01 舍卫城祇园
02 婆蹉种前来请问
mn72:2.1
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mn72:2.2
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
问候寒暄后,他在一旁坐下,对世尊说:
03 世界永恒存在?
mn72:3.1
“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
“乔达摩先生,‘世界是常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的’——
mn72:3.4
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
‘世界是常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’”
04 世界并非永恒存在?
mn72:4.1
“Kiṁ pana, bho gotama, ‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
“乔达摩先生,‘世界是无常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的’——
mn72:4.4
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
‘世界是无常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’”
05 世界有边界?
mn72:5.1
“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘antavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
“乔达摩先生,‘世界有边,只有这是真实的,其余都是虚妄的’——
mn72:5.4
‘antavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
‘世界有边,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’”
06 世界没有边界?
mn72:6.1
“Kiṁ pana, bho gotama, ‘anantavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
“乔达摩先生,‘世界无边,只有这是真实的,其余都是虚妄的’——
mn72:6.4
‘anantavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
‘世界无边,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’”
07 生命与身体本是一体?
mn72:7.1
“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
08 生命与身体是彼此分开的?
mn72:8.1
“Kiṁ pana, bho gotama, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
09 如来死后仍然存在?
mn72:9.1
“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
“乔达摩先生,‘如来死后存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的’——
10 如来死后不再存在?
11 如来死后既存在又不存在?
12 如来死后既不能说存在,也不能说不存在?
13 为什么不接受这些认知
mn72:13.1
“‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘世界是常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.2
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.3
sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
世界是常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.4
‘Kiṁ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘世界是无常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.5
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.6
asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
世界是无常的,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.7
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, antavā loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘世界有边,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.8
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.9
antavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
世界有边,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.10
‘Kiṁ pana, bho gotama, anantavā loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘世界无边,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.11
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.12
anantavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
世界无边,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.13
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññanti—
mn72:13.14
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.16
‘Kiṁ pana, bho gotama, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññanti—
mn72:13.17
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.18
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
mn72:13.19
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘如来死后存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.20
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.21
hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
如来死后存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.22
‘Kiṁ pana, bho gotama, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘如来死后不存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.23
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.24
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
如来死后不存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.25
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘如来死后既存在又不存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.26
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.27
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
如来死后既存在又不存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
mn72:13.28
‘Kiṁ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
“乔达摩先生,当我问:‘如来死后既非存在亦非不存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的——
mn72:13.29
evaṁdiṭṭhi bhavaṁ gotamo’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho ahaṁ, vaccha, evaṁdiṭṭhi—
mn72:13.30
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
如来死后既非存在亦非不存在,只有这是真实的,其余都是虚妄的。’
14 这些认知方式带来的纠缠
mn72:14.1
“‘Sassato loko’ti kho, vaccha, diṭṭhigatametaṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ sadukkhaṁ savighātaṁ saupāyāsaṁ sapariḷāhaṁ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.
“世界是常的”,婆蹉,这是见的立场、见的丛林、见的荒野、见的扭曲、见的挣扎、见的束缚,伴随苦、损恼、绝望与热恼,不导向厌离、离染、止灭、寂止、亲自证知、觉悟与涅槃。
mn72:14.10
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, vaccha, diṭṭhigatametaṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ sadukkhaṁ savighātaṁ saupāyāsaṁ sapariḷāhaṁ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.
“如来死后既非存在亦非不存在”,婆蹉,这是见的立场、见的丛林、见的荒野、见的扭曲、见的挣扎、见的束缚,伴随苦、损恼、绝望与热恼,不导向厌离、离染、止灭、寂止、亲自证知、觉悟与涅槃。
15 如来实际看见的
mn72:15.7
iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;
这是行,这是行的集起,这是行的消逝;
16 受生的四种说法都不适用
mn72:16.3
“Tena hi, bho gotama, na upapajjatī”ti?
“那么,乔达摩先生,他不受生吗?”
mn72:16.5
“Tena hi, bho gotama, upapajjati ca na ca upapajjatī”ti?
“那么,乔达摩先生,他既受生又不受生吗?”
mn72:16.7
“Tena hi, bho gotama, neva upapajjati na na upapajjatī”ti?
“那么,乔达摩先生,他既非受生亦非不受生吗?”
17 婆蹉种感到困惑
mn72:17.1
“‘Evaṁ vimuttacitto pana, bho gotama, bhikkhu kuhiṁ upapajjatī’ti iti puṭṭho samāno ‘upapajjatīti kho, vaccha, na upetī’ti vadesi.
mn72:17.2
‘Tena hi, bho gotama, na upapajjatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na upapajjatīti kho, vaccha, na upetī’ti vadesi.
“乔达摩先生,当我问‘那么,他不受生?’时,您却说:‘婆蹉,“不受生”不适用。’
mn72:17.3
‘Tena hi, bho gotama, upapajjati ca na ca upapajjatī’ti iti puṭṭho samāno ‘upapajjati ca na ca upapajjatīti kho, vaccha, na upetī’ti vadesi.
“乔达摩先生,当我问‘那么,他既受生又不受生?’时,您却说:‘婆蹉,“既受生又不受生”不适用。’
mn72:17.4
‘Tena hi, bho gotama, neva upapajjati na na upapajjatī’ti iti puṭṭho samāno ‘neva upapajjati na na upapajjatīti kho, vaccha, na upetī’ti vadesi.
“乔达摩先生,当我问‘那么,他既非受生亦非不受生?’时,您却说:‘婆蹉,“既非受生亦非不受生”不适用。’
mn72:17.5
Etthāhaṁ, bho gotama, aññāṇamāpādiṁ, ettha sammohamāpādiṁ.
乔达摩先生,在这里我不明白了,在这里我迷惑了。
mn72:17.6
Yāpi me esā bhoto gotamassa purimena kathāsallāpena ahu pasādamattā sāpi me etarahi antarahitā”ti.
我先前与乔达摩先生交谈所生的那一点净信,现在也消失了。”
婆蹉种复述这四项回答后说:“乔达摩先生,我不明白了,也感到困惑。先前交谈时生起的那一点信心,如今也消失了。”
18 以火作比喻
mn72:18.2
Gambhīro hāyaṁ, vaccha, dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
婆蹉,这法甚深、难见、难觉知,寂静、殊胜,超越推理的范围,微妙,为智者亲自体知。
mn72:18.3
So tayā dujjāno aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrayogena aññatrācariyakena.
你的见解、所接受的、所喜好的、所用功的和所依老师都不同,因此难以了知它。
mn72:18.4
Tena hi, vaccha, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
那么,婆蹉,我就在这里反问你,你认可怎样,就怎样回答。
“婆蹉,你会不明白、感到困惑,是有原因的。这教导很深,不容易看见、理解;它寂静、殊胜、微妙,不能单靠推理掌握,要由明智的人亲自体会。你的认知立场、接受的说法、喜好、修习和老师都与此不同,所以很难理解。
我来问你几个问题,你怎样理解,就怎样回答。”
19 火依靠燃料燃烧
mn72:19.2
sace te purato aggi jaleyya, jāneyyāsi tvaṁ:
假如你面前有火在燃烧,你会知道:
mn72:19.3
‘ayaṁ me purato aggi jalatī’”ti?
“我面前这火正在燃烧”吗?
mn72:19.4
“Sace me, bho gotama, purato aggi jaleyya, jāneyyāhaṁ:
“乔达摩先生,假如我面前有火在燃烧,我会知道:
mn72:19.5
‘ayaṁ me purato aggi jalatī’”ti.
‘我面前这火正在燃烧。’”
mn72:19.7
‘yo te ayaṁ purato aggi jalati ayaṁ aggi kiṁ paṭicca jalatī’ti, evaṁ puṭṭho tvaṁ, vaccha, kinti byākareyyāsī”ti?
‘你面前燃烧的这火,依靠什么燃烧?’婆蹉,被这样问时,你会怎样回答?”
mn72:19.8
“Sace maṁ, bho gotama, evaṁ puccheyya:
“乔达摩先生,假如有人这样问我:
mn72:19.9
‘yo te ayaṁ purato aggi jalati ayaṁ aggi kiṁ paṭicca jalatī’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bho gotama, evaṁ byākareyyaṁ:
‘你面前燃烧的这火,依靠什么燃烧?’被这样问时,我会回答:
mn72:19.10
‘yo me ayaṁ purato aggi jalati ayaṁ aggi tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca jalatī’”ti.
‘我面前这火,依靠草木燃料而燃烧。’”
20 熄灭的火往哪里去了
mn72:19.12
‘ayaṁ me purato aggi nibbuto’”ti?
‘我面前这火已熄灭’吗?”
mn72:19.13
“Sace me, bho gotama, purato so aggi nibbāyeyya, jāneyyāhaṁ:
“乔达摩先生,假如我面前那火熄灭了,我会知道:
mn72:19.14
‘ayaṁ me purato aggi nibbuto’”ti.
‘我面前这火已熄灭。’”
mn72:19.16
‘yo te ayaṁ purato aggi nibbuto so aggi ito katamaṁ disaṁ gato—
‘你面前已经熄灭的那火,从这里往哪个方向去了——
mn72:19.17
puratthimaṁ vā dakkhiṇaṁ vā pacchimaṁ vā uttaraṁ vā’ti, evaṁ puṭṭho tvaṁ, vaccha, kinti byākareyyāsī”ti?
东方、南方、西方,还是北方?’婆蹉,被这样问时,你会怎样回答?”
21 不能以色来界定如来
mn72:20.1
“Evameva kho, vaccha, yena rūpena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya taṁ rūpaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
mn72:20.2
Rūpasaṅkhayavimutto kho, vaccha, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāḷho—
mn72:20.3
seyyathāpi mahāsamuddo.
犹如大海。
22 不能以受来界定如来
mn72:20.5
Yāya vedanāya tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya sā vedanā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
mn72:20.6
Vedanāsaṅkhayavimutto kho, vaccha, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāḷho—
mn72:20.7
seyyathāpi mahāsamuddo.
犹如大海。
23 不能以想来界定如来
mn72:20.9
Yāya saññāya tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya sā saññā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
mn72:20.10
Saññāsaṅkhayavimutto kho, vaccha, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāḷho—
mn72:20.11
seyyathāpi mahāsamuddo.
犹如大海。
24 不能以行来界定如来
mn72:20.13
Yehi saṅkhārehi tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya te saṅkhārā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
mn72:20.14
Saṅkhārasaṅkhayavimutto kho, vaccha, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāḷho—
mn72:20.15
seyyathāpi mahāsamuddo.
犹如大海。
25 不能以识来界定如来
mn72:20.17
Yena viññāṇena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya taṁ viññāṇaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
mn72:20.18
Viññāṇasaṅkhayavimutto kho, vaccha, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāḷho—
mn72:20.19
seyyathāpi mahāsamuddo.
犹如大海。
26 如树的心材
mn72:21.2
“seyyathāpi, bho gotama, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahāsālarukkho.
“乔达摩先生,犹如离村落或市镇不远有一棵大娑罗树,
mn72:21.3
Tassa aniccatā sākhāpalāsā palujjeyyuṁ, tacapapaṭikā palujjeyyuṁ, pheggū palujjeyyuṁ;
由于无常,它的枝叶会脱落,树皮会脱落,边材会脱落;
mn72:21.4
so aparena samayena apagatasākhāpalāso apagatatacapapaṭiko apagataphegguko suddho assa, sāre patiṭṭhito;
后来,枝叶、树皮、边材都已脱落,它便纯净,只余心材而立。
mn72:21.5
evameva bhoto gotamassa pāvacanaṁ apagatasākhāpalāsaṁ apagatatacapapaṭikaṁ apagatapheggukaṁ suddhaṁ, sāre patiṭṭhitaṁ.
同样,乔达摩先生的教说去除了枝叶,去除了树皮,去除了边材,纯净,立于心材。
婆蹉种说:“乔达摩先生,这就像村镇附近的一棵大娑罗树。随着变化,枝叶、树皮、边材先后脱落,最后只剩纯净、坚实的心材。您的教导也是这样,去掉了枝叶、树皮和边材,留下了纯净、坚实的核心。