01 王舍城竹林
02 再次请教
mn73:2.1
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mn73:2.2
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
问候寒暄后,他在一旁坐下,对世尊说:
03 简要说明善与不善
mn73:3.1
“dīgharattāhaṁ bhotā gotamena sahakathī.
“我与乔达摩先生交谈已经很久了。
mn73:3.2
Sādhu me bhavaṁ gotamo saṅkhittena kusalākusalaṁ desetū”ti.
请乔达摩先生为我简要教说善与不善。”
mn73:3.3
“Saṅkhittenapi kho te ahaṁ, vaccha, kusalākusalaṁ deseyyaṁ, vitthārenapi kho te ahaṁ, vaccha, kusalākusalaṁ deseyyaṁ;
“婆蹉,我可以简要地为你教说善与不善,也可以详细地为你教说善与不善;
mn73:3.5
Taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
你要听,好好作意,我将说。”
04 三种根本的状态
05 十种有害与有益的行为和认知
mn73:5.3
kāmesumicchācāro kho, vaccha, akusalaṁ, kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṁ;
婆蹉,欲邪行是不善,远离欲邪行是善;
“婆蹉,下面十种行为和认知有害于离苦与修行,与它们相反的则有益于离苦与修行:
• 杀害生命是有害的,不杀害生命是有益的。
• 偷盗是有害的,不偷盗是有益的。
• 不正当的性行为是有害的,远离不正当的性行为是有益的。
• 说谎是有害的,不说谎是有益的。
• 挑拨离间是有害的,不挑拨离间是有益的。
• 恶言伤人是有害的,不恶言伤人是有益的。
• 说无益的闲话是有害的,不说无益的闲话是有益的。
• 贪图别人的东西是有害的,不贪图别人的东西是有益的。
• 怀有敌意是有害的,不怀敌意是有益的。
• 使苦增长的认知方式是有害的,导向圆满解脱的认知方式是有益的。
这就是十种有害与十种有益的行为和认知。
06 彻底断除内心的渴求
mn73:6.1
Yato kho, vaccha, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, so hoti bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto”ti.
婆蹉,当比丘的渴爱已被舍弃、断根,如截断棕榈树头,使其不再存在、未来不再生起,这位比丘便是阿罗汉、漏尽者,梵行已住,应作已作,重担已卸,自利已达,有结已尽,以正智解脱。”(证得四果,即阿罗汉果)
07 出家男弟子的成就
mn73:7.1
“Tiṭṭhatu bhavaṁ gotamo.
“暂且不说乔达摩先生。
mn73:7.2
Atthi pana te bhoto gotamassa ekabhikkhupi sāvako yo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti?
乔达摩先生,您的弟子中,可有哪怕一位比丘,由于诸漏灭尽,在现法中亲自证知、作证,进入并安住于无漏的心解脱、慧解脱?”(证得四果,即阿罗汉果)
mn73:7.3
“Na kho, vaccha, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye bhikkhū mama sāvakā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti.
“婆蹉,不只一百、两百、三百、四百、五百,而是更多这样的比丘弟子,由于诸漏灭尽,在现法中亲自证知、作证,进入并安住于无漏的心解脱、慧解脱。”(证得四果,即阿罗汉果)
08 出家女弟子的成就
mn73:8.2
Atthi pana bhoto gotamassa ekā bhikkhunīpi sāvikā yā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti?
乔达摩先生,您的弟子中,可有哪怕一位比丘尼,由于诸漏灭尽,在现法中亲自证知、作证,进入并安住于无漏的心解脱、慧解脱?”(证得四果,即阿罗汉果)
mn73:8.3
“Na kho, vaccha, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā bhikkhuniyo mama sāvikā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti.
“婆蹉,不只一百、两百、三百、四百、五百,而是更多这样的比丘尼弟子,由于诸漏灭尽,在现法中亲自证知、作证,进入并安住于无漏的心解脱、慧解脱。”(证得四果,即阿罗汉果)
09 在家、穿白衣、守独身清净修行的男弟子的成就
mn73:9.2
Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsakopi sāvako gihī odātavasano brahmacārī yo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā”ti?
乔达摩先生,您的弟子中,可有哪怕一位在家、着白衣、行梵行的优婆塞,由于五下分结灭尽,化生,在那里般涅槃,不再从彼世返回?”(证得三果,即不还果)
mn73:9.3
“Na kho, vaccha, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye upāsakā mama sāvakā gihī odātavasanā brahmacārino pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā”ti.
“婆蹉,不只一百、两百、三百、四百、五百,而是更多这样的在家、着白衣、行梵行的优婆塞弟子,由于五下分结灭尽,化生,在那里般涅槃,不再从彼世返回。”(证得三果,即不还果)
“暂且不说您和刚才说的那些弟子。您的在家、穿白衣、守独身清净修行的男弟子中,是否有人断尽五种把人系缚在欲界的束缚,直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回(证得三果,即不还果)?”
“婆蹉,有。不只一百、两百、三百、四百、五百,而是远远更多这样的在家、穿白衣、守独身清净修行的男弟子。他们已经断尽五种把人系缚在欲界的束缚(证得三果,即不还果),将直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回。”
10 在家、穿白衣、仍享用感官欲乐的男弟子的成就
mn73:10.1
“Tiṭṭhatu bhavaṁ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino.
mn73:10.2
Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsakopi sāvako gihī odātavasano kāmabhogī sāsanakaro ovādappaṭikaro yo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane viharatī”ti?
乔达摩先生,您的弟子中,可有哪怕一位在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞,奉行教导、实行训诫,度过疑、离开犹豫,获得无畏,在导师的教导中不依赖他人而住?”
mn73:10.3
“Na kho, vaccha, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye upāsakā mama sāvakā gihī odātavasanā kāmabhogino sāsanakarā ovādappaṭikarā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharantī”ti.
“婆蹉,不只一百、两百、三百、四百、五百,而是更多这样的在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞弟子,奉行教导、实行训诫,度过疑、离开犹豫,获得无畏,在导师的教导中不依赖他人而住。”
11 在家、穿白衣、守独身清净修行的女弟子的成就
mn73:11.1
“Tiṭṭhatu bhavaṁ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino.
mn73:11.2
Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsikāpi sāvikā gihinī odātavasanā brahmacārinī yā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyinī anāvattidhammā tasmā lokā”ti?
乔达摩先生,您的弟子中,可有哪怕一位在家、着白衣、行梵行的优婆夷,由于五下分结灭尽,化生,在那里般涅槃,不再从彼世返回?”(证得三果,即不还果)
mn73:11.3
“Na kho, vaccha, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā upāsikā mama sāvikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyiniyo anāvattidhammā tasmā lokā”ti.
“婆蹉,不只一百、两百、三百、四百、五百,而是更多这样的在家、着白衣、行梵行的优婆夷弟子,由于五下分结灭尽,化生,在那里般涅槃,不再从彼世返回。”(证得三果,即不还果)
“暂且不说您和刚才说的那些弟子。您的在家、穿白衣、守独身清净修行的女弟子中,是否有人断尽五种把人系缚在欲界的束缚,直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回(证得三果,即不还果)?”
“婆蹉,有。不只一百、两百、三百、四百、五百,而是远远更多这样的在家、穿白衣、守独身清净修行的女弟子。他们已经断尽五种把人系缚在欲界的束缚(证得三果,即不还果),将直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回。”
12 在家、穿白衣、仍享用感官欲乐的女弟子的成就
mn73:12.1
“Tiṭṭhatu bhavaṁ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino, tiṭṭhantu upāsikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo.
“暂且不说乔达摩先生,以及比丘、比丘尼、在家、着白衣、行梵行的优婆塞、在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞、在家、着白衣、行梵行的优婆夷。
mn73:12.2
Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsikāpi sāvikā gihinī odātavasanā kāmabhoginī sāsanakarā ovādappaṭikarā yā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī”ti?
乔达摩先生,您的弟子中,可有哪怕一位在家、着白衣、受用欲乐的优婆夷,奉行教导、实行训诫,度过疑、离开犹豫,获得无畏,在导师的教导中不依赖他人而住?”
mn73:12.3
“Na kho, vaccha, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā upāsikā mama sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo sāsanakarā ovādappaṭikarā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharantī”ti.
“婆蹉,不只一百、两百、三百、四百、五百,而是更多这样的在家、着白衣、受用欲乐的优婆夷弟子,奉行教导、实行训诫,度过疑、离开犹豫,获得无畏,在导师的教导中不依赖他人而住。”
13 这条修行道路的完整性
mn73:13.1
“Sace hi, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavaṁyeva gotamo ārādhako abhavissa, no ca kho bhikkhū ārādhakā abhavissaṁsu;
“乔达摩先生,如果乔达摩先生在此法中有成就,而比丘没有成就;
mn73:13.3
Yasmā ca kho, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako bhikkhū ca ārādhakā;
但因为乔达摩先生以及比丘在此法中都有成就;
mn73:13.5
Sace hi, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṁsu, no ca kho bhikkhuniyo ārādhikā abhavissaṁsu;
mn73:13.7
Yasmā ca kho, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā;
mn73:13.9
Sace hi, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṁsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṁsu, no ca kho upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṁsu;
mn73:13.11
Yasmā ca kho, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā;
mn73:13.13
Sace hi, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṁsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṁsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṁsu, no ca kho upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṁsu;
“乔达摩先生,如果乔达摩先生以及比丘、比丘尼、在家、着白衣、行梵行的优婆塞在此法中有成就,而在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞没有成就;
mn73:13.15
Yasmā ca kho, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā;
mn73:13.17
Sace hi, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṁsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṁsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṁsu, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṁsu, no ca kho upāsikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā abhavissaṁsu;
“乔达摩先生,如果乔达摩先生以及比丘、比丘尼、在家、着白衣、行梵行的优婆塞、在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞在此法中有成就,而在家、着白衣、行梵行的优婆夷没有成就;
mn73:13.19
Yasmā ca kho, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā;
但因为乔达摩先生以及比丘、比丘尼、在家、着白衣、行梵行的优婆塞、在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞以及在家、着白衣、行梵行的优婆夷在此法中都有成就;
mn73:13.21
Sace hi, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṁsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṁsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṁsu, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṁsu, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā abhavissaṁsu, no ca kho upāsikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo ārādhikā abhavissaṁsu;
“乔达摩先生,如果乔达摩先生以及比丘、比丘尼、在家、着白衣、行梵行的优婆塞、在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞、在家、着白衣、行梵行的优婆夷在此法中有成就,而在家、着白衣、受用欲乐的优婆夷没有成就;
mn73:13.23
Yasmā ca kho, bho gotama, imaṁ dhammaṁ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo ārādhikā;
但因为乔达摩先生以及比丘、比丘尼、在家、着白衣、行梵行的优婆塞、在家、着白衣、受用欲乐的优婆塞、在家、着白衣、行梵行的优婆夷以及在家、着白衣、受用欲乐的优婆夷在此法中都有成就;
14 如恒河流向大海
mn73:14.1
Seyyathāpi, bho gotama, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā samuddaṁ āhacca tiṭṭhati, evamevāyaṁ bhoto gotamassa parisā sagahaṭṭhapabbajitā nibbānaninnā nibbānapoṇā nibbānapabbhārā nibbānaṁ āhacca tiṭṭhati.
乔达摩先生,犹如恒河倾向大海、朝向大海、流向大海,抵达大海而住;同样,乔达摩先生的弟子众,包括在家者与出家者,都倾向涅槃、朝向涅槃、趋向涅槃,抵达涅槃而住。
15 请求出家
mn73:15.1
Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
太好了,乔达摩先生!……〔中略〕
mn73:15.3
Labheyyāhaṁ bhoto gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.
愿我能在乔达摩先生跟前出家、受具足戒。”
16 愿意接受考察
mn73:16.1
“Yo kho, vaccha, aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ, ākaṅkhati upasampadaṁ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya;
“婆蹉,先前属于其他教派的人,若希望在此法与律中出家、受具足戒,须别住四个月。四个月后,比丘们若心中满意,便让他出家、受具足戒而成为比丘;
mn73:16.2
api ca mettha puggalavemattatā viditā”ti.
不过,我知道这里的人有差别。”
mn73:16.3
“Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṁ, ākaṅkhantā upasampadaṁ cattāro māse parivasanti, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi. Catunnaṁ vassānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā”ti.
“尊者,如果先前属于其他教派的人,希望在此法与律中出家、受具足戒,须别住四个月,四个月后,比丘们若心中满意,便让他出家、受具足戒而成为比丘,那么,我愿别住四年。四年后,比丘们若心中满意,再让我出家、受具足戒而成为比丘。”
17 半个月后再请教
mn73:17.1
Acirūpasampanno kho panāyasmā vacchagotto addhamāsūpasampanno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā vacchagotto bhagavantaṁ etadavoca:
mn73:17.2
“yāvatakaṁ, bhante, sekhena ñāṇena sekhāya vijjāya pattabbaṁ, anuppattaṁ taṁ mayā;
“尊者,有学之知、有学之明所能达到的,我已经达到;
18 继续培养止与观
mn73:18.1
“Tena hi tvaṁ, vaccha, dve dhamme uttari bhāvehi—samathañca vipassanañca.
“婆蹉,接下来要进一步培养使心平静安住的修习,以及深入观察并领悟的修习。进一步培养这两方面,将使你能够通达多种领域。
19 神变的能力
mn73:19.2
‘anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ—ekopi hutvā bahudhā assaṁ, bahudhāpi hutvā eko assaṁ; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gaccheyyaṁ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ kareyyaṁ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gaccheyyaṁ, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṁ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṁ, parimajjeyyaṁ; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteyyan’ti,
“我愿体验种种神变:由一身成为多身,由多身成为一身;显现、隐没;穿墙、穿垣、穿山而无碍,如在空中;出入大地,如在水中;行走水上而不沉,如在地上;结跏趺坐行于空中,如有翼之鸟;以手触摸、抚摩有如此大神力、大威力的日月;乃至以身自在至梵天界。”
mn73:19.3
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
在那里,只要具备相应的条件,你就能达到亲自作证的能力。
“婆蹉,如果你希望体验各种神变——从一个身体变成多个,从多个变成一个,显现或隐没,穿过墙壁和山体而不受阻,像在水中一样出入大地,像在地上行走一样踏水不沉,结跏趺坐在空中行进如飞鸟,以手触摸日月,乃至以身体自在到达梵天界——在具备相应条件时,你将能获得亲自体验并证实的能力。
20 天耳的能力
mn73:20.2
‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṁ—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
“我愿以清净、超越常人的天耳界,听到天与人两种声音,无论远近。”在那里,只要具备相应的条件,你就能达到亲自作证的能力。
“婆蹉,如果你希望用清净、超越常人的听觉,听见天界与人间的声音,无论远近,在具备相应条件时,你将能获得亲自体验并证实的能力。
21 了解他人的心
mn73:21.2
‘parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajāneyyaṁ—
“我愿以心遍知其他众生、其他人的心:
mn73:21.3
sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
对于有贪的心,了知是有贪的心;
mn73:21.4
vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
对于离贪的心,了知是离贪的心;
mn73:21.5
sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
对于有嗔的心,了知是有嗔的心;
mn73:21.6
vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
对于离嗔的心,了知是离嗔的心;
mn73:21.8
vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
对于离痴的心,了知是离痴的心;
mn73:21.9
saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
对于收缩的心,了知是收缩的心;
mn73:21.10
vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
对于散乱的心,了知是散乱的心;
mn73:21.11
mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ,
对于广大的心,了知是广大的心;
mn73:21.12
amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ;
对于不广大的心,了知是不广大的心;
mn73:21.13
sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ,
对于有上的心,了知是有上的心;
mn73:21.14
anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ;
对于无上的心,了知是无上的心;
mn73:21.17
vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
对于解脱的心,了知是解脱的心;
mn73:21.18
avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajāneyyan’ti,
对于未解脱的心,了知是未解脱的心;
mn73:21.19
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
在那里,只要具备相应的条件,你就能达到亲自作证的能力。
22 忆起过去的生命
mn73:22.2
‘anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi; anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe—amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti; iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyan’ti,
“我愿忆起种种宿住:一生、两生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生;许多成劫、许多坏劫、许多成坏劫:我在那里有这样的名字、族姓、容貌、食物,感受这样的苦乐,有这样的寿限;我从那里死去,受生到另一处,在那里也有这样的名字、族姓、容貌、食物,感受这样的苦乐,有这样的寿限;我从那里死去,受生于此。如此,连同情状与细节,忆起种种宿住。”
mn73:22.3
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
在那里,只要具备相应的条件,你就能达到亲自作证的能力。
“婆蹉,如果你希望回忆过去的生命,从一生、两生、三生、四生、五生,到十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,乃至世界多次毁坏、形成以及坏成的漫长时期;知道那时的名字、族姓、容貌、食物,经历的苦乐和寿命,怎样从一处死去、在另一处出生,又怎样来到这一生,连同这些情形和细节都忆起——在具备相应条件时,你将能获得亲自体验并证实的能力。
23 看见众生随业受生
mn73:23.2
‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṁ—ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannāti; iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyan’ti,
“我愿以清净、超越常人的天眼,看见众生死去和受生,低下或优胜、美好或丑陋、往善趣或恶趣,了知众生随业而往:这些众生具备身恶行、语恶行、意恶行,诽谤圣者,持邪见,依邪见采取行动,身坏命终后受生于苦界、恶趣、堕处、地狱;另一些众生具备身善行、语善行、意善行,不诽谤圣者,持正见,依正见采取行动,身坏命终后受生于善趣、天界。如此,以清净、超越常人的天眼,看见众生死去和受生,低下或优胜、美好或丑陋、往善趣或恶趣,了知众生随业而往。”
mn73:23.3
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
在那里,只要具备相应的条件,你就能达到亲自作证的能力。
“婆蹉,如果你希望用清净、超越常人的天眼,看见众生死去、再受生,处境低下或优越、容貌好看或丑陋、去往好的或悲惨的去处,并明白这与他们的业有什么关系:
有些人身体、言语上有不善行为,心中有不善的意向与认知,诽谤圣者,持有使苦增长的认知方式并据此行动,死后生到苦界、悲惨的去处、堕落之地、地狱。另一些人身体、言语上有良善行为,心中有良善的意向与认知,不诽谤圣者,持有导向圆满解脱的认知方式并据此行动,死后生到好的去处、天界。
这样看见并了知众生随业受生,在具备相应条件时,你将能获得亲自体验并证实的能力。
24 彻底灭尽染污
mn73:24.2
‘āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan’ti,
mn73:24.3
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane”ti.
在那里,只要具备相应的条件,你就能达到亲自作证的能力。”
“婆蹉,如果你希望彻底灭尽染污,亲自体验并领悟、体证心的解脱,以及由领悟和明辨而得的解脱,并在当下安住其中(四果,即阿罗汉果),在具备相应条件时,你将能获得亲自体验并证实的能力。”
25 依教修行
26 达到修行的目标
mn73:26.1
Atha kho āyasmā vacchagotto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
婆蹉种尊者独处、远离,不放逸、热诚、专志而住,不久就在现法中亲自证知、作证,进入并安住于善男子如实从在家出家为无家所为的无上梵行究竟。
mn73:26.2
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
他证知:“生已尽,梵行已住,应作已作,不再有如此之存在。”
27 托人转告世尊
mn73:27.3
Disvāna yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:
看见后,他走向他们,对他们说:
mn73:27.4
“handa kahaṁ pana tumhe āyasmanto gacchathā”ti?
“尊者们,你们要到哪里去?”
mn73:27.6
“Tenahāyasmanto mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha, evañca vadetha:
“那么,请尊者们代我以头礼敬世尊双足,并这样说:
mn73:27.7
‘vacchagotto, bhante, bhikkhu bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadeti—
28 佛陀确认他的成就
mn73:28.2
Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
mn73:28.3
“āyasmā, bhante, vacchagotto bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadeti:
mn73:28.5
“Pubbeva me, bhikkhave, vacchagotto bhikkhu cetasā ceto paricca vidito:
mn73:28.7
Devatāpi me etamatthaṁ ārocesuṁ:
诸天也向我禀报此事: