01 拘睒弥
02 散陀迦与他的同伴
03 阿难前去探访
mn76:3.1
Atha kho āyasmā ānando sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi:
mn76:3.2
“āyāmāvuso, yena devakatasobbho tenupasaṅkamissāma guhādassanāyā”ti.
“贤友们,来,我们到天作池那里去看洞窟。”
04 散陀迦让众人安静
mn76:4.1
Tena kho pana samayena sandako paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā, seyyathidaṁ—
mn76:4.2
rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
王论、贼论、大臣论、军队论、恐惧论、战斗论、食论、饮论、衣论、卧具论、花鬘论、香论、亲族论、车乘论、村落论、市镇论、都市论、地方论、女人论、英雄论、街巷论、井边论、亡者论、种种杂论、世界起源论、海洋起源论,以及如此有无之论。
mn76:4.4
Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:
看见后,他使自己的大众安静下来:
mn76:4.5
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha;
“诸位,请小声,不要喧哗。
mn76:4.7
Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā kosambiyaṁ paṭivasanti, ayaṁ tesaṁ aññataro samaṇo ānando.
他是沙门乔达摩住在拘睒弥的弟子之一。
mn76:4.8
Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino;
那些尊者喜欢安静,受过保持安静的训练,也赞扬安静。
mn76:4.9
appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
或许他看见大众安静,会愿意走过来。”
05 请阿难讲法
mn76:5.5
Nisīdatu bhavaṁ ānando, idamāsanaṁ paññattan”ti.
请坐,这里已备好座位。”
mn76:5.7
Sandakopi kho paribbājako aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
散陀迦也取了一个较低的座位,坐在一旁。
mn76:5.9
“kāya nuttha, sandaka, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
“散陀迦,你们正在这里谈什么?刚才什么谈话被打断了?”
mn76:5.11
Nesā bhoto ānandassa kathā dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya.
您以后要听到那样的谈话,并不难。
mn76:5.12
Sādhu vata bhavantaṁyeva ānandaṁ paṭibhātu sake ācariyake dhammīkathā”ti.
但愿阿难先生愿意谈谈您自己老师的教导。”
06 四种否定修行意义的主张
mn76:6.1
“cattārome, sandaka, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena abrahmacariyavāsā akkhātā cattāri ca anassāsikāni brahmacariyāni akkhātāni, yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
“散陀迦,那位知者、见者、阿罗汉、正等觉的世尊,指出了四种非梵行住,以及四种不能令人安稳信赖的梵行;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。”
07 第一种:否认行为的果报与死后存在
mn76:7.2
‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paroloko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedenti.
‘没有布施,没有祭祀,没有供献;没有善作、恶作之业的果与异熟;没有此世,没有他世;没有母亲,没有父亲,没有化生众生;世间没有正行、正实践的沙门婆罗门,亲自证知、作证此世与他世,并加以宣说。
mn76:7.3
Cātumahābhūtiko ayaṁ puriso yadā kālaṁ karoti, pathavī pathavīkāyaṁ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṁ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṁ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṁ anupeti anupagacchati, ākāsaṁ indriyāni saṅkamanti.
人由四大构成。死时,地随归地身,水随归水身,火随归火身,风随归风身,诸根转入虚空。
mn76:7.4
Āsandipañcamā purisā mataṁ ādāya gacchanti,
四人连同尸床为第五,抬着死者前去。
mn76:7.5
yāvāḷāhanā padāni paññāyanti.
言说一直到火葬场还可以听到。
mn76:7.6
Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti.
骨头变成鸽灰色。
mn76:7.7
Bhassantā āhutiyo;
供献终于灰烬;
mn76:7.8
dattupaññattaṁ yadidaṁ dānaṁ.
所谓布施,是愚人所立。
mn76:7.9
Tesaṁ tucchā musā vilāpo ye keci atthikavādaṁ vadanti.
那些说有的人,所说的全是空洞、虚妄的哀叹。
mn76:7.10
Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’ti.
愚者与智者,身坏之后同样断灭、消亡,死后不再存在。’
08 若终点相同,为什么还要修行
mn76:8.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
“这位导师如此说、如此见:
mn76:8.3
natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paroloko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedenti.
‘没有布施,没有祭祀,没有供献;没有善作、恶作之业的果与异熟;没有此世,没有他世;没有母亲,没有父亲,没有化生众生;世间没有正行、正实践的沙门婆罗门,亲自证知、作证此世与他世,并加以宣说。
mn76:8.4
Cātumahābhūtiko ayaṁ puriso yadā kālaṁ karoti, pathavī pathavīkāyaṁ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṁ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṁ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṁ anupeti anupagacchati, ākāsaṁ indriyāni saṅkamanti.
人由四大构成。死时,地随归地身,水随归水身,火随归火身,风随归风身,诸根转入虚空。
mn76:8.5
Āsandipañcamā purisā mataṁ ādāya gacchanti, yāvāḷāhanā padāni paññāyanti.
四人连同尸床为第五,抬着死者前去。言说一直到火葬场还可以听到。
mn76:8.6
Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti.
骨头变成鸽灰色。
mn76:8.7
Bhassantā āhutiyo;
供献终于灰烬;
mn76:8.8
dattupaññattaṁ yadidaṁ dānaṁ.
所谓布施,是愚人所立。
mn76:8.9
Tesaṁ tucchā musā vilāpo ye keci atthikavādaṁ vadanti.
那些说有的人,所说的全是空洞、虚妄的哀叹。
mn76:8.10
Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’ti.
愚者与智者,身坏之后同样断灭、消亡,死后不再存在。’
mn76:8.11
Sace imassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, akatena me ettha kataṁ, avusitena me ettha vusitaṁ.
如果这位导师的话是真的,那么我不作便已作,不修便已修。
mn76:8.12
Ubhopi mayaṁ ettha samasamā sāmaññaṁ pattā, yo cāhaṁ na vadāmi ‘ubho kāyassa bhedā ucchijjissāma, vinassissāma, na bhavissāma paraṁ maraṇā’ti.
我们在这里同样达到沙门的地位,即使我并不说:“我们两人身坏后都会断灭、消亡,死后不再存在。”
mn76:8.13
Atirekaṁ kho panimassa bhoto satthuno naggiyaṁ muṇḍiyaṁ ukkuṭikappadhānaṁ kesamassulocanaṁ, yohaṁ puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārento jātarūparajataṁ sādiyanto iminā bhotā satthārā samasamagatiko bhavissāmi abhisamparāyaṁ.
这位导师的裸体、剃发、蹲踞勤苦、拔除须发,便是多余的;我即使居住在挤满儿女的床榻之家,享用迦尸檀香,佩戴花鬘、香与涂料,接受金银,未来也会与这位导师有同样的去处。
mn76:8.14
Sohaṁ kiṁ jānanto kiṁ passanto imasmiṁ satthari brahmacariyaṁ carissāmi?
我究竟知道什么、看见什么,要在这位导师座下修梵行呢?”
09 第一种主张的结论
“这就是世尊指出的第一种:明智的人不应投入这种道路,即使投入,也不能由此成就正确而有益的教导。
10 第二种:否认善恶行为的效力
mn76:10.2
‘karoto kārayato chindato chedāpayato pacato pācāpayato socayato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato pāṇamatipātayato adinnaṁ ādiyato sandhiṁ chindato nillopaṁ harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṁ gacchato musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṁ.
‘自作、使作,切割、使切割,折磨、使折磨,使忧悲、使人令他人忧悲,疲苦、使疲苦,战栗、使战栗,杀生、取未给予之物、破墙入室、掠夺、抢劫独户、拦路抢劫、侵犯他人配偶、说妄语,作这些也不造恶。
mn76:10.3
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
即使用利刃为缘的轮,把这大地的众生变成一片肉场、一堆肉,也不由此有恶,不有恶的到来。
mn76:10.4
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pacāpento, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
即使沿恒河南岸杀、使杀,割、使割,折磨、使折磨,也不由此有恶,不有恶的到来。
mn76:10.5
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo.
即使沿恒河北岸施、使施,祭、使祭,也不由此有福,不有福的到来。
mn76:10.6
Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo’ti.
布施、调御、自制与实语,都没有福,也没有福的到来。’
11 这样也无从说明修行的意义
mn76:11.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
“这位导师如此说、如此见:
mn76:11.3
karoto kārayato chindato chedāpayato pacato pācāpayato socato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato pāṇamatipātayato adinnaṁ ādiyato sandhiṁ chindato nillopaṁ harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṁ gacchato musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṁ khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
‘自作、使作,切割、使切割,折磨、使折磨,使忧悲、使人令他人忧悲,疲苦、使疲苦,战栗、使战栗,杀生、取未给予之物、破墙入室、掠夺、抢劫独户、拦路抢劫、侵犯他人配偶、说妄语,作这些也不造恶。即使用利刃为缘的轮,把这大地的众生变成一片肉场、一堆肉,也不由此有恶,不有恶的到来。
mn76:11.4
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pacāpento, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
即使沿恒河南岸杀、使杀,割、使割,折磨、使折磨,也不由此有恶,不有恶的到来。
mn76:11.5
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo.
即使沿恒河北岸施、使施,祭、使祭,也不由此有福,不有福的到来。
mn76:11.6
Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo’ti.
布施、调御、自制与实语,都没有福,也没有福的到来。’
mn76:11.7
Sace imassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, akatena me ettha kataṁ, avusitena me ettha vusitaṁ.
如果这位导师的话是真的,那么我不作便已作,不修便已修。
mn76:11.8
Ubhopi mayaṁ ettha samasamā sāmaññaṁ pattā, yo cāhaṁ na vadāmi ‘ubhinnaṁ kurutaṁ na karīyati pāpan’ti.
我们在这里同样达到沙门的地位,即使我并不说:“我们两人无论做什么,都不造恶。”
mn76:11.9
Atirekaṁ kho panimassa bhoto satthuno naggiyaṁ muṇḍiyaṁ ukkuṭikappadhānaṁ kesamassulocanaṁ, yohaṁ puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārento jātarūparajataṁ sādiyanto iminā bhotā satthārā samasamagatiko bhavissāmi abhisamparāyaṁ.
这位导师的裸体、剃发、蹲踞勤苦、拔除须发,便是多余的;我即使居住在挤满儿女的床榻之家,享用迦尸檀香,佩戴花鬘、香与涂料,接受金银,未来也会与这位导师有同样的去处。
mn76:11.10
Sohaṁ kiṁ jānanto kiṁ passanto imasmiṁ satthari brahmacariyaṁ carissāmi?
我究竟知道什么、看见什么,要在这位导师座下修梵行呢?”
12 第二种主张的结论
“这是第二种让修行失去意义的主张,也不能引人达到正确而有益的成就。
13 第三种:否认努力能够改变结果
mn76:13.2
‘natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
‘众生的杂染,没有因、没有缘。
mn76:13.3
ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti;
众生无因无缘而杂染。
mn76:13.4
natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;
众生的清净,没有因、没有缘。
mn76:13.5
ahetū appaccayā sattā visujjhanti;
众生无因无缘而清净。
mn76:13.6
natthi balaṁ, natthi vīriyaṁ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo;
没有力量,没有精进,没有人的力能,没有人的奋发。
mn76:13.7
sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti.
一切众生、一切有命者、一切有生者、一切生命,皆不能自主、无力、不能努力,随命定、际遇、本性而转变,在六类中感受苦乐。’
“第三种导师认为:‘生命变得染污或清净,都没有原因和条件。人的力量、努力和奋发不起作用。一切生命都不能自主,无力改变,只随着早已注定的进程、际遇和本性转变,在六种类别中承受苦乐。’
14 若不靠条件,何须修习
mn76:14.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
“这位导师如此说、如此见:
mn76:14.3
natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya, ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti.
‘众生的杂染,没有因、没有缘。众生无因无缘而杂染。
mn76:14.4
Natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā, ahetū appaccayā sattā visujjhanti.
众生的清净,没有因、没有缘。众生无因无缘而清净。
mn76:14.5
Natthi balaṁ, natthi vīriyaṁ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo, sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti.
没有力量,没有精进,没有人的力能,没有人的奋发。一切众生、一切有命者、一切有生者、一切生命,皆不能自主、无力、不能努力,随命定、际遇、本性而转变,在六类中感受苦乐。’
mn76:14.6
Sace imassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, akatena me ettha kataṁ, avusitena me ettha vusitaṁ.
如果这位导师的话是真的,那么我不作便已作,不修便已修。
mn76:14.7
Ubhopi mayaṁ ettha samasamā sāmaññaṁ pattā, yo cāhaṁ na vadāmi ‘ubho ahetū appaccayā visujjhissāmā’ti.
我们在这里同样达到沙门的地位,即使我并不说:“我们两人都会无因无缘而清净。”
mn76:14.8
Atirekaṁ kho panimassa bhoto satthuno naggiyaṁ muṇḍiyaṁ ukkuṭikappadhānaṁ kesamassulocanaṁ, yohaṁ puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārento jātarūparajataṁ sādiyanto iminā bhotā satthārā samasamagatiko bhavissāmi abhisamparāyaṁ.
这位导师的裸体、剃发、蹲踞勤苦、拔除须发,便是多余的;我即使居住在挤满儿女的床榻之家,享用迦尸檀香,佩戴花鬘、香与涂料,接受金银,未来也会与这位导师有同样的去处。
mn76:14.9
Sohaṁ kiṁ jānanto kiṁ passanto imasmiṁ satthari brahmacariyaṁ carissāmi?
我究竟知道什么、看见什么,要在这位导师座下修梵行呢?”
“明智的人会想:‘如果清净不需要原因和条件,不修与修就没有区别。我即使不接受他的主张,仍过在家的生活,最终也和他一样。他又何必苦行,我又为何跟随他?’看清这一点,他便离开。
15 第三种主张的结论
“这是第三种让修行失去意义的主张,也不能引人达到正确而有益的成就。
16 第四种:轮回的期限已经固定
mn76:16.2
‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā,
‘有这七身,不被作、不被使作、不被造、无创造者,不再生育,如峰顶常住,如柱稳立。
mn76:16.3
te na iñjanti na vipariṇamanti na aññamaññaṁ byābādhenti nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā.
它们不动、不变、不相妨害,不能使彼此有乐、有苦或有苦乐。
mn76:16.4
Katame satta?
是哪七种?
mn76:16.5
Pathavīkāyo āpokāyo tejokāyo vāyokāyo sukhe dukkhe jīve sattame—
地身、水身、火身、风身、乐、苦,生命原则为第七。
mn76:16.6
ime sattakāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā.
这七身不被作、不被使作、不被造、无创造者,不再生育,如峰顶常住,如柱稳立。
mn76:16.7
Te na iñjanti na vipariṇamanti na aññamaññaṁ byābādhenti. Nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā.
它们不动、不变、不相妨害,不能使彼此有乐、有苦或有苦乐。
mn76:16.8
Tattha natthi hantā vā ghātetā vā sotā vā sāvetā vā viññātā vā viññāpetā vā.
其中没有杀者、使杀者,没有听者、使听者,没有知者、使知者。
mn76:16.9
Yopi tiṇhena satthena sīsaṁ chindati, na koci kañci jīvitā voropeti.
即使用利刀斩头,也没有谁剥夺谁的生命。
mn76:16.10
Sattannaṁ tveva kāyānamantarena satthaṁ vivaramanupatati.
刀只是穿过七身之间的空隙。
mn76:16.11
Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni tīṇi ca kammāni, kamme ca aḍḍhakamme ca, dvaṭṭhipaṭipadā, dvaṭṭhantarakappā, chaḷābhijātiyo, aṭṭha purisabhūmiyo, ekūnapaññāsa ājīvakasate, ekūnapaññāsa paribbājakasate, ekūnapaññāsa nāgāvāsasate, vīse indriyasate, tiṁse nirayasate, chattiṁsa rajodhātuyo, satta saññīgabbhā, satta asaññīgabbhā, satta nigaṇṭhigabbhā, satta devā, satta mānusā, satta pesācā, satta sarā, satta pavuṭā, satta papātā, satta papātasatāni, satta supinā, satta supinasatāni, cullāsīti mahākappino satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissanti.
有一百四十万主要生类,另有六千、六百;五百业、五业、三业、业与半业;六十二行道、六十二中劫、六类、八人地;四千九百活命类、四千九百游行类、四千九百龙居处;二千根、三千地狱、三十六尘界;七有想胎、七无想胎、七无结胎;七天、七人、七鬼;七湖、七结、七崖、七百崖;七梦、七百梦;八百四十万大劫,愚者与智者流转轮回这么久以后,将到达苦的边际。
mn76:16.12
Tattha natthi imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṁ vā kammaṁ paripācessāmi, paripakkaṁ vā kammaṁ phussa phussa byantiṁ karissāmīti.
mn76:16.13
Hevaṁ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṁsāre, natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṁsāvakaṁse.
苦乐已经量定,轮回的范围已经限定,没有减少、增长,没有提升、降低。
mn76:16.14
Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti;
譬如抛出一团线球,它只随着线的展开而行进;
mn76:16.15
evameva bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissantī’ti.
愚者与智者同样经过流转轮回,便将到达苦的边际。’
“第四种导师认为:‘地、水、火、风、乐、苦和生命原则,是七种永恒不变的实体。它们没有被创造,也不再产生什么,像山峰和柱子一样稳固,不动不变,彼此不能伤害,也不能给彼此带来苦乐。因而没有真正的杀者、听者或知者;
即使砍下一个人的头,刀也只是在七种实体之间穿过,没有谁真正被夺去生命。
生命必定经历反复出生、死亡的固定流转过程:一百四十万主要生类,另有六千、六百;
五百种业、五种业、三种业、业与半业;
六十二条道路、六十二中劫、六个类别、八个人的阶段;
四千九百类活命者、四千九百类四处游行的求道者、四千九百处龙的居所;
二千种能力、三千地狱、三十六尘界;
七种有认知的出生、七种无认知的出生、七种无结的出生;
七类天神、七类人、七类鬼;
七湖、七结、七崖和七百崖;
七梦和七百梦。愚者和智者都要流转八百四十万大劫,才会结束苦。
没有人能靠持戒、奉行禁行、苦行或其他修行,把未成熟的业催熟,也不能把成熟的业通过一次次承受而提前消尽。苦乐的总量和反复出生、死亡的流转期限都已固定,不能增减。就像把线球抛出去,它必须一直滚到线完全展开;
愚者和智者也必须走完注定的反复出生、死亡的流转过程,才会结束苦。’
17 若轮回已量定,苦行又改变什么
mn76:17.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
“这位导师如此说、如此见:
mn76:17.3
sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā.
‘有这七身,不被作、不被使作、不被造、无创造者,不再生育,如峰顶常住,如柱稳立。
mn76:17.4
Te na iñjanti na vipariṇamanti na aññamaññaṁ byābādhenti.
它们不动、不变、不相妨害。
mn76:17.5
Nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā.
不能使彼此有乐、有苦或有苦乐。
mn76:17.6
Katame satta?
是哪七种?
mn76:17.7
Pathavīkāyo āpokāyo tejokāyo vāyokāyo sukhe dukkhe jīve sattame—
地身、水身、火身、风身、乐、苦,生命原则为第七。
mn76:17.8
ime satta kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā.
这七身不被作、不被使作、不被造、无创造者,不再生育,如峰顶常住,如柱稳立。
mn76:17.9
Te na iñjanti na vipariṇamanti na aññamaññaṁ byābādhenti.
它们不动、不变、不相妨害。
mn76:17.10
Nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā.
不能使彼此有乐、有苦或有苦乐。
mn76:17.11
Tattha natthi hantā vā ghātetā vā sotā vā sāvetā vā viññātā vā viññāpetā vā.
其中没有杀者、使杀者,没有听者、使听者,没有知者、使知者。
mn76:17.12
Yopi tiṇhena satthena sīsaṁ chindati, na koci kañci jīvitā voropeti.
即使用利刀斩头,也没有谁剥夺谁的生命。
mn76:17.13
Sattannaṁ tveva kāyānamantarena satthaṁ vivaramanupatati.
刀只是穿过七身之间的空隙。
mn76:17.14
Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni tīṇi ca kammāni, kamme ca aḍḍhakamme ca, dvaṭṭhipaṭipadā, dvaṭṭhantarakappā, chaḷābhijātiyo, aṭṭha purisabhūmiyo, ekūnapaññāsa ājīvakasate, ekūnapaññāsa paribbājakasate, ekūnapaññāsa nāgāvāsasate, vīse indriyasate, tiṁse nirayasate, chattiṁsa rajodhātuyo, satta saññīgabbhā, satta asaññīgabbhā, satta nigaṇṭhigabbhā, satta devā, satta mānusā, satta pesācā, satta sarā, satta pavuṭā, satta papātā, satta papātasatāni, satta supinā, satta supinasatāni, cullāsīti mahākappino satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissanti.
有一百四十万主要生类,另有六千、六百;五百业、五业、三业、业与半业;六十二行道、六十二中劫、六类、八人地;四千九百活命类、四千九百游行类、四千九百龙居处;二千根、三千地狱、三十六尘界;七有想胎、七无想胎、七无结胎;七天、七人、七鬼;七湖、七结、七崖、七百崖;七梦、七百梦;八百四十万大劫,愚者与智者流转轮回这么久以后,将到达苦的边际。
mn76:17.15
Tattha natthi imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṁ vā kammaṁ paripācessāmi, paripakkaṁ vā kammaṁ phussa phussa byantiṁ karissāmīti, hevaṁ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṁsāre, natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṁsāvakaṁse.
其中没有这种可能:“我将依此戒、禁、苦行或梵行,使未熟的业成熟,或反复触受,使成熟的业耗尽。”苦乐已经量定,轮回的范围已经限定,没有减少、增长,没有提升、降低。
mn76:17.16
Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti;
譬如抛出一团线球,它只随着线的展开而行进;
mn76:17.17
evameva bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissantī’ti.
愚者与智者同样经过流转轮回,便将到达苦的边际。’
mn76:17.18
Sace pana imassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, akatena me ettha kataṁ, avusitena me ettha vusitaṁ.
如果这位导师的话是真的,那么我不作便已作,不修便已修。
mn76:17.19
Ubhopi mayaṁ ettha samasamā sāmaññaṁ pattā, yo cāhaṁ na vadāmi ‘ubho sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissāmā’ti.
我们在这里同样达到沙门的地位,即使我并不说:“我们两人都会流转轮回后到达苦的边际。”
mn76:17.20
Atirekaṁ kho panimassa bhoto satthuno naggiyaṁ muṇḍiyaṁ ukkuṭikappadhānaṁ kesamassulocanaṁ, yohaṁ puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārento jātarūparajataṁ sādiyanto iminā bhotā satthārā samasamagatiko bhavissāmi abhisamparāyaṁ.
这位导师的裸体、剃发、蹲踞勤苦、拔除须发,便是多余的;我即使居住在挤满儿女的床榻之家,享用迦尸檀香,佩戴花鬘、香与涂料,接受金银,未来也会与这位导师有同样的去处。
mn76:17.21
Sohaṁ kiṁ jānanto kiṁ passanto imasmiṁ satthari brahmacariyaṁ carissāmi?
我究竟知道什么、看见什么,要在这位导师座下修梵行呢?”
18 第四种主张的结论
“这是第四种让修行失去意义的主张,也不能引人达到正确而有益的成就。
19 四种主张的总结
20 再问四种不能信赖的道路
mn76:20.2
Yāvañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro abrahmacariyavāsāva samānā ‘abrahmacariyavāsā’ti akkhātā yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalanti.
mn76:20.3
Katamāni pana tāni, bho ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāri anassāsikāni brahmacariyāni akkhātāni yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti?
21 自称时时全知,却用命定解释失误
mn76:21.1
“Idha, sandaka, ekacco satthā sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti:
mn76:21.2
‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan’ti.
‘无论我行、住、睡、醒,知与见都恒常、连续地现前。’
mn76:21.3
So suññampi agāraṁ pavisati, piṇḍampi na labhati, kukkuropi ḍaṁsati, caṇḍenapi hatthinā samāgacchati, caṇḍenapi assena samāgacchati, caṇḍenapi goṇena samāgacchati, itthiyāpi purisassapi nāmampi gottampi pucchati, gāmassapi nigamassapi nāmampi maggampi pucchati.
他却进入空屋,得不到食物,被狗咬,遇到凶象、烈马、猛牛;询问女人、男人的名字和族姓,也询问村镇的名字和道路。
mn76:21.4
So ‘kimidan’ti puṭṭho samāno ‘suññaṁ me agāraṁ pavisitabbaṁ ahosi’, tena pāvisiṁ; ‘piṇḍampi aladdhabbaṁ ahosi’, tena nālatthaṁ; ‘kukkurena ḍaṁsitabbaṁ ahosi’, tenamhi daṭṭho; ‘caṇḍena hatthinā samāgantabbaṁ ahosi’, tena samāgamiṁ; ‘caṇḍena assena samāgantabbaṁ ahosi’, tena samāgamiṁ; ‘caṇḍena goṇena samāgantabbaṁ ahosi’, tena samāgamiṁ; ‘itthiyāpi purisassapi nāmampi gottampi pucchitabbaṁ ahosi’, tena pucchiṁ; ‘gāmassapi nigamassapi nāmampi maggampi pucchitabbaṁ ahosi’, tena pucchinti.
被问“这是怎么回事”时,他说:“我必定要进入空屋,所以进去了;必定得不到食物,所以没得到;必定被狗咬,所以被咬;必定遇到凶象,所以遇到;必定遇到烈马,所以遇到;必定遇到猛牛,所以遇到;必定要问男女的名字和族姓,所以问了;必定要问村镇的名字和道路,所以问了。”
22 明智者离开
mn76:22.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti …pe… ‘gāmassapi nigamassapi nāmampi maggampi pucchitabbaṁ ahosi, tena pucchin’ti.
23 第一种不能信赖的道路
mn76:23.1
Idaṁ kho, sandaka, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
散陀迦,这是世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者——所说的第一种不能令人安稳信赖的梵行;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。
24 只凭传承的说法
mn76:24.1
Puna caparaṁ, sandaka, idhekacco satthā anussaviko hoti anussavasacco.
再者,散陀迦,有一位导师依凭传闻,以传闻为真实。
mn76:24.2
So anussavena itihitihaparamparāya piṭakasampadāya dhammaṁ deseti.
他依传闻、辗转相承的说法、典籍的传承而说法。
mn76:24.3
Anussavikassa kho pana, sandaka, satthuno anussavasaccassa sussutampi hoti dussutampi hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti.
散陀迦,依凭传闻、以传闻为真实的导师,可能听得好,也可能听得不好;可能确实如此,也可能并非如此。
“还有一位导师,只依靠传承下来的说法,并把它当作真实。他的教导来自听闻、世代相传的话语和典籍。可是,传下来的话可能听对,也可能听错;事情可能是这样,也可能不是这样。
25 传承本身不足以保证真实
mn76:25.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā anussaviko anussavasacco so anussavena itihitihaparamparāya piṭakasampadāya dhammaṁ deseti.
“这位导师依凭传闻,以传闻为真实,依传闻、辗转相承的说法、典籍传承而说法。
mn76:25.3
Anussavikassa kho pana satthuno anussavasaccassa sussutampi hoti dussutampi hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti’.
这样的导师,可能听得好,也可能听得不好;可能确实如此,也可能并非如此。
“明智的人看清,单凭口传和典籍,并不能保证听闻无误、事情属实。他知道这条道路不能让人安心信赖,便离开。
26 第二种不能信赖的道路
mn76:26.1
Idaṁ kho, sandaka, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
散陀迦,这是世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者——所说的第二种不能令人安稳信赖的梵行;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。
27 只凭推论与思辨
mn76:27.2
So takkapariyāhataṁ vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānaṁ dhammaṁ deseti.
他宣说经推论构成、随考察而得、出于自己灵感的法。
mn76:27.3
Takkissa kho pana, sandaka, satthuno vīmaṁsissa sutakkitampi hoti duttakkitampi hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti.
散陀迦,推论考察的导师,可能推得好,也可能推得不好;可能确实如此,也可能并非如此。
“还有一位导师依靠推论和思辨,把自己推想、考察出来的想法作为教导。可是,他可能推得对,也可能推得不对;事实可能如此,也可能并非如此。
28 推论本身也不足以保证真实
mn76:28.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā takkī vīmaṁsī.
“这位导师是推论者、考察者。
mn76:28.3
So takkapariyāhataṁ vīmaṁsānucaritaṁ sayampaṭibhānaṁ dhammaṁ deseti.
他宣说经推论构成、随考察而得、出于自己灵感的法。
mn76:28.4
Takkissa kho pana satthuno vīmaṁsissa sutakkitampi hoti duttakkitampi hoti tathāpi hoti aññathāpi hoti’.
这样的导师,可能推得好,也可能推得不好;可能确实如此,也可能并非如此。
“明智的人看清,自己的推论和思辨也可能出错,并不能保证真实。他知道这条道路不能让人安心信赖,便离开。
29 第三种不能信赖的道路
mn76:29.1
Idaṁ kho, sandaka, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
散陀迦,这是世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者——所说的第三种不能令人安稳信赖的梵行;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。
30 含糊回避,始终不给出回答
mn76:30.2
So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṁ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṁ āpajjati amarāvikkhepaṁ:
他由于迟钝、迷糊,被问到各种问题时,便言辞游移,滑脱回避:
mn76:30.3
‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti.
“我不说这样,也不说那样,也不说另一样;不说不是,也不说不是不是。”
“还有一位导师迟钝而迷糊,别人问他什么,他都绕来绕去:‘我不说这样,也不说那样,也不说另一样;不说不是,也不说不是不是。’
31 看清回避背后的不明白
mn76:31.2
‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā mando momūho.
“这位导师迟钝、迷糊。
mn76:31.3
So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṁ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṁ āpajjati amarāvikkhepaṁ—
他由于迟钝、迷糊,被问到各种问题时,便言辞游移,滑脱回避:
mn76:31.4
evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti.
“我不说这样,也不说那样,也不说另一样;不说不是,也不说不是不是。”
“明智的人看清,他因为自己不明白,才总是含糊回避,便知道这条道路不能让人安心信赖,于是离开。
32 第四种不能信赖的道路
mn76:32.1
Idaṁ kho, sandaka, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catutthaṁ anassāsikaṁ brahmacariyaṁ akkhātaṁ yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
散陀迦,这是世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者——所说的第四种不能令人安稳信赖的梵行;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。
33 四种道路的总结
mn76:33.1
Imāni kho tāni, sandaka, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāri anassāsikāni brahmacariyāni akkhātāni yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
散陀迦,这就是世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者——所说的四种不能令人安稳信赖的梵行;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。”
34 什么样的道路值得实践
mn76:34.2
Yāvañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāri anassāsikāneva brahmacariyāni anassāsikāni brahmacariyānīti akkhātāni yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ na vaseyya, vasanto ca nārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
世尊如实地把这四种不能令人安稳信赖的梵行指出为不能令人安稳信赖;有识之人不应在其中切实修梵行,即使修习,也不能成就正确的、善的法。
mn76:34.3
So pana, bho ānanda, satthā kiṁ vādī kiṁ akkhāyī yattha viññū puriso sasakkaṁ brahmacariyaṁ vaseyya, vasanto ca ārādheyya ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
那么,一位导师说什么、教什么,才值得有识之人在他座下切实修梵行,并由修习成就正确的、善的法呢?”
散陀迦说:“这些讲得太清楚了!那么,什么样的老师、什么样的教导,才值得明智的人认真跟随,并能通过实践获得正确而有益的成就?”
35 从五盖中出离,进入初禅
mn76:35-42.1
“Idha, sandaka, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā …pe…
mn76:35-42.3
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
36 进入第二禅
mn76:43.1
Puna caparaṁ, sandaka, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
37 进入第三禅
mn76:44-45.1
Puna caparaṁ, sandaka, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
38 进入第四禅
mn76:46.1
Puna caparaṁ, sandaka, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“进一步,舍弃乐,进入第四禅那。〔底本省略部分禅定描述。〕老师的教导能使弟子有这样的成就,就值得认真实践,并由此达到正确而有益的成果。
39 忆知过去的生命
mn76:47.1
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
mn76:47.2
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
他忆念种种宿住,例如一生、二生……〔中略〕如此连同形相和细节,忆念种种宿住。
“他的心安住下来,清明而无染、清澈明净,离开染污,柔软灵活、适于运用、稳定而不受扰动。他把心转向忆知过去生存经历的证知,记起一生、两生以及更多过去的生命,连同各自的情形和细节。〔底本省略部分列举。〕
教导能带来这样的成就,就值得明智的人认真实践。
40 了知众生如何随业往生
mn76:48.1
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
当他的心这样等持、清净、明净、无垢、离随烦恼、柔软、堪任、稳住、不动时,他把心导向众生死生智。
mn76:48.2
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti.
“他的心这样安住下来,清明而无染、清澈明净,柔软灵活、适于运用、稳定而不受扰动。他把心转向了知生命如何死亡、再生;以清净而超越常人的天眼,看见众生死去与再生,有高下、美丑以及好的、坏的去处,并了知他们随着自己的业而去。〔底本省略部分说明。〕
教导能带来这样的成就,就值得明智的人认真实践。
41 如实了知苦与染污
mn76:49.1
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
mn76:49.2
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
“他的心这样安住下来,清明而无染、清澈明净,柔软灵活、适于运用、稳定而不受扰动。他把心转向了知怎样彻底消除染污,照实际情形明白:这是苦迫,它怎样生起、怎样止息,以及通向苦迫止息的修行道路;也同样明白染污是什么、怎样生起、怎样止息,以及走向它止息的道路。
42 解脱的实际成就
mn76:50.1
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
mn76:50.2
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
解脱时,有“已经解脱”的知。
mn76:50.3
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
他了知:“生已尽,梵行已住,应作已作,不再有如此之存在。”(证得四果,即阿罗汉果)
“这样亲知亲见,他的心从感官欲求的染污、驱使自己不断成为某种存在的染污,以及“没有清楚地看见”这一类染污中解脱。他知道自己已经解脱,明白:‘再生已经结束,清净的修行生活已经完成,该做的已经做完,此后不再有新的生存与再生(证得四果,即阿罗汉果)。’
老师的教导能使弟子达到这样的成就,就值得明智的人认真实践,并由此成就正确而有益的教导。”
43 解脱者不可能做的五件事
mn76:51.1
“Yo pana so, bho ānanda, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññā vimutto paribhuñjeyya so kāme”ti?
“阿难先生,那位阿罗汉、诸漏已尽、梵行已住、应作已作、重担已卸、自利已达、有结已尽、由正了知而解脱的比丘(证得四果,即阿罗汉果),还会享受诸欲吗?”
mn76:51.2
“Yo so, sandaka, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so pañcaṭṭhānāni ajjhācarituṁ.
“散陀迦,那位阿罗汉、诸漏已尽、梵行已住、应作已作、重担已卸、自利已达、有结已尽、由正了知而解脱的比丘(证得四果,即阿罗汉果),不可能违犯五事。
mn76:51.3
Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetuṁ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātuṁ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṁ dhammaṁ paṭisevetuṁ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṁ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṁ kāme paribhuñjituṁ, seyyathāpi pubbe agāriyabhūto.
漏尽比丘不可能故意剥夺生命,不可能以偷盗方式取未给予之物,不可能从事性行为,不可能明知而妄语,不可能像从前在家时一样,积蓄欲物而享用。
44 解脱不等于每一刻都在回想解脱
mn76:52.1
“Yo pana so, bho ānanda, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto tassa carato ceva tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ:
“阿难先生,那位阿罗汉、诸漏已尽、梵行已住、应作已作、重担已卸、自利已达、有结已尽、由正了知而解脱的比丘(证得四果,即阿罗汉果),在行、住、睡、醒时,知与见都恒常、连续地现前吗:
mn76:52.4
upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
有些有识之人通过譬喻,也能明白所说的意思。
mn76:52.5
Seyyathāpi, sandaka, purisassa hatthapādā chinnā;
譬如一个人的手脚被截断,
mn76:52.6
tassa carato ceva tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ jānāti:
他在行、住、睡、醒时,恒常、连续地知道:
mn76:52.7
‘chinnā me hatthapādā’ti, udāhu paccavekkhamāno jānāti:
‘我的手脚被截断了’,还是省察时才知道:
mn76:52.8
‘chinnā me hatthapādā’”ti?
‘我的手脚被截断了’?”
mn76:52.10
‘chinnā me hatthapādā’ti.
‘我的手脚被截断了。’
mn76:52.11
Api ca kho pana naṁ paccavekkhamāno jānāti:
而是省察时才知道:
mn76:52.12
‘chinnā me hatthapādā’”ti.
‘我的手脚被截断了。’”
mn76:52.13
“Evameva kho, sandaka, yo so bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto tassa carato ceva tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ na paccupaṭṭhitaṁ:
“同样,散陀迦,那位阿罗汉、诸漏已尽、梵行已住、应作已作、重担已卸、自利已达、有结已尽、由正了知而解脱的比丘(证得四果,即阿罗汉果),在行、住、睡、醒时,知与见并不恒常、连续地现前:
mn76:52.15
api ca kho pana naṁ paccavekkhamāno jānāti:
而是省察时,他知道:
45 不靠自夸与贬低别人
mn76:53.2
“Na kho, sandaka, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye imasmiṁ dhammavinaye niyyātāro”ti.
“散陀迦,不只一百、不只二百、不只三百、不只四百、不只五百;在这法与律中,已经出离者还更多。”
mn76:53.4
Na ca nāma sadhammokkaṁsanā bhavissati, na paradhammavambhanā, āyatane ca dhammadesanā tāva bahukā ca niyyātāro paññāyissanti.
不抬高自己的法,不贬低他人的法,依正当根据说法,就能见到这么多已经出离的人。
mn76:53.5
Ime panājīvakā puttamatāya puttā attānañceva ukkaṁsenti, pare ca vambhenti tayo ceva niyyātāro paññapenti, seyyathidaṁ—
mn76:53.6
nandaṁ vacchaṁ, kisaṁ saṅkiccaṁ, makkhaliṁ gosālan”ti.
难陀婆蹉、鸡舍僧吉遮、末伽梨瞿舍罗。”
46 散陀迦劝同伴跟随佛陀
mn76:54.3
Na dāni sukaraṁ amhehi lābhasakkārasiloke pariccajitun”ti.
如今我们要舍弃利得、恭敬与名声,并不容易。”