1 · 尼乾陀若提子安排问难
mn58:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻:
mn58:2.1
Atha kho abhayo rājakumāro yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho abhayaṁ rājakumāraṁ nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca:
mn58:3.2
Evaṁ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati:
如此,你的美好声誉将传扬开来:
mn58:3.3
‘abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādo āropito’”ti.
mn58:3.4
“Yathā kathaṁ panāhaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādaṁ āropessāmī”ti?
“尊者,我要怎样驳倒有如此大神通、如此大威力的沙门乔达摩呢?”
2 · 两面夹击的问题
mn58:3.5
“Ehi tvaṁ, rājakumāra, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ evaṁ vadehi:
王子,你去沙门乔达摩那里,到后这样问他:
mn58:3.6
‘bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti?
‘尊者,如来会说别人不喜爱、不称意的话吗?’
mn58:3.7
Sace te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:
如果沙门乔达摩被这样问后回答:
mn58:3.8
‘bhāseyya, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:
‘王子,如来会说别人不喜爱、不称意的话。’你就这样对他说:
mn58:3.9
‘atha kiñcarahi te, bhante, puthujjanena nānākaraṇaṁ?
‘那么,尊者,你与凡夫有什么区别?
mn58:3.10
Puthujjanopi hi taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti.
凡夫也会说别人不喜爱、不称意的话。’
mn58:3.11
Sace pana te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:
如果沙门乔达摩被这样问后回答:
mn58:3.12
‘na, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:
‘王子,如来不会说别人不喜爱、不称意的话。’你就这样对他说:
mn58:3.14
“āpāyiko devadatto, nerayiko devadatto, kappaṭṭho devadatto, atekiccho devadatto”ti?
“提婆达多将堕恶趣,将堕地狱,将住一劫,不可救治”?
mn58:3.16
Imaṁ kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilituṁ.
王子,沙门乔达摩被问到这个两端夹逼的问题,便既不能吐出,也不能咽下。
mn58:3.17
Seyyathāpi nāma purisassa ayosiṅghāṭakaṁ kaṇṭhe vilaggaṁ, so neva sakkuṇeyya uggilituṁ na sakkuṇeyya ogilituṁ;
譬如有人喉中卡着一个铁蒺藜,既不能吐出,也不能咽下;
mn58:3.18
evameva kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo imaṁ ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilitun”ti.
王子,同样,沙门乔达摩被问到这个两端夹逼的问题,便既不能吐出,也不能咽下。”
3 · 邀请佛陀用餐
mn58:4.1
“Evaṁ, bhante”ti kho abhayo rājakumāro nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
mn58:4.2
Ekamantaṁ nisinnassa kho abhayassa rājakumārassa sūriyaṁ ulloketvā etadahosi:
坐在一旁的无畏王子望了望太阳,心想:
mn58:4.4
Sve dānāhaṁ sake nivesane bhagavato vādaṁ āropessāmī”ti bhagavantaṁ etadavoca:
mn58:4.5
“adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya attacatuttho bhattan”ti.
mn58:5.1
Atha kho abhayo rājakumāro bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
mn58:5.2
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena abhayassa rājakumārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
mn58:5.3
Atha kho abhayo rājakumāro bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
4 · 不能一概而论
mn58:6.2
“bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti?
“尊者,如来会说别人不喜爱、不称意的话吗?”
mn58:6.3
“Na khvettha, rājakumāra, ekaṁsenā”ti.
“王子,这不能作一向的回答。”
mn58:6.5
“Kiṁ pana tvaṁ, rājakumāra, evaṁ vadesi:
“王子,你为什么这样说:
mn58:6.7
“Idhāhaṁ, bhante, yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho maṁ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca:
mn58:6.8
‘ehi tvaṁ, rājakumāra, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropehi.
‘王子,你去使沙门乔达摩的论说受到驳斥吧。
mn58:6.9
Evaṁ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati—
如此,你的美好声誉将传扬开来:
mn58:6.10
abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādo āropito’ti.
无畏王子驳倒了有如此大神通、如此大威力的沙门乔达摩。’
mn58:6.12
‘yathā kathaṁ panāhaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādaṁ āropessāmī’ti?
‘尊者,我要怎样驳倒有如此大神通、如此大威力的沙门乔达摩呢?’
5 · 王子转述预设的问难
mn58:6.13
‘Ehi tvaṁ, rājakumāra, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ evaṁ vadehi:
王子,你去沙门乔达摩那里,到后这样问他:
mn58:6.14
“bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti?
‘尊者,如来会说别人不喜爱、不称意的话吗?’
mn58:6.15
Sace te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:
如果沙门乔达摩被这样问后回答:
mn58:6.16
“bhāseyya, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:
‘王子,如来会说别人不喜爱、不称意的话。’你就这样对他说:
mn58:6.17
“atha kiñcarahi te, bhante, puthujjanena nānākaraṇaṁ?
‘那么,尊者,你与凡夫有什么区别?
mn58:6.18
Puthujjanopi hi taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti.
凡夫也会说别人不喜爱、不称意的话。’
mn58:6.19
Sace pana te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:
如果沙门乔达摩被这样问后回答:
mn58:6.20
“na, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi—
‘王子,如来不会说别人不喜爱、不称意的话。’你就这样对他说:
mn58:6.22
“āpāyiko devadatto, nerayiko devadatto, kappaṭṭho devadatto, atekiccho devadatto”ti?
“提婆达多将堕恶趣,将堕地狱,将住一劫,不可救治”?
mn58:6.24
Imaṁ kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilituṁ.
王子,沙门乔达摩被问到这个两端夹逼的问题,便既不能吐出,也不能咽下。
mn58:6.25
Seyyathāpi nāma purisassa ayosiṅghāṭakaṁ kaṇṭhe vilaggaṁ, so neva sakkuṇeyya uggilituṁ na sakkuṇeyya ogilituṁ;
譬如有人喉中卡着一个铁蒺藜,既不能吐出,也不能咽下;
mn58:6.26
evameva kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo imaṁ ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilitun”ti.
王子,同样,沙门乔达摩被问到这个两端夹逼的问题,便既不能吐出,也不能咽下。”
6 · 从孩子口中取出异物
mn58:7.1
Tena kho pana samayena daharo kumāro mando uttānaseyyako abhayassa rājakumārassa aṅke nisinno hoti.
当时,一个年幼、尚无知、仰卧的小孩子坐在无畏王子膝上。
mn58:7.3
“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
“王子,你怎么想?
mn58:7.4
sacāyaṁ kumāro tuyhaṁ vā pamādamanvāya dhātiyā vā pamādamanvāya kaṭṭhaṁ vā kaṭhalaṁ vā mukhe āhareyya, kinti naṁ kareyyāsī”ti?
如果因你或乳母疏忽,这个孩子把木片或瓦砾放进口中,你会怎样对待他?”
mn58:7.5
“Āhareyyassāhaṁ, bhante.
“尊者,我会把它取出来。
mn58:7.6
Sace, bhante, na sakkuṇeyyaṁ ādikeneva āhattuṁ, vāmena hatthena sīsaṁ pariggahetvā dakkhiṇena hatthena vaṅkaṅguliṁ karitvā salohitampi āhareyyaṁ.
如果不能一下取出来,我会用左手握住他的头,弯起右手手指,即使带血,也要把它取出来。
mn58:7.7
Taṁ kissa hetu?
为什么呢?
mn58:7.8
Atthi me, bhante, kumāre anukampā”ti.
尊者,因为我悲悯这个孩子。”
7 · 说话的六种情况
mn58:8.1
“Evameva kho, rājakumāra, yaṁ tathāgato vācaṁ jānāti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ appiyā amanāpā, na taṁ tathāgato vācaṁ bhāsati.
mn58:8.2
Yampi tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ appiyā amanāpā, tampi tathāgato vācaṁ na bhāsati.
mn58:8.3
Yañca kho tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ atthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ appiyā amanāpā, tatra kālaññū tathāgato hoti tassā vācāya veyyākaraṇāya.
mn58:8.4
Yaṁ tathāgato vācaṁ jānāti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ piyā manāpā, na taṁ tathāgato vācaṁ bhāsati.
mn58:8.5
Yampi tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ piyā manāpā tampi tathāgato vācaṁ na bhāsati.
mn58:8.6
Yañca tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ atthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ piyā manāpā, tatra kālaññū tathāgato hoti tassā vācāya veyyākaraṇāya.
mn58:8.7
Taṁ kissa hetu?
为什么呢?
“王子,如来也是如此:
有些话不真实,对人无益,听起来也让人不喜欢、不高兴。如来知道它们是这样,就不会说。
有些话真实,对人无益,听起来也让人不喜欢、不高兴。如来知道它们是这样,就不会说。
有些话真实,对人有益,听起来也让人不喜欢、不高兴。如来知道它们是这样,会选择合适的时候说。
有些话不真实,对人无益,听起来也让人喜欢、高兴。如来知道它们是这样,就不会说。
有些话真实,对人无益,听起来也让人喜欢、高兴。如来知道它们是这样,就不会说。
有些话真实,对人有益,听起来也让人喜欢、高兴。如来知道它们是这样,会选择合适的时候说。
为什么呢?因为如来对众生怀有悲悯。”
本段全部词语
无畏王子 · 真实、有益与说话时机 · 世尊 · 如来
8 · 回答是预先准备的吗
mn58:9.1
“Yeme, bhante, khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṁ abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti,
“尊者,那些刹帝利智者、婆罗门智者、居士智者及沙门智者,拟好问题,来到如来面前提问。
mn58:9.2
pubbeva nu kho, etaṁ, bhante, bhagavato cetaso parivitakkitaṁ hoti ‘ye maṁ upasaṅkamitvā evaṁ pucchissanti tesāhaṁ evaṁ puṭṭho evaṁ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhātī”ti?
mn58:10.1
“Tena hi, rājakumāra, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
“那么,王子,我就此反问你,你认为怎样合适,就怎样回答。
mn58:10.2
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
王子,你怎么想?
mn58:10.3
kusalo tvaṁ rathassa aṅgapaccaṅgānan”ti?
你熟悉车的各个部件吗?”
mn58:10.4
“Evaṁ, bhante, kusalo ahaṁ rathassa aṅgapaccaṅgānan”ti.
“是的,尊者,我熟悉车的各个部件。”
mn58:10.5
“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
“王子,你怎么想?
mn58:10.6
ye taṁ upasaṅkamitvā evaṁ puccheyyuṁ:
假如有人来到你面前这样问:
mn58:10.7
‘kiṁ nāmidaṁ rathassa aṅgapaccaṅgan’ti?
‘车的这个部件叫什么?’
mn58:10.8
Pubbeva nu kho te etaṁ cetaso parivitakkitaṁ assa ‘ye maṁ upasaṅkamitvā evaṁ pucchissanti tesāhaṁ evaṁ puṭṭho evaṁ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṁ paṭibhāseyyā”ti?
你是否事先在心中考虑过:‘他们来这样问我时,我便这样回答’?还是你当场便有应答?”
mn58:10.9
“Ahañhi, bhante, rathiko saññāto kusalo rathassa aṅgapaccaṅgānaṁ.
“尊者,我被人称为车乘行家,熟悉车的各个部件。
mn58:10.10
Sabbāni me rathassa aṅgapaccaṅgāni suviditāni.
车的各个部件,我都很清楚。
mn58:10.11
Ṭhānasovetaṁ maṁ paṭibhāseyyā”ti.
我当场便能应答。”
9 · 通达法而应答
mn58:11.1
“Evameva kho, rājakumāra, ye te khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṁ abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti, ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhāti.
mn58:11.2
Taṁ kissa hetu?
为什么呢?
mn58:11.3
Sā hi, rājakumāra, tathāgatassa dhammadhātu suppaṭividdhā yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhātī”ti.
mn58:12.2
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe…
“太好了,尊者!太好了,尊者!……〔底本中略〕