1 · 三种感受,还是两种感受?
mn59:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn59:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。
mn59:1.3
Atha kho pañcakaṅgo thapati yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ udāyiṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca:
mn59:1.10
dve vedanā vuttā bhagavatā—
而是两种受:
2 · 第二次争论
mn59:2.2
“na kho, gahapati, dve vedanā vuttā bhagavatā;
“居士,世尊说的不是两种受,
mn59:2.3
tisso vedanā vuttā bhagavatā.
而是三种受:
mn59:2.5
imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā”ti.
工匠,世尊说的就是这三种受。”
mn59:2.8
dve vedanā vuttā bhagavatā—
而是两种受:
mn59:2.10
Yāyaṁ, bhante, adukkhamasukhā vedanā santasmiṁ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā”ti.
尊者,这种不苦不乐受,世尊将它说在寂静、胜妙的乐之中。”
3 · 第三次争论
mn59:3.2
“na kho, thapati, dve vedanā vuttā bhagavatā;
“工匠,世尊说的不是两种受,
mn59:3.3
tisso vedanā vuttā bhagavatā.
而是三种受:
mn59:3.5
imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā”ti.
工匠,世尊说的就是这三种受。”
mn59:3.8
dve vedanā vuttā bhagavatā—
而是两种受:
mn59:3.10
Yāyaṁ, bhante, adukkhamasukhā vedanā santasmiṁ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā”ti.
尊者,这种不苦不乐受,世尊将它说在寂静、胜妙的乐之中。”
4 · 按不同角度说明感受
mn59:4.1
Assosi kho āyasmā ānando āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.
mn59:4.2
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
mn59:4.3
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
mn59:5.1
“santaññeva kho, ānanda, pariyāyaṁ pañcakaṅgo thapati udāyissa nābbhanumodi, santaññeva ca pana pariyāyaṁ udāyī pañcakaṅgassa thapatissa nābbhanumodi.
mn59:5.2
Dvepānanda, vedanā vuttā mayā pariyāyena, tissopi vedanā vuttā mayā pariyāyena, pañcapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, chapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, aṭṭhārasapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, chattiṁsapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, aṭṭhasatampi vedanā vuttā mayā pariyāyena.
阿难,我依一种角度说两种受,依一种角度说三种受,依一种角度说五种受,依一种角度说六种受,依一种角度说十八种受,依一种角度说三十六种受,依一种角度说一百零八种受。
5 · 怎样才能不因不同说法争执
mn59:5.4
Evaṁ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṁ sulapitaṁ na samanujānissanti na samanumaññissanti na samanumodissanti tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharissanti.
阿难,对于我这样依不同角度所说的法,若人们不承认、不赞同、不随喜彼此善说、善谈的话,可以预期:他们将生起争吵、争斗,陷入争论,以言语之矛互相刺伤而住。
mn59:5.6
Evaṁ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṁ sulapitaṁ samanujānissanti samanumaññissanti samanumodissanti tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharissanti.
阿难,对于我这样依不同角度所说的法,若人们承认、赞同、随喜彼此善说、善谈的话,可以预期:他们将和合、欢喜、不争论,如水乳交融,以亲爱之眼相视而住。
6 · 五种感官欲乐
mn59:6.1
Pañca kho ime, ānanda, kāmaguṇā.
阿难,有这五种欲功德。
mn59:6.2
Katame pañca?
哪五种?
mn59:6.3
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
眼所识的色,可意、可爱、悦意、可喜,与欲相应、能引生染著;
mn59:6.4
sotaviññeyyā saddā …pe…
耳所识的声……〔底本中略〕
mn59:6.5
ghānaviññeyyā gandhā …pe…
鼻所识的香……〔底本中略〕
mn59:6.6
jivhāviññeyyā rasā …pe…
舌所识的味……〔底本中略〕
mn59:6.7
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—
身所识的触,可意、可爱、悦意、可喜,与欲相应、能引生染著。
mn59:6.8
ime kho, ānanda, pañca kāmaguṇā.
阿难,这就是五种欲功德。
mn59:6.9
Yaṁ kho, ānanda, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati kāmasukhaṁ.
阿难,依这五种欲功德而生起的乐与喜,称为欲乐。
7 · 第一禅那(初禅)
mn59:7.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya: ‘etaparamaṁ sattā sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedentī’ti, idamassa nānujānāmi.
阿难,若有人说:“众生所感受的乐与喜,最高就到这里。”我不赞同他的说法。
mn59:7.2
Taṁ kissa hetu?
为什么?
mn59:7.3
Atthānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,还有另一种乐,比这种乐更胜、更妙。
mn59:7.4
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:7.5
Idhānanda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘远离诸欲、远离不善法……〔底本中略〕进入初禅而住。
mn59:7.6
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
8 · 第二禅那
mn59:8.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya: ‘etaparamaṁ sattā sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedentī’ti, idamassa nānujānāmi.
阿难,若有人说:“众生所感受的乐与喜,最高就到这里。”我不赞同他的说法。
mn59:8.2
Taṁ kissa hetu?
为什么?
mn59:8.3
Atthānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,还有另一种乐,比这种乐更胜、更妙。
mn59:8.4
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:8.5
Idhānanda, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
mn59:8.6
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
9 · 第三禅那
mn59:9.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya …
阿难,若有人这样说……
mn59:9.2
pe….
〔底本中略:承接前文“不赞同已到最高乐”的说明。〕
mn59:9.3
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:9.4
Idhānanda, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘由于喜的离染……〔底本中略〕进入第三禅而住。
mn59:9.5
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
10 · 第四禅那
mn59:10.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya …
阿难,若有人这样说……
mn59:10.2
pe….
〔底本中略:承接前文“不赞同已到最高乐”的说明。〕
mn59:10.3
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:10.4
Idhānanda, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘由于舍断乐……〔底本中略〕进入第四禅而住。
mn59:10.5
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
11 · 空间无边的境界
mn59:11.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya …
阿难,若有人这样说……
mn59:11.2
pe….
〔底本中略:承接前文“不赞同已到最高乐”的说明。〕
mn59:11.3
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:11.4
Idhānanda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā, paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā, nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
mn59:11.5
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
12 · 感知无边的境界
mn59:12.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya …
阿难,若有人这样说……
mn59:12.2
pe….
〔底本中略:承接前文“不赞同已到最高乐”的说明。〕
mn59:12.3
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:12.4
Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘完全超越空无边处,认知“识无边”,进入识无边处而住。
mn59:12.5
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
13 · “什么也没有”的境界
mn59:13.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya …
阿难,若有人这样说……
mn59:13.2
pe….
〔底本中略:承接前文“不赞同已到最高乐”的说明。〕
mn59:13.3
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:13.4
Idhānanda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘完全超越识无边处,认知“无所有”,进入无所有处而住。
mn59:13.5
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
14 · 既非有认知,也非没有认知
mn59:14.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya …
阿难,若有人这样说……
mn59:14.2
pe….
〔底本中略:承接前文“不赞同已到最高乐”的说明。〕
mn59:14.3
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:14.4
Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘完全超越无所有处,进入非想非非想处而住。
mn59:14.5
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
15 · 认知与感受的止息
mn59:15.1
Yo kho, ānanda, evaṁ vadeyya: ‘etaparamaṁ sattā sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedentī’ti, idamassa nānujānāmi.
阿难,若有人说:“众生所感受的乐与喜,最高就到这里。”我不赞同他的说法。
mn59:15.2
Taṁ kissa hetu?
为什么?
mn59:15.3
Atthānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,还有另一种乐,比这种乐更胜、更妙。
mn59:15.4
Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca?
阿难,什么另一种乐比这种乐更胜、更妙?
mn59:15.5
Idhānanda, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati.
阿难,比丘完全超越非想非非想处,进入想受灭而住。
mn59:15.6
Idaṁ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṁ sukhaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
阿难,这就是比那种乐更胜、更妙的另一种乐。
16 · “乐”的范围不只限于乐受
mn59:16.1
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, ānanda, vijjati yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:
阿难,可能有其他教派的游行者这样说:
mn59:16.2
‘saññāvedayitanirodhaṁ samaṇo gotamo āha; tañca sukhasmiṁ paññapeti.
“沙门乔达摩说想受灭,却又将它安立在乐之中。
mn59:16.3
Tayidaṁ kiṁsu, tayidaṁ kathaṁsū’ti?
这是什么?这是怎么回事?”
mn59:16.5
‘na kho, āvuso, bhagavā sukhaṁyeva vedanaṁ sandhāya sukhasmiṁ paññapeti;
“诸位朋友,世尊不是只针对乐受而安立乐;
mn59:16.6
api ca, āvuso, yattha yattha sukhaṁ upalabbhati yahiṁ yahiṁ taṁ taṁ tathāgato sukhasmiṁ paññapetī’”ti.
诸位朋友,无论在哪里、以什么方式能够获得乐,如来都将它安立在乐之中。”
mn59:16.7
Idamavoca bhagavā.
世尊说了这番话。