01 王舍城
02 游行者的住地
mn77:2.1
Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā moranivāpe paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṁ—
03 乞食前去探访
mn77:3.1
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
于是,世尊上午穿好衣服,拿着钵与衣,进入王舍城乞食。
mn77:3.3
“atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṁ.
“现在入王舍城乞食还太早,
04 众人安静下来
mn77:4.2
Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā, seyyathidaṁ—
mn77:4.3
rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
王论、贼论、大臣论、军队论、恐惧论、战斗论、食论、饮论、衣论、卧具论、花鬘论、香论、亲族论、车乘论、村落论、市镇论、都市论、地方论、女人论、英雄论、街巷论、井边论、亡者论、种种杂论、世界起源论、海洋起源论,以及如此有无之论。
mn77:4.5
Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpeti:
看见后,他使自己的大众安静下来:
mn77:4.6
“appasaddā bhonto hontu;
“诸位,请小声。
mn77:4.7
mā bhonto saddamakattha.
不要喧哗。
mn77:4.9
appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī.
那位尊者喜欢安静,也赞扬安静。
mn77:4.10
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
或许他看见大众安静,会愿意走过来。”
05 世尊就座
06 各派老师是否受到弟子敬重
mn77:6.1
“Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṁ etarahi kathāya sannisinnā.
“尊者,我们刚才的谈话,且放在一边。
mn77:6.3
Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kutūhalasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
mn77:6.4
‘lābhā vata, bho, aṅgamagadhānaṁ, suladdhalābhā vata, bho, aṅgamagadhānaṁ.
‘鸯伽与摩揭陀人真有福,获得了善利!
mn77:6.5
Tatrime samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭā.
mn77:6.6
Ayampi kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
富兰那迦叶拥有僧众、徒众,是大众的老师,著名、有声望、开创教派,为众人认为是善人;
mn77:6.7
sopi rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭo.
他也来到王舍城过雨安居。
mn77:6.9
ajito kesakambalo …
阿耆多翅舍钦婆罗……〔略〕
mn77:6.10
pakudho kaccāyano …
波浮陀迦旃延……〔略〕
mn77:6.11
sañjayo belaṭṭhaputto …
散若夷毗罗胝子……〔略〕
mn77:6.12
nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
尼乾陀若提子拥有僧众、徒众,是大众的老师,著名、有声望、开创教派,为众人认为是善人;
mn77:6.13
sopi rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭo.
他也来到王舍城过雨安居。
mn77:6.14
Ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
沙门乔达摩拥有僧众、徒众,是大众的老师,著名、有声望、开创教派,为众人认为是善人;
mn77:6.15
sopi rājagahaṁ vassāvāsaṁ osaṭo.
他也来到王舍城过雨安居。
mn77:6.16
Ko nu kho imesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saṅghīnaṁ gaṇīnaṁ gaṇācariyānaṁ ñātānaṁ yasassinaṁ titthakarānaṁ sādhusammatānaṁ bahujanassa sāvakānaṁ sakkato garukato mānito pūjito, kañca pana sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī’ti?
这些大师当中,谁受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住呢?’
07 关于富兰那迦叶的议论
mn77:6.17
Tatrekacce evamāhaṁsu:
其中有人说:
mn77:6.18
‘ayaṁ kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
“富兰那迦叶拥有僧众、徒众,是大众的老师,著名、有声望、开创教派,为众人认为是善人;
mn77:6.19
so ca kho sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana pūraṇaṁ kassapaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
他却不受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,弟子也不恭敬地依止他。
mn77:6.20
Bhūtapubbaṁ pūraṇo kassapo anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti.
曾经,富兰那迦叶向数百人说法。
mn77:6.21
Tatraññataro pūraṇassa kassapassa sāvako saddamakāsi:
其中一名弟子高声说:
mn77:6.23
neso etaṁ jānāti;
他不知道;
mn77:6.24
mayametaṁ jānāma, amhe etamatthaṁ pucchatha;
我们知道,问我们吧;
mn77:6.25
mayametaṁ bhavantānaṁ byākarissāmā”ti.
我们会为诸位解答。’
mn77:6.26
Bhūtapubbaṁ pūraṇo kassapo bāhā paggayha kandanto na labhati:
曾经,富兰那迦叶举着手臂喊叫,也无法使他们停下来:
mn77:6.27
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
‘诸位,小声,不要喧哗。
mn77:6.28
Nete, bhavante, pucchanti, amhe ete pucchanti;
他们问的不是你们,而是我们;
mn77:6.29
mayametesaṁ byākarissāmā”ti.
我们会为他们解答。’
mn77:6.31
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi, kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno, sahitaṁ me, asahitaṁ te, purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca, adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
‘你不懂这法与律,我才懂。你怎么会懂?你行错了,我行对了;我的话有条理,你的话没有条理;你把该先说的放到后面,该后说的放到前面;你熟悉的已颠倒了;你的论点已被驳倒,你失败了。去设法解救你的论点,能辩解就辩解吧!’
mn77:6.32
Iti pūraṇo kassapo sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana pūraṇaṁ kassapaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
因此,富兰那迦叶不受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,弟子也不恭敬地依止他。
mn77:6.33
Akkuṭṭho ca pana pūraṇo kassapo dhammakkosenā’ti.
富兰那迦叶还受到关于教法的责难。”
“有人说:‘富兰那迦叶虽有名望,弟子却不敬重他。他为数百人讲法时,弟子会打断他:别问老师,他不懂,我们才懂,问我们吧!他举起双手叫人安静,也没有用。
不少弟子还当面争辩,说老师不懂教导、方法错了、言论前后颠倒,自己的说法才有条理;把老师驳倒后,便离开了。因此,他在自己的教导上也受到弟子的责难。’
08 关于其他老师的议论
mn77:6.34
Ekacce evamāhaṁsu:
有人又说:
mn77:6.36
ajito kesakambalo …
阿耆多翅舍钦婆罗……〔略〕
mn77:6.37
pakudho kaccāyano …
波浮陀迦旃延……〔略〕
mn77:6.38
sañjayo belaṭṭhaputto …
散若夷毗罗胝子……〔略〕
mn77:6.39
nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
“尼乾陀若提子拥有僧众、徒众,是大众的老师,著名、有声望、开创教派,为众人认为是善人;
mn77:6.40
so ca kho sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
他却不受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,弟子也不恭敬地依止他。
mn77:6.42
Tatraññataro nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvako saddamakāsi:
其中一名弟子高声说:
mn77:6.44
neso etaṁ jānāti;
他不知道;
mn77:6.45
mayametaṁ jānāma, amhe etamatthaṁ pucchatha;
我们知道,问我们吧;
mn77:6.46
mayametaṁ bhavantānaṁ byākarissāmā”ti.
我们会为诸位解答。’
mn77:6.47
Bhūtapubbaṁ nigaṇṭho nāṭaputto bāhā paggayha kandanto na labhati:
曾经,尼乾陀若提子举着手臂喊叫,也无法使他们停下来:
mn77:6.48
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
‘诸位,小声,不要喧哗。
mn77:6.49
Nete bhavante pucchanti, amhe ete pucchanti;
他们问的不是你们,而是我们;
mn77:6.50
mayametesaṁ byākarissāmā”ti.
我们会为他们解答。’
mn77:6.51
Bahū kho pana nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā vādaṁ āropetvā apakkantā:
许多尼乾陀若提子的弟子,驳斥他之后离去,说:
mn77:6.52
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi. Kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi. Ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṁ me asahitaṁ te, purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca, adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
‘你不懂这法与律,我才懂。你怎么会懂?你行错了,我行对了;我的话有条理,你的话没有条理;你把该先说的放到后面,该后说的放到前面;你熟悉的已颠倒了;你的论点已被驳倒,你失败了。去设法解救你的论点,能辩解就辩解吧!’
mn77:6.53
Iti nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
因此,尼乾陀若提子不受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,弟子也不恭敬地依止他。
09 关于乔达摩与弟子的议论
mn77:6.55
Ekacce evamāhaṁsu:
有人说:
mn77:6.56
‘ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;
“沙门乔达摩拥有僧众、徒众,是大众的老师,著名、有声望、开创教派,为众人认为是善人;
mn77:6.57
so ca kho sāvakānaṁ sakkato garukato mānito pūjito, samaṇañca pana gotamaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
他受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:6.59
Tatraññataro samaṇassa gotamassa sāvako ukkāsi.
其中一名弟子咳嗽了一声。
mn77:6.60
Tamenāññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi:
另一位同修用膝盖碰他:
mn77:6.61
“appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi, satthā no bhagavā dhammaṁ desesī”ti.
‘尊者,请安静,不要出声,我们的导师世尊正在说法。’
mn77:6.62
Yasmiṁ samaye samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti, neva tasmiṁ samaye samaṇassa gotamassa sāvakānaṁ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā.
沙门乔达摩为数百人说法时,弟子们连喷嚏和咳嗽声都没有。
mn77:6.63
Tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito hoti:
大众充满期待地围坐着:
mn77:6.65
Seyyathāpi nāma puriso cātummahāpathe khuddamadhuṁ anelakaṁ pīḷeyya.
譬如有人在四衢道口压取纯净蜂蜜;
mn77:6.66
Tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito assa.
许多人会充满期待地围在那里。
mn77:6.67
Evameva yasmiṁ samaye samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti, neva tasmiṁ samaye samaṇassa gotamassa sāvakānaṁ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā.
同样,沙门乔达摩为数百人说法时,弟子们连喷嚏和咳嗽声都没有。
mn77:6.68
Tamenaṁ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito hoti:
大众充满期待地围坐着:
mn77:6.70
Yepi samaṇassa gotamassa sāvakā sabrahmacārīhi sampayojetvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattanti tepi satthu ceva vaṇṇavādino honti, dhammassa ca vaṇṇavādino honti, saṅghassa ca vaṇṇavādino honti, attagarahinoyeva honti anaññagarahino, “mayamevamhā alakkhikā mayaṁ appapuññā te mayaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā nāsakkhimhā yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caritun”ti.
即使有弟子与同修发生争执,舍学还俗,仍称赞导师、法与僧团,只责备自己,不责备别人:‘是我们没有福分、福德薄少,在这样善说的法与律中出家,却不能终身修习圆满清净的梵行。’
mn77:6.71
Te ārāmikabhūtā vā upāsakabhūtā vā pañcasikkhāpade samādāya vattanti.
他们成为园林侍者或在家弟子,受持五学处。
mn77:6.72
Iti samaṇo gotamo sāvakānaṁ sakkato garukato mānito pūjito, samaṇañca pana gotamaṁ sāvakā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī’”ti.
因此,沙门乔达摩受弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。””
“又有人说:‘乔达摩得到弟子的敬重,大家真心愿意跟随。他为数百人讲法时,有弟子咳嗽,同伴便用膝盖轻碰他,提醒他保持安静。大众安静听讲,连喷嚏和咳嗽声也没有。大家等着听,像人们围着十字路口榨取纯净蜂蜜的人一样,满怀期待。
即使有弟子与同修争执后还俗,也仍称赞老师、教导和僧团,只责备自己没能终身完成这样清净的修行。他们成为照管园林的人或在家弟子,继续遵守五条训练原则。’”
10 优陀夷认为的原因
11 少食、知足与独处
mn77:8.1
“Pañca kho ahaṁ, bhante, bhagavati dhamme samanupassāmi yehi bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
“尊者,我看见世尊有五法,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:8.2
Katame pañca?
哪五法?
mn77:8.4
Yampi, bhante, bhagavā appāhāro, appāhāratāya ca vaṇṇavādī imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati paṭhamaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
我看见的第一法,就是世尊少食,并称赞少食,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:8.5
Puna caparaṁ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī.
再者,世尊随所得之衣知足,并称赞随所得之衣知足。
mn77:8.6
Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati dutiyaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
我看见的第二法,就是世尊随所得之衣知足,并称赞随所得之衣知足,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:8.7
Puna caparaṁ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī.
再者,世尊随所得食物知足,并称赞随所得食物知足。
mn77:8.8
Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati tatiyaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
我看见的第三法,就是世尊随所得食物知足,并称赞随所得食物知足,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:8.9
Puna caparaṁ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī.
再者,世尊随所得住处知足,并称赞随所得住处知足。
mn77:8.10
Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati catutthaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
我看见的第四法,就是世尊随所得住处知足,并称赞随所得住处知足,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:8.12
Yampi, bhante, bhagavā pavivitto, pavivekassa ca vaṇṇavādī, imaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavati pañcamaṁ dhammaṁ samanupassāmi yena bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
我看见的第五法,就是世尊独处,并称赞独处,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:8.13
Ime kho ahaṁ, bhante, bhagavati pañca dhamme samanupassāmi yehi bhagavantaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī”ti.
这就是我看见的五法,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。”
优陀夷说:“有五点:您吃得少,并称赞少食;衣服、食物和住处,不论得到什么都感到满足,也称赞这种对已有生活所需感到满足的态度;您喜欢独处,并赞扬独处。我觉得弟子是因为这五点敬重您。”
12 少食不是关键
mn77:9.1
“‘Appāhāro samaṇo gotamo, appāhāratāya ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi.
“优陀夷,如果弟子因为我少食,并称赞少食,便尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,可是我有些弟子只吃一小杯、半小杯、一枚木橘果大小,或半枚木橘果大小的食物。
mn77:9.2
Ahaṁ kho pana, udāyi, appekadā iminā pattena samatittikampi bhuñjāmi bhiyyopi bhuñjāmi.
优陀夷,我却有时吃满满一钵,甚至更多。
mn77:9.3
‘Appāhāro samaṇo gotamo, appāhāratāya ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
如果弟子只是因为我少食,并称赞少食才尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,那么,那些弟子只吃一小杯、半小杯、一枚木橘果大小,或半枚木橘果大小的食物的弟子,就不会因为这一点而尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
世尊说:“有的弟子只吃一小杯、半小杯,或一枚、半枚木橘果那么多。我有时却吃满满一钵,甚至更多。如果敬重老师只因为吃得少,那些弟子就不该因此敬重我。
13 衣着简朴不是关键
mn77:9.4
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā paṁsukūlikā lūkhacīvaradharā te susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ karitvā dhārenti.
“优陀夷,如果弟子因为我随所得之衣知足,并称赞随所得之衣知足,便尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,可是我有些弟子穿粪扫衣、粗衣,从墓地、垃圾堆或店铺捡碎布,缝成大衣穿用。
mn77:9.5
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā gahapaticīvarāni dhāremi daḷhāni satthalūkhāni alābulomasāni.
优陀夷,我却有时穿居士赠送的衣服,织理细密、边缘细整,柔细胜过葫芦绒毛。
mn77:9.6
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā paṁsukūlikā lūkhacīvaradharā te susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ karitvā dhārenti, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
如果弟子只是因为我随所得之衣知足,并称赞随所得之衣知足才尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,那么,那些弟子穿粪扫衣、粗衣,从墓地、垃圾堆或店铺捡碎布,缝成大衣穿用的弟子,就不会因为这一点而尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
世尊说:“有的弟子只穿从墓地、垃圾堆、店铺捡来的破布缝成的衣服。我有时却接受居士赠送的织理细密、细软胜过葫芦绒毛的衣服。如果只因衣着简朴而敬重我,这些弟子就不会因此跟随我。
14 饮食简朴不是关键
mn77:9.7
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā piṇḍapātikā sapadānacārino uñchāsake vate ratā, te antaragharaṁ paviṭṭhā samānā āsanenapi nimantiyamānā na sādiyanti.
“优陀夷,如果弟子因为我随所得食物知足,并称赞随所得食物知足,便尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,可是我有些弟子只靠乞食,次第沿门,乐于捡拾式的生活;入人家中,即使受请就座,也不接受。
mn77:9.8
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā nimantanepi bhuñjāmi sālīnaṁ odanaṁ vicitakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanaṁ.
优陀夷,我却有时应邀用餐,吃拣净黑粒的稻米饭,配各种汤羹和菜肴。
mn77:9.9
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā piṇḍapātikā sapadānacārino uñchāsake vate ratā te antaragharaṁ paviṭṭhā samānā āsanenapi nimantiyamānā na sādiyanti, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
如果弟子只是因为我随所得食物知足,并称赞随所得食物知足才尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,那么,那些弟子只靠乞食,次第沿门,乐于捡拾式的生活;入人家中,即使受请就座,也不接受的弟子,就不会因为这一点而尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
世尊说:“有的弟子只沿门乞食,别人请他进屋就座,也不接受。我有时却应邀吃精米饭和各种汤菜。如果只因饮食简朴而敬重我,这些弟子就不会因此跟随我。
15 住处简朴不是关键
mn77:9.10
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā rukkhamūlikā abbhokāsikā, te aṭṭhamāse channaṁ na upenti.
“优陀夷,如果弟子因为我随所得住处知足,并称赞随所得住处知足,便尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,可是我有些弟子住树下或露天,一年八个月不入有顶盖的住处。
mn77:9.11
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā kūṭāgāresupi viharāmi ullittāvalittesu nivātesu phusitaggaḷesu pihitavātapānesu.
优陀夷,我却有时住在内外涂饰、挡风、门闩紧密、窗户关闭的楼阁。
mn77:9.12
‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, ye te, udāyi, mama sāvakā rukkhamūlikā abbhokāsikā te aṭṭhamāse channaṁ na upenti, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
如果弟子只是因为我随所得住处知足,并称赞随所得住处知足才尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,那么,那些弟子住树下或露天,一年八个月不入有顶盖的住处的弟子,就不会因为这一点而尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
世尊说:“有的弟子一年八个月都住树下或露天。我有时却住在能挡风、门窗严密的楼阁。如果只因住处简朴而敬重我,这些弟子就不会因此跟随我。
16 独处也不是唯一的理由
mn77:9.13
‘Pavivitto samaṇo gotamo, pavivekassa ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā āraññikā pantasenāsanā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni ajjhogāhetvā viharanti, te anvaddhamāsaṁ saṅghamajjhe osaranti pātimokkhuddesāya.
“优陀夷,如果弟子因为我独处,并称赞独处,便尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,可是我有些弟子住林野僻处,深入森林远离的住处,每半月才到僧团诵戒。
mn77:9.14
Ahaṁ kho panudāyi, appekadā ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
mn77:9.15
‘Pavivitto samaṇo gotamo, pavivekassa ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṁ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ. Ye te, udāyi, mama sāvakā āraññakā pantasenāsanā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni ajjhogāhetvā viharanti te anvaddhamāsaṁ saṅghamajjhe osaranti pātimokkhuddesāya, na maṁ te iminā dhammena sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyuṁ.
如果弟子只是因为我独处,并称赞独处才尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住,那么,那些弟子住林野僻处,深入森林远离的住处,每半月才到僧团诵戒的弟子,就不会因为这一点而尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:9.16
Iti kho, udāyi, na mamaṁ sāvakā imehi pañcahi dhammehi sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
因此,优陀夷,弟子并不是因为这五法而尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
世尊说:“有的弟子常住偏远森林,每半月才来僧团参加诵戒。我有时却与出家弟子、在家弟子、国王、大臣和其他教派的人相处。如果只因独处而敬重我,这些弟子也不会因此跟随我。因此,真正的原因不在这五点。
17 真正的原因之一:品行
mn77:10.1
Atthi kho, udāyi, aññe ca pañca dhammā yehi pañcahi dhammehi mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
优陀夷,另有五法,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。
mn77:10.2
Katame pañca?
哪五法?
mn77:10.3
Idhudāyi, mamaṁ sāvakā adhisīle sambhāventi:
弟子敬重我卓越的戒:
“还有另外五点。第一,弟子敬重我的品行,认为我在戒行上达到了圆满。
18 第一点的结论
mn77:11.2
‘sīlavā samaṇo gotamo paramena sīlakkhandhena samannāgato’ti, ayaṁ kho, udāyi, paṭhamo dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
“沙门乔达摩有戒,具足最上的戒蕴。”这就是弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住的第一法。
“这是他们敬重我、愿意跟随我的第一个原因。
19 第二:亲知亲见,有根据的教导
mn77:12.3
passaṁyevāha samaṇo gotamo—passāmīti;
确实看见,才说‘我看见’;
mn77:12.4
abhiññāya samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anabhiññāya;
他亲自证知而说法,不是没有亲证;
mn77:12.5
sanidānaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anidānaṁ;
他的说法有因由,不是无因由;
mn77:12.6
sappāṭihāriyaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no appāṭihāriyan’ti.
他的说法可经检验,不是不可检验。”
mn77:12.7
Yampudāyi, mamaṁ sāvakā abhikkante ñāṇadassane sambhāventi:
弟子敬重我殊胜的知与见,认为:
mn77:12.9
passaṁyevāha samaṇo gotamo—passāmīti;
确实看见,才说‘我看见’;
mn77:12.10
abhiññāya samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anabhiññāya;
他亲自证知而说法,不是没有亲证;
mn77:12.11
sanidānaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no anidānaṁ;
他的说法有因由,不是无因由;
mn77:12.12
sappāṭihāriyaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ deseti no appāṭihāriyan’ti, ayaṁ kho, udāyi, dutiyo dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
他的说法可经检验,不是不可检验。”这就是弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住的第二法。
“第二,弟子知道,我确实知道才说知道,确实看见才说看见。我的教导来自亲自体验并领悟,讲得出根据,也经得起检验。因此,他们敬重我。
20 第三:领悟与明辨
mn77:13.3
taṁ vata anāgataṁ vādapathaṁ na dakkhati, uppannaṁ vā parappavādaṁ na sahadhammena suniggahitaṁ niggaṇhissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati’.
他不会看不见将来的论辩方向,也不会无法依法驳倒已经出现的异说。”
mn77:13.5
api nu me sāvakā evaṁ jānantā evaṁ passantā antarantarā kathaṁ opāteyyun”ti?
弟子这样知道、这样看见,会在我说话时插话吗?”
mn77:13.6
“No hetaṁ, bhante”.
“不会,尊者。”
mn77:13.8
aññadatthu mamayeva sāvakā anusāsaniṁ paccāsīsanti.
反而是弟子期待我的教导。
mn77:13.11
taṁ vata anāgataṁ vādapathaṁ na dakkhati, uppannaṁ vā parappavādaṁ na sahadhammena niggahitaṁ niggaṇhissatīti—
他看不出将来的论辩方向,或无法依法驳倒异说,
mn77:13.12
netaṁ ṭhānaṁ vijjati’.
这是不可能的。’
mn77:13.13
Ayaṁ kho, udāyi, tatiyo dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
这就是弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住的第三法。
“第三,他们敬重我的领悟和明辨,知道我能看清论辩将往哪里发展,也能根据道理回应不同主张。有这种信任,他们会抢着打断我的话吗?”
“不会。”
“他们期待我的教导,而不是等着教我。这是第三个原因。
21 第四:能够解答离苦的问题
mn77:14.1
Puna caparaṁ, udāyi, mama sāvakā yena dukkhena dukkhotiṇṇā dukkhaparetā te maṁ upasaṅkamitvā dukkhaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena;
mn77:14.2
te maṁ dukkhasamudayaṁ …
他们问苦集……〔略〕
mn77:14.3
dukkhanirodhaṁ …
苦灭……〔略〕
mn77:14.4
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena.
通向苦灭之道圣谛;我回答他们,以解答使他们心满意。
mn77:14.5
Yampudāyi, mama sāvakā yena dukkhena dukkhotiṇṇā dukkhaparetā te maṁ upasaṅkamitvā dukkhaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena.
弟子被苦侵入、被苦逼迫,前来问苦圣谛,我回答他们,以解答使他们心满意。
mn77:14.6
Te maṁ dukkhasamudayaṁ …
他们问苦集……〔略〕
mn77:14.7
dukkhanirodhaṁ …
苦灭……〔略〕
mn77:14.8
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ pucchanti.
通向苦灭之道圣谛。
mn77:14.9
Tesāhaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi.
我回答他们关于通向苦灭之道圣谛的问题。
mn77:14.10
Tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena.
我的回答使他们心满意。
mn77:14.11
Ayaṁ kho, udāyi, catuttho dhammo yena mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
这就是弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住的第四法。
22 第五:指明实践道路——四念住
mn77:15.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro satipaṭṭhāne bhāventi.
mn77:15.2
Idhudāyi, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
mn77:15.4
citte cittānupassī viharati …
于心随观心……〔略〕
mn77:15.5
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
23 四方面的努力
mn77:16.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro sammappadhāne bhāventi.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们修习四正勤。
mn77:16.2
Idhudāyi, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati;
mn77:16.3
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati;
mn77:16.4
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati;
mn77:16.5
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti, vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti, padahati.
“我教他们四方面的努力:使尚未生起的有害于离苦与修行的状态不生起,断除已经生起的有害于离苦与修行的状态;培养尚未生起的有益于离苦与修行的状态,让已经生起的有益于离苦与修行的状态持续、不失去,并不断发展圆满。许多弟子依此达到亲证的究竟成就。
24 四种成就能力的基础
mn77:17.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro iddhipāde bhāventi.
mn77:17.2
Idhudāyi, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
“我教他们培养心的力量的四种修习基础:依意愿、努力、心和审察,使心安住,并配合持续用功。许多弟子依此达到亲证的究竟成就。
25 五根
mn77:18.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā pañcindriyāni bhāventi.
26 五力
mn77:19.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā pañca balāni bhāventi.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们修习五力。
27 七个觉悟要素
mn77:20.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā sattabojjhaṅge bhāventi.
mn77:20.2
Idhudāyi, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ;
mn77:20.3
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
比丘修习择法觉支,……〔中略〕
mn77:20.5
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
比丘修习喜觉支,……〔中略〕
mn77:20.6
passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …
比丘修习轻安觉支,……〔中略〕
mn77:20.8
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
28 八个方面的实践道路
mn77:21.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāventi.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们修习八支圣道。
mn77:21.2
Idhudāyi, bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti, sammāsaṅkappaṁ bhāveti, sammāvācaṁ bhāveti, sammākammantaṁ bhāveti, sammāājīvaṁ bhāveti, sammāvāyāmaṁ bhāveti, sammāsatiṁ bhāveti, sammāsamādhiṁ bhāveti.
29 八种解脱
mn77:22.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā aṭṭha vimokkhe bhāventi.
mn77:22.8
sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
mn77:22.10
sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
mn77:22.12
sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
完全超越识无边处,认知“什么也没有”,进入并住于无所有处。
mn77:22.14
sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
mn77:22.16
sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati,
“我为弟子说明修习的道路,让他们依此培养八种解脱的修习成就:
一、仍处在有形的经验中,同时看见种种形色。
二、内在没有对有形现象的认知,却仍能看见外在的形色。
三、一心倾向于净美。
四、完全超越对有形现象的认知,由感官接触引起的认知也已止息,不再留意种种不同的认知。这时,认知到‘空间没有边际’,进入并安住在空间无边的境界中。
五、完全超越空间无边的境界,认知到‘感知没有边际’,进入并安住在感知无边的境界中。
六、完全超越感知无边的境界,认知到‘什么也没有’,进入并安住在这一境界中。
七、完全超越‘什么也没有’的境界,进入并安住在一种既不能说有认知、也不能说没有认知的状态中。
八、完全超越这种既非有认知、也非没有认知的状态,进入并安住在认知与感受都已止息的状态中。
许多弟子依此达到亲证的究竟成就。
30 八种超胜的基础:前四种
mn77:23.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā aṭṭha abhibhāyatanāni bhāventi.
mn77:23.2
Ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.
mn77:23.5
Ajjhattaṁ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.
mn77:23.8
Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.
mn77:23.11
Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni.
31 八种超胜的基础:后四种
mn77:23.14
Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.
mn77:23.15
Seyyathāpi nāma umāpupphaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ;
譬如亚麻花,是青色、呈青色、显青色、放青光;又如两面磨整的波罗奈布,是青色、呈青色、显青色、放青光。
mn77:23.16
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.
mn77:23.19
Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.
mn77:23.20
Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ;
譬如迦尼迦罗花,是黄色、呈黄色、显黄色、放黄光;又如两面磨整的波罗奈布,是黄色、呈黄色、显黄色、放黄光。
mn77:23.21
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.
mn77:23.24
Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.
mn77:23.25
Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ;
譬如槃豆时婆迦花,是红色、呈红色、显红色、放红光;又如两面磨整的波罗奈布,是红色、呈红色、显红色、放红光。
mn77:23.26
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.
mn77:23.29
Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.
mn77:23.30
Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ odātaṁ odātavaṇṇaṁ odātanidassanaṁ odātanibhāsaṁ;
譬如明亮晨星,是白色、呈白色、显白色、放白光;又如两面磨整的波罗奈布,是白色、呈白色、显白色、放白光。
mn77:23.31
evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.
32 十种遍满的认知
mn77:24.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dasa kasiṇāyatanāni bhāventi.
mn77:24.3
āpokasiṇameko sañjānāti …pe…
有人认知水遍,……〔中略〕
mn77:24.4
tejokasiṇameko sañjānāti …
有人认知火遍,……〔中略〕
mn77:24.5
vāyokasiṇameko sañjānāti …
有人认知风遍,……〔中略〕
mn77:24.6
nīlakasiṇameko sañjānāti …
有人认知青遍,……〔中略〕
mn77:24.7
pītakasiṇameko sañjānāti …
有人认知黄遍,……〔中略〕
mn77:24.8
lohitakasiṇameko sañjānāti …
有人认知红遍,……〔中略〕
mn77:24.9
odātakasiṇameko sañjānāti …
有人认知白遍,……〔中略〕
mn77:24.10
ākāsakasiṇameko sañjānāti …
有人认知虚空遍,……〔中略〕
33 初禅:喜与舒适浸润全身
mn77:25.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāri jhānāni bhāventi.
mn77:25.2
Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
mn77:25.3
So imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
mn77:25.4
Seyyathāpi, udāyi, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṁsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṁ paripphosakaṁ sanneyya, sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena na ca pagghariṇī;
譬如熟练的浴师或浴师弟子,把沐浴粉放入铜盘,逐渐洒水揉合,浴粉团内外都被水分浸润,却不流滴。
34 第二禅:如泉水从池内涌出
mn77:26.1
Puna caparaṁ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
mn77:26.2
So imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
mn77:26.3
Seyyathāpi, udāyi, udakarahado gambhīro ubbhidodako. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṁ, devo ca na kālena kālaṁ sammā dhāraṁ anuppaveccheyya;
譬如一座深水池,内有涌泉;东西南北都没有入水口,天也不适时降下雨水。
mn77:26.4
atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṁ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṁ assa.
冷水却从池内涌出,浸润、充满、遍布整个水池,没有一处不被冷水遍满。
35 第三禅:如莲花浸润在水中
mn77:27.1
Puna caparaṁ, udāyi, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
mn77:27.2
So imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.
mn77:27.3
Seyyathāpi, udāyi, uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṁ, uppalānaṁ vā padumānaṁ vā puṇḍarīkānaṁ vā sītena vārinā apphuṭaṁ assa;
譬如青莲、红莲、白莲池中,有些莲花生于水、长于水,不出水面,没在水中滋长,从花尖到根部都被冷水浸润、充满、遍布,没有一处不被冷水遍满。
36 第四禅:清净明澈的心遍满全身
mn77:28.1
Puna caparaṁ, udāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
mn77:28.2
So imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.
他坐着,以清净明澈的心遍满此身,整个身体没有一处不被清净明澈的心遍满。
mn77:28.3
Seyyathāpi, udāyi, puriso odātena vatthena sasīsaṁ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṁ assa;
譬如一个人坐着,用白布连头带身包裹起来,整个身体没有一处不被白布覆盖。
mn77:28.4
evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.
同样,比丘坐着,以清净明澈的心遍满此身,整个身体没有一处不被清净明澈的心遍满。
37 清楚了知身体与识的关系
mn77:29.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā evaṁ pajānanti:
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们这样了知:
mn77:29.2
‘ayaṁ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo;
“我这个有形的身体,由四大所成,父母所生,以饭粥滋养,是无常、会受摩擦按压、必坏散之法;
mn77:29.4
Seyyathāpi, udāyi, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno;
譬如这颗琉璃宝石优美、纯种、八角、精工磨制、清澈明净、各方面完好;
mn77:29.5
tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.
其中穿有一条青、黄、红、白或浅黄色的线。
mn77:29.6
Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya:
有眼之人拿在手上,仔细观察:
mn77:29.7
‘ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno;
“这颗琉璃宝石优美、纯种、八角、精工磨制、清澈明净、各方面完好;
mn77:29.8
tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā’ti.
其中穿有一条青、黄、红、白或浅黄色的线。”
mn77:29.9
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā evaṁ pajānanti:
同样,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们这样了知:
mn77:29.10
‘ayaṁ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo;
“我这个有形的身体,由四大所成,父母所生,以饭粥滋养,是无常、会受摩擦按压、必坏散之法;
38 由心化现的身体
mn77:30.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimminanti rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
mn77:30.2
Seyyathāpi, udāyi, puriso muñjamhā īsikaṁ pabbāheyya;
譬如有人从芦苇中抽出苇心;
mn77:30.3
tassa evamassa:
他会这样想:
mn77:30.4
‘ayaṁ muñjo, ayaṁ īsikā; añño muñjo, aññā īsikā; muñjamhā tveva īsikā pabbāḷhā’ti.
“这是芦苇,这是苇心;芦苇与苇心不同,而苇心正是从芦苇中抽出的。”
mn77:30.5
Seyyathā vā panudāyi, puriso asiṁ kosiyā pabbāheyya;
譬如有人从剑鞘中抽出剑;
mn77:30.6
tassa evamassa:
他会这样想:
mn77:30.7
‘ayaṁ asi, ayaṁ kosi; añño asi aññā kosi; kosiyā tveva asi pabbāḷho’ti.
“这是剑鞘,这是剑;剑鞘与剑不同,而剑正是从剑鞘中抽出的。”
mn77:30.8
Seyyathā vā, panudāyi, puriso ahiṁ karaṇḍā uddhareyya;
譬如有人从蜕壳中取出蛇;
mn77:30.9
tassa evamassa:
他会这样想:
mn77:30.10
‘ayaṁ ahi, ayaṁ karaṇḍo; añño ahi, añño karaṇḍo; karaṇḍā tveva ahi ubbhato’ti.
“这是蜕壳,这是蛇;蜕壳与蛇不同,而蛇正是从蜕壳中取出的。”
mn77:30.11
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimminanti rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
39 种种神通
mn77:31.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhonti—ekopi hutvā bahudhā honti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā gacchanti, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karonti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchanti, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamanti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasanti parimajjanti, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattenti.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们感受种种神通:一身成为多身,多身成为一身;显现、隐没;穿墙、穿城垣、穿山而无碍,如行虚空;在地中出没如在水中;在水面行走而不下沉,如行地上;结跏趺坐在空中行进,如有翼的鸟;以手触摸这具有大神力、大威力的日月;甚至以身自在到达梵天世界。
mn77:31.2
Seyyathāpi, udāyi, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaṁ yadeva bhājanavikatiṁ ākaṅkheyya taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya;
譬如熟练的陶师或弟子,用调制好的黏土,想做什么器形,就能制成什么器形;
mn77:31.3
seyyathā vā panudāyi, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ dantasmiṁ yaṁ yadeva dantavikatiṁ ākaṅkheyya taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya;
又如熟练的象牙匠或弟子,用加工好的象牙,想做什么牙雕,就能制成什么牙雕;
mn77:31.4
seyyathā vā panudāyi, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ suvaṇṇasmiṁ yaṁ yadeva suvaṇṇavikatiṁ ākaṅkheyya taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya.
又如熟练的金匠或弟子,用加工好的黄金,想做什么金器,就能制成什么金器。
mn77:31.5
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhonti—ekopi hutvā bahudhā honti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā gacchanti, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karonti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchanti, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamanti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasanti parimajjanti, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattenti.
同样,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们感受种种神通:一身成为多身,多身成为一身;显现、隐没;穿墙、穿城垣、穿山而无碍,如行虚空;在地中出没如在水中;在水面行走而不下沉,如行地上;结跏趺坐在空中行进,如有翼的鸟;以手触摸这具有大神力、大威力的日月;甚至以身自在到达梵天世界。
40 超越常人的听闻能力
mn77:32.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇanti—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.
mn77:32.2
Seyyathāpi, udāyi, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;
譬如有力的吹螺者,不费力就让四方听见;
mn77:32.3
evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇanti—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.
41 了知他人的心
mn77:33.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānanti—
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们以自己的心遍知其他众生、其他人的心:
mn77:33.2
sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānanti,
对于有染著的心,了知为“有染著的心”;
mn77:33.3
vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānanti;
对于离染著的心,了知为“离染著的心”;
mn77:33.4
sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānanti,
对于有嗔的心,了知为“有嗔的心”;
mn77:33.5
vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānanti;
对于离嗔的心,了知为“离嗔的心”;
mn77:33.7
vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānanti;
对于离痴的心,了知为“离痴的心”;
mn77:33.8
saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānanti,
对于收缩的心,了知为“收缩的心”;
mn77:33.9
vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānanti;
对于散乱的心,了知为“散乱的心”;
mn77:33.10
mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānanti,
对于广大的心,了知为“广大的心”;
mn77:33.11
amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānanti;
对于不广大的心,了知为“不广大的心”;
mn77:33.12
sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānanti,
对于有上的心,了知为“有上的心”;
mn77:33.13
anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānanti;
对于无上的心,了知为“无上的心”;
mn77:33.16
vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānanti,
对于解脱的心,了知为“解脱的心”;
mn77:33.17
avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānanti.
对于未解脱的心,了知为“未解脱的心”;
mn77:33.18
Seyyathāpi, udāyi, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno sakaṇikaṁ vā ‘sakaṇikan’ti jāneyya, akaṇikaṁ vā ‘akaṇikan’ti jāneyya;
譬如喜爱装扮的年轻男女,对着清净明亮的镜子或清水照看自己的面容,有污点便知道有污点,无污点便知道无污点。
mn77:33.19
evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānanti—
同样,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们以自己的心遍知其他众生、其他人的心:
mn77:33.20
sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānanti,
对于有染著的心,了知为“有染著的心”;
mn77:33.21
vītarāgaṁ vā cittaṁ …pe…
对于离染著的心,……〔中略〕
mn77:33.22
sadosaṁ vā cittaṁ …
对于有嗔的心,……〔中略〕
mn77:33.23
vītadosaṁ vā cittaṁ …
对于离嗔的心,……〔中略〕
mn77:33.25
vītamohaṁ vā cittaṁ …
对于离痴的心,……〔中略〕
mn77:33.26
saṅkhittaṁ vā cittaṁ …
对于收缩的心,……〔中略〕
mn77:33.27
vikkhittaṁ vā cittaṁ …
对于散乱的心,……〔中略〕
mn77:33.28
mahaggataṁ vā cittaṁ …
对于广大的心,……〔中略〕
mn77:33.29
amahaggataṁ vā cittaṁ …
对于不广大的心,……〔中略〕
mn77:33.30
sauttaraṁ vā cittaṁ …
对于有上的心,……〔中略〕
mn77:33.31
anuttaraṁ vā cittaṁ …
对于无上的心,……〔中略〕
mn77:33.34
vimuttaṁ vā cittaṁ …
对于解脱的心,……〔中略〕
mn77:33.35
avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānanti.
对于未解脱的心,了知为“未解脱的心”;
42 回忆过去的生命
mn77:34.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们忆念种种宿住:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,乃至许多坏劫、成劫、成坏劫:“我在那里有这样的名字、族姓、容貌、食物,经历这样的苦乐,有这样的寿量;从那里死去,投生到另一处,又有这样的名字、族姓、容貌、食物、苦乐与寿量;再从那里死去,生到这里。”如此连同形相、细节,忆念种种宿住。
mn77:34.2
Seyyathāpi, udāyi, puriso sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ gaccheyya, tamhāpi gāmā aññaṁ gāmaṁ gaccheyya; so tamhā gāmā sakaṁyeva gāmaṁ paccāgaccheyya; tassa evamassa: ‘ahaṁ kho sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ agacchiṁ, tatra evaṁ aṭṭhāsiṁ evaṁ nisīdiṁ evaṁ abhāsiṁ evaṁ tuṇhī ahosiṁ; tamhāpi gāmā amuṁ gāmaṁ agacchiṁ, tatrāpi evaṁ aṭṭhāsiṁ evaṁ nisīdiṁ evaṁ abhāsiṁ evaṁ tuṇhī ahosiṁ, somhi tamhā gāmā sakaṁyeva gāmaṁ paccāgato’ti.
譬如有人从自己的村子到另一个村子,再到另一个村子,然后回到自己的村子。他知道:“我从本村去了那村,在那里这样站、坐、说话、沉默;又去另一村,也在那里这样站、坐、说话、沉默;然后回到本村。”
mn77:34.3
Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti.
同样,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们忆念种种宿住,例如一生……〔中略〕连同形相、细节,忆念种种宿住。
“我也教弟子回忆过去的生命。他们能够记起一生、两生、数生,乃至十生、几十生、百生、千生、十万生,以及世界多次毁灭、形成的漫长时期中的生命经历。
他们记得:‘我曾在那里出生,有这样的名字、族姓和容貌,吃这样的食物,经历这样的苦乐,活了这么久。从那里死去后,我又生在另一处,有另一番名字、族姓、容貌、饮食、苦乐和寿命。再从那里死去,生到这里。’这些经历中的情形和细节,都能回忆清楚。
这就像一个人从自己的村庄出发,先后到过另外两个村庄,然后回来。他记得自己去过哪里,在各处怎样站着、坐着,怎样交谈或保持沉默。
许多弟子依此达到亲证的究竟成就。
43 了知行为与往生去处的关系
mn77:35.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passanti cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānanti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passanti cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānanti.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们以清净、超人的天眼,看见众生死去、再生,卑劣、优胜,美貌、丑陋,善趣、恶趣,了知众生随业而往:“这些众生具有身恶行、语恶行、意恶行,诽谤圣者,持邪见、依邪见采取行动,身坏命终后,投生苦处、恶趣、堕处、地狱;另一些众生具有身善行、语善行、意善行,不诽谤圣者,持正见、依正见采取行动,身坏命终后,投生善趣、天界。”如此以清净超人的天眼,了知众生随业而往。
mn77:35.2
Seyyathāpi, udāyi, dve agārā sadvārā. Tatra cakkhumā puriso majjhe ṭhito passeyya manusse gehaṁ pavisantepi nikkhamantepi anucaṅkamantepi anuvicarantepi;
譬如有两座带门的房屋,有眼之人站在中间,看见人们进屋、出屋、来回行走、往来活动;
mn77:35.3
evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passanti cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānanti …pe…
同样,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们以清净、超人的天眼,看见众生死去、再生,卑劣、优胜,美貌、丑陋,善趣、恶趣,了知众生随业而往……〔中略〕
“我也教弟子以清净、超越常人的天眼,看见众生死去后又再出生:有的处境低下,有的处境优越;
有的容貌美,有的丑;
有的生到好的去处,有的生到悲惨的去处。他们清楚知道,众生怎样随着各自的业而再生:
‘有的人身体、言语上有不善行为,心中有不善的意向与认知,诽谤圣者,持有使苦增长的认知方式,并依此行动。他们死后,投生到痛苦、悲惨的境地,乃至地狱。
有的人身体、言语上有良善行为,心中有良善的意向与认知,不诽谤圣者,持有导向圆满解脱的认知方式,并依此行动。他们死后,投生到好的去处,乃至天界。’
这就像一个视力正常的人,站在两座带门的房屋之间,清楚看见人们进屋、出屋,以及来回走动。
许多弟子依此达到亲证的究竟成就。
44 亲自实现解脱
mn77:36.1
Puna caparaṁ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
再者,优陀夷,我为弟子说明实践道路;依此实践,他们由诸漏灭尽,在现法中亲自证知、作证、进入并住于无漏心解脱、慧解脱。(四果,即阿罗汉果)
mn77:36.2
Seyyathāpi, udāyi, pabbatasaṅkhepe udakarahado accho vippasanno anāvilo, tattha cakkhumā puriso tīre ṭhito passeyya sippisambukampi sakkharakaṭhalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi. Tassa evamassa: ‘ayaṁ kho udakarahado accho vippasanno anāvilo, tatrime sippisambukāpi sakkharakaṭhalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipī’ti.
譬如山间有一座清澈、明净、不浑浊的水池,有眼之人站在岸上,能看见贝壳、石砾与来回游动或停住的鱼群,知道:“这是清澈、明净、不浑浊的水池,其中有贝壳、石砾与游动或停住的鱼群。”
45 第五点的结论
mn77:37.1
Ayaṁ kho, udāyi, pañcamo dhammo yena mama sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharanti.
优陀夷,这就是弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住的第五法。
“我为弟子指明这些修习道路,他们依此实践,获得相应的成就。这就是弟子敬重我、愿意跟随我修行的第五个原因。
46 结语
mn77:38.1
Ime kho, udāyi, pañca dhammā yehi mamaṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharantī”ti.
优陀夷,这五法,使弟子尊重、敬重、尊崇、供养,并恭敬地依止而住。”