舍那,我想摸腹部的皮,却摸到了脊骨;想摸脊骨,却摸到了腹部的皮。由于少食,腹部的皮紧贴着脊骨。
mn36:28.12
So kho ahaṁ, aggivessana, vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmīti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya.
阿耆毗舍那,由于少食,我想排便或排尿,便当场向前扑倒。
mn36:28.13
So kho ahaṁ, aggivessana, imameva kāyaṁ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṁ, aggivessana, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya.
阿耆毗舍那,我为了使身体稍得舒缓,用手抚摩肢体;由于少食,毛根腐坏,抚摩时体毛便从身上脱落。
“因为吃得太少,肚皮紧贴脊骨:摸肚皮就碰到脊骨,摸脊骨又连带碰到肚皮。要排便或排尿时,我会当场向前扑倒。想抚摩手脚,让身体稍微舒服一些,一摸,毛根腐坏的体毛就掉下来。”
33 肤色也发生变化
mn36:29.1
Apissu maṁ, aggivessana, manussā disvā evamāhaṁsu: ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti.
mn36:29.2
Ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti.
有人说:‘沙门乔达摩不是黑色,是暗褐色的。’
mn36:29.3
Ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti.
mn36:29.4
Yāvassu me, aggivessana, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.
阿耆毗舍那,由于少食,我本来这样清净、明亮的肤色遭到损坏。
“看见我的人,有的说我变黑了,有的说不是黑,而是暗褐色;还有人说都不是,像鲶鱼皮的颜色。我的皮肤本来明净,竟因少食损坏成这样。”
34 苦行没有带来觉悟
mn36:30.2
‘ye kho keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayiṁsu, etāvaparamaṁ, nayito bhiyyo.
mn36:30.3
Yepi hi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayissanti, etāvaparamaṁ, nayito bhiyyo.
mn36:30.4
Yepi hi keci etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, etāvaparamaṁ, nayito bhiyyo.
mn36:30.5
Na kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ.
然而,凭这种痛苦的难行,我并未获得超越人法、足以称为圣者知见的殊胜成就。
“我想:‘无论过去、未来还是现在,其他修行者以苦行承受的剧痛,最多也就到这个程度,不会比这更重了。可是,受了这样的苦,我仍没有达到超越常人、堪称圣者的非凡认识和亲见。难道没有另一条通向觉悟的路吗?’”
35 想起树荫下的初禅
“我记起,当我的父亲——一位释迦族人——正在劳作时,我曾坐在凉爽的阎浮树荫下。那时,我远离了感官欲乐,也远离了有害于离苦与修行的状态,心有所朝向,并加以审察,进入第一禅那(初禅),体验到由远离而生的喜悦与安乐。
‘这会不会就是通向觉悟的道路?’随着这段回忆,我明白了:‘这正是通向觉悟的道路。’”
36 不必畏惧这样的安乐
mn36:32.2
‘kiṁ nu kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi, yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti?
“我问自己:‘这份安乐不依赖感官欲乐,也不来自有害于离苦与修行的状态,我为什么要怕它?’
于是我想:‘这样的安乐,我不怕。’”
37 恢复进食,五位同伴离去
mn36:33.2
‘na kho taṁ sukaraṁ sukhaṁ adhigantuṁ evaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyena, yannūnāhaṁ oḷārikaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ odanakummāsan’ti.
‘身体这样极度消瘦,不容易获得那种乐。我何不进食粗实的食物——米饭和粥糜?’
mn36:33.4
Tena kho pana maṁ, aggivessana, samayena pañca bhikkhū paccupaṭṭhitā honti:
阿耆毗舍那,那时有五位比丘侍奉我,他们想:
mn36:33.6
Yato kho ahaṁ, aggivessana, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ, atha me te pañca bhikkhū nibbijja pakkamiṁsu:
“但我也明白,身体已经瘦弱成这样,很难体验到那份安乐。我便开始吃米饭和粥,恢复正常的食物摄入。
当时有五位比丘照料我,盼望我有所证得后,能告诉他们。看到我重新吃这些食物,他们却失望地离开了,认为:‘乔达摩又开始贪图丰足的生活,放弃努力,退回去了。’”
38 初禅:远离而生的喜乐
mn36:34.1
So kho ahaṁ, aggivessana, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāretvā, balaṁ gahetvā, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
“恢复进食、有了体力以后,我远离感官欲乐和有害于离苦与修行的状态,心有所朝向,并加以审察,进入第一禅那(初禅),体验由远离而生的喜悦与安乐。
这样的快乐生起,也没有占据我的心。”
39 第二禅:心安住而生的喜乐
mn36:35-37.1
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
40 第三禅:旁观而不偏著
mn36:35-37.3
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsiṁ, sato ca sampajāno. Sukhañca kāyena paṭisaṁvedesiṁ yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
41 第四禅:清净的觉察
mn36:35-37.5
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
42 回忆过去生
mn36:38.1
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.
mn36:38.2
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi.
我忆念种种过去住处,例如:一生,〔中略〕就这样,我忆念种种过去住处,具有其行相及细节。
“心这样安住下来,清明而无染、清澈明净,没有污垢,远离染污,柔软灵活、适于运用、稳定而不受扰动,我便把它转向对过去生存经历的证知。
我忆起多种过去生,从一生开始〔原文中略〕,连同其中的情形和细节,都能回忆。”
43 夜的初分:第一明
mn36:39.1
Ayaṁ kho me, aggivessana, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā;
mn36:39.2
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
44 看见众生随业死生
mn36:40.1
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.
“心同样安住下来,清明而无染、清澈明净,没有污垢,远离染污,柔软灵活、适于运用、稳定而不受扰动,我便把它转向了知众生的死亡与再生。
我以清净、超越常人的天眼,看见众生死去又再生,有的处境低下,有的处境优越;
有的美,有的丑;
有的投生到好的去处,有的投生到悲惨的去处。我了知他们如何随着各自的业而去。〔原文中略〕”
45 夜的中分:第二明
mn36:41.1
ayaṁ kho me, aggivessana, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā;
mn36:41.2
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
46 了知苦与染污的止息
mn36:42.1
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.
mn36:42.2
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ.
47 心获得解脱
mn36:43.1
Tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccittha.
mn36:43.2
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ ahosi.
解脱时,有了“已解脱”的智。
“这样亲自知道、亲自看见时,我的心从感官欲望的染污中解脱,从驱使自己不断成为某种存在的染污中解脱,也从“没有清楚地看见”这一类染污中解脱。
解脱时,我清楚知道:‘已经解脱。’我亲自了知:‘再生已经结束,清净的修行生活已经完成,该做的已经做完,此后不再有新的生存与再生。’”
48 夜的后分:第三明
mn36:44.1
Ayaṁ kho me, aggivessana, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā;
mn36:44.2
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
49 说法之后,心仍能安住
mn36:45.1
Abhijānāmi kho panāhaṁ, aggivessana, anekasatāya parisāya dhammaṁ desetā.
阿耆毗舍那,我记得曾为数百人的集会说法。
mn36:45.2
Apissu maṁ ekameko evaṁ maññati:
他们一个个这样想:
mn36:45.6
So kho ahaṁ, aggivessana, tassāyeva kathāya pariyosāne, tasmiṁyeva purimasmiṁ samādhinimitte ajjhattameva cittaṁ saṇṭhapemi sannisādemi ekodiṁ karomi samādahāmi, yena sudaṁ niccakappaṁ viharāmī”ti.
mn36:45.7
“Okappaniyametaṁ bhoto gotamassa yathā taṁ arahato sammāsambuddhassa.
mn36:45.8
Abhijānāti kho pana bhavaṁ gotamo divā supitā”ti?
不过,乔达摩尊者记得白天睡过觉吗?”
50 白天睡觉是否就是迷痴
mn36:46.1
“Abhijānāmahaṁ, aggivessana, gimhānaṁ pacchime māse pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā dakkhiṇena passena sato sampajāno niddaṁ okkamitā”ti.
mn36:46.2
“Etaṁ kho, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā sammohavihārasmiṁ vadantī”ti?
mn36:46.3
“Na kho, aggivessana, ettāvatā sammūḷho vā hoti asammūḷho vā.
mn36:46.5
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
你要听,好好作意,我将说。”
51 判断迷痴,要看染污是否断除
mn36:47.1
“Yassa kassaci, aggivessana, ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā appahīnā, tamahaṁ ‘sammūḷho’ti vadāmi.
mn36:47.3
Yassa kassaci, aggivessana, ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā pahīnā, tamahaṁ ‘asammūḷho’ti vadāmi.
mn36:47.5
Tathāgatassa kho, aggivessana, ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
阿耆毗舍那,如来那些使人染污、招致再有、带来不安、以苦为果、导致未来生老死的漏已被舍断、断根,如截断的棕榈,成为不再存在,未来不再生起。
mn36:47.6
Seyyathāpi, aggivessana, tālo matthakacchinno abhabbo puna virūḷhiyā;
阿耆毗舍那,譬如棕榈树顶被截断,就不可能再生长;
52 萨遮迦赞叹并告辞
mn36:48.2
“acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
“乔达摩尊者,真奇妙,真稀有!
mn36:48.3
Yāvañcidaṁ bhoto gotamassa evaṁ āsajja āsajja vuccamānassa, upanītehi vacanappathehi samudācariyamānassa, chavivaṇṇo ceva pariyodāyati, mukhavaṇṇo ca vippasīdati, yathā taṁ arahato sammāsambuddhassa.
mn36:48.4
Abhijānāmahaṁ, bho gotama, pūraṇaṁ kassapaṁ vādena vādaṁ samārabhitā.
乔达摩尊者,我记得曾与富兰那迦叶展开辩论。
mn36:48.5
Sopi mayā vādena vādaṁ samāraddho aññenaññaṁ paṭicari, bahiddhā kathaṁ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.
当我与他辩论时,他答非所问,把话题引向别处,显露愤怒、憎恶和不满。
mn36:48.6
Bhoto pana gotamassa evaṁ āsajja āsajja vuccamānassa, upanītehi vacanappathehi samudācariyamānassa, chavivaṇṇo ceva pariyodāyati, mukhavaṇṇo ca vippasīdati, yathā taṁ arahato sammāsambuddhassa.
mn36:48.7
Abhijānāmahaṁ, bho gotama, makkhaliṁ gosālaṁ …pe…
乔达摩尊者,我记得曾与末伽梨瞿舍罗〔中略〕
mn36:48.8
ajitaṁ kesakambalaṁ …
阿耆多翅舍钦婆罗〔中略〕
mn36:48.9
pakudhaṁ kaccāyanaṁ …
波浮陀迦旃延〔中略〕
mn36:48.10
sañjayaṁ belaṭṭhaputtaṁ …
散若夷毗罗胝子〔中略〕
mn36:48.12
Sopi mayā vādena vādaṁ samāraddho aññenaññaṁ paṭicari, bahiddhā kathaṁ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.
当我与他辩论时,他答非所问,把话题引向别处,显露愤怒、憎恶和不满。
mn36:48.13
Bhoto pana gotamassa evaṁ āsajja āsajja vuccamānassa, upanītehi vacanappathehi samudācariyamānassa, chavivaṇṇo ceva pariyodāyati, mukhavaṇṇo ca vippasīdati, yathā taṁ arahato sammāsambuddhassa.
mn36:48.14
Handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma.
乔达摩尊者,现在我们该走了。
mn36:48.15
Bahukiccā mayaṁ, bahukaraṇīyā”ti.
我们有很多事,很多应做的事。”