01 佛陀问起五种束缚
mn64:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
我是这样听闻的:
mn64:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。
02 摩罗迦子的回答
mn64:2.1
“dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā desitāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanānī”ti?
mn64:2.3
“ahaṁ kho, bhante, dhāremi bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanānī”ti.
mn64:2.4
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, mālukyaputta, dhāresi mayā desitāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanānī”ti?
mn64:2.5
“Sakkāyadiṭṭhiṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṁ saṁyojanaṁ desitaṁ dhāremi;
mn64:2.6
vicikicchaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṁ saṁyojanaṁ desitaṁ dhāremi;
mn64:2.7
sīlabbataparāmāsaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṁ saṁyojanaṁ desitaṁ dhāremi;
mn64:2.8
kāmacchandaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṁ saṁyojanaṁ desitaṁ dhāremi;
mn64:2.9
byāpādaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṁ saṁyojanaṁ desitaṁ dhāremi.
“你们还记得我教过的五种使人受缚于欲界的束缚吗?”
摩罗迦子尊者说:“尊者,我记得。”
“摩罗迦子,你是怎样记得的?”
“尊者,我记得您说过这五种:围绕身心,认定有一个“我的本体”的认知,对种种现象的疑惑,对形式的执取,对感官享受的欲求,以及敌意。它们都是使人受缚于欲界的束缚。我是这样记得的。”
03 婴儿没有显露这些,却仍有潜在倾向
mn64:3.1
“Kassa kho nāma tvaṁ, mālukyaputta, imāni evaṁ pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni desitāni dhāresi?
mn64:3.2
Nanu, mālukyaputta, aññatitthiyā paribbājakā iminā taruṇūpamena upārambhena upārambhissanti?
摩罗迦子,其他教派的游行者,难道不会用婴儿的譬喻提出反驳吗?
mn64:3.3
Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa sakkāyotipi na hoti, kuto panassa uppajjissati sakkāyadiṭṭhi?
mn64:3.5
Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa dhammātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati dhammesu vicikicchā?
mn64:3.7
Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa sīlātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati sīlesu sīlabbataparāmāso?
mn64:3.9
Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa kāmātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati kāmesu kāmacchando?
mn64:3.11
Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa sattātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati sattesu byāpādo?
mn64:3.13
Nanu, mālukyaputta, aññatitthiyā paribbājakā iminā taruṇūpamena upārambhena upārambhissantī”ti?
摩罗迦子,其他教派的游行者,难道不会用婴儿的譬喻提出反驳吗?”
“摩罗迦子,你记得我曾向谁这样教过?其他教派的四处游行的求道者,难道不会用婴儿来反驳吗?
一个幼小无知、还躺着的婴儿,连‘自己的这副身心’这样的概念都没有,怎么会生起围绕身心,认定有一个“我的本体”的认知?可是,这种认知的潜在倾向仍在。
他连‘种种现象’这样的概念都还没有,又怎么会对这些现象产生疑惑?可是,疑惑的潜在倾向仍然存在。
他连‘戒条’这个概念都没有,怎么会对形式产生执取?可是,这种执取的潜在倾向仍在。
他连‘感官欲乐’这个概念都没有,怎么会生起对感官享受的欲求?可是,对感官享受的贪恋仍有潜在倾向。
他连‘众生’这个概念都没有,怎么会对众生生起敌意?可是,敌意的潜在倾向仍在。
摩罗迦子,其他教派的四处游行的求道者,难道不会用这个婴儿譬喻来反驳吗?”
04 阿难请求进一步讲解
mn64:4.3
yaṁ bhagavā pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
05 被认我之见支配
mn64:5.1
“Idhānanda, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto
“阿难,一个没有听闻教导的普通人,没有亲近圣者,不熟悉他们的教导,也没有接受其中的训练;没有亲近品行端正的人,不熟悉他们的教导,也没有接受其中的训练。
围绕身心,认定有一个“我的本体”的认知缠住并支配着他的心。他也不清楚知道实际情形,明白怎样摆脱已经生起的这种认知。这种认知在他身上根深蒂固,尚未得到调伏,就是一种使人受缚于欲界的束缚。
06 被疑惑支配
07 被对戒条和规约的执取支配
mn64:5.8
Sīlabbataparāmāsapariyuṭṭhitena cetasā viharati sīlabbataparāmāsaparetena;
08 被感官欲乐的染著支配
09 被恶意支配
10 认我之见连同潜在倾向一起舍断
mn64:6.1
Sutavā ca kho, ānanda, ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṁ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na sakkāyadiṭṭhipariyuṭṭhitena cetasā viharati na sakkāyadiṭṭhiparetena;
然而,阿难,多闻圣弟子见圣者,熟知圣者之法,善受圣者之法的训练;见善人,熟知善人之法,善受善人之法的训练。他不以被有身见缠缚、被有身见征服的心而住;
11 疑惑连同潜在倾向一起舍断
12 执取连同潜在倾向一起舍断
mn64:6.7
Na sīlabbataparāmāsapariyuṭṭhitena cetasā viharati na sīlabbataparāmāsaparetena;
13 欲染连同潜在倾向一起舍断
14 恶意连同潜在倾向一起舍断
15 没有走上相应道路,就无法斩断束缚
mn64:6.16
Yo, ānanda, maggo yā paṭipadā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya taṁ maggaṁ taṁ paṭipadaṁ anāgamma pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni ñassati vā dakkhati vā pajahissati vāti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn64:6.17
Seyyathāpi, ānanda, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato tacaṁ acchetvā phegguṁ acchetvā sāracchedo bhavissatīti—
阿难,譬如一棵站立着、具有心材的大树,不切开树皮、不切开边材,却能切到心材——
mn64:6.18
netaṁ ṭhānaṁ vijjati;
这是不可能的。
16 走上相应道路,才有可能做到
mn64:7.1
Yo ca kho, ānanda, maggo yā paṭipadā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya taṁ maggaṁ taṁ paṭipadaṁ āgamma pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni ñassati vā dakkhati vā pajahissati vāti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn64:8.1
Seyyathāpi, ānanda, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato tacaṁ chetvā phegguṁ chetvā sāracchedo bhavissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
阿难,譬如一棵站立着、具有心材的大树,切开树皮、切开边材,而能切到心材,这是可能的。
17 体弱的人想横渡恒河
mn64:8.4
Atha dubbalako puriso āgaccheyya:
这时,一个体弱的人来到,他想:
mn64:8.5
‘ahaṁ imissā gaṅgāya nadiyā tiriyaṁ bāhāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gacchissāmī’ti;
‘我要用双臂划破这恒河的水流,横渡过去,安全到达彼岸。’
mn64:8.6
so na sakkuṇeyya gaṅgāya nadiyā tiriyaṁ bāhāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gantuṁ.
然而,他不能用双臂划破恒河的水流,横渡过去,安全到达彼岸。
mn64:8.7
Evameva kho, ānanda, yesaṁ kesañci sakkāyanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati;
mn64:8.8
seyyathāpi so dubbalako puriso evamete daṭṭhabbā.
都应被看作如同那个体弱的人。
18 强壮的人能够横渡恒河
mn64:8.10
Atha balavā puriso āgaccheyya:
这时,一个强壮的人来到,他想:
mn64:8.11
‘ahaṁ imissā gaṅgāya nadiyā tiriyaṁ bāhāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gacchissāmī’ti;
‘我要用双臂划破这恒河的水流,横渡过去,安全到达彼岸。’
mn64:8.12
so sakkuṇeyya gaṅgāya nadiyā tiriyaṁ bāhāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ gantuṁ.
他能用双臂划破恒河的水流,横渡过去,安全到达彼岸。
mn64:8.13
Evameva kho, ānanda, yesaṁ kesañci sakkāyanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati;
mn64:8.14
seyyathāpi so balavā puriso evamete daṭṭhabbā.
都应被看作如同那个强壮的人。
19 进入初禅
mn64:9.1
Katamo cānanda, maggo, katamā paṭipadā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya?
20 从十一个方面观察其中的身心现象
21 将心转向不死
22 染污灭尽,或成为不还者
他安住于此,达到染污的彻底灭尽(四果,即阿罗汉果)。
如果还没有达到染污彻底灭尽,由于对这些修习之法仍有所贪恋、仍从中得到欢喜,随着五种使人受缚于欲界的束缚彻底灭尽,他会直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再从那个世界返回(三果,即不还果)。
阿难,这也是断除这五种束缚的道路和修行方式。
23 第二禅、第三禅和第四禅
mn64:10-12.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…
mn64:10-12.4
So yadeva tattha hoti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ …
mn64:10-12.5
pe…
〔中略〕
再者,阿难,当心的朝向与审察止息了,修行人进入并安住于第二禅那;又有第三禅那、第四禅那。〔各禅的详细描述,底本中略。〕
依前述方式,他观察其中种种有形的现象、种种感受、种种认知、种种心理造作,以及种种感知,看到它们变化、不恒定、带来苦迫、如同疾病、如同疮肿、如同利箭、如同灾祸、如同疾患、不属于自己、会破败瓦解、空、不是我,也不是我的本体。
随后,他依前面所说的过程,使心从这些现象转离,转向不死的境界。他安住于此,达到染污的彻底灭尽(四果,即阿罗汉果);如果尚未达到,由于对这些修习之法仍有所贪恋、仍从中得到欢喜,随着五种束缚彻底灭尽,他会直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回(三果,即不还果)。
阿难,这也是断除这五种束缚的道路和修行方式。
24 空无边处
mn64:13.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
mn64:13.3
pe…
〔中略〕
再者,阿难,修行人完全超越对有形现象的认知,感官接触所引起的认知也消失了,不再留意对种种差别的认知。他了知“虚空无边”,进入并安住于空间无边的境界(空无边处)。
依前述方式,他观察其中的种种感受、种种认知、种种心理造作,以及种种感知,看到它们变化、不恒定、带来苦迫、如同疾病、如同疮肿、如同利箭、如同灾祸、如同疾患、不属于自己、会破败瓦解、空、不是我,也不是我的本体。
随后,他依前面所说的过程,使心从这些现象转离,转向不死的境界。他安住于此,达到染污的彻底灭尽(四果,即阿罗汉果);如果尚未达到,由于对这些修习之法仍有所贪恋、仍从中得到欢喜,随着五种束缚彻底灭尽,他会直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回(三果,即不还果)。
阿难,这也是断除这五种束缚的道路和修行方式。
25 识无边处
mn64:14.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
mn64:14.3
pe…
〔中略〕
再者,阿难,修行人完全超越空间无边的境界(空无边处),了知“感知无边”,进入并安住于感知无边的境界(识无边处)。
依前述方式,他观察其中的种种感受、种种认知、种种心理造作,以及种种感知,看到它们变化、不恒定、带来苦迫、如同疾病、如同疮肿、如同利箭、如同灾祸、如同疾患、不属于自己、会破败瓦解、空、不是我,也不是我的本体。
随后,他依前面所说的过程,使心从这些现象转离,转向不死的境界。他安住于此,达到染污的彻底灭尽(四果,即阿罗汉果);如果尚未达到,由于对这些修习之法仍有所贪恋、仍从中得到欢喜,随着五种束缚彻底灭尽,他会直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回(三果,即不还果)。
阿难,这也是断除这五种束缚的道路和修行方式。
26 无所有处
mn64:15.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
mn64:15.3
pe…
〔中略〕
再者,阿难,修行人完全超越感知无边的境界(识无边处),了知“什么也没有”,进入并安住于“什么也没有”的境界(无所有处)。
依前述方式,他观察其中的种种感受、种种认知、种种心理造作,以及种种感知,看到它们变化、不恒定、带来苦迫、如同疾病、如同疮肿、如同利箭、如同灾祸、如同疾患、不属于自己、会破败瓦解、空、不是我,也不是我的本体。
随后,他依前面所说的过程,使心从这些现象转离,转向不死的境界。他安住于此,达到染污的彻底灭尽(四果,即阿罗汉果);如果尚未达到,由于对这些修习之法仍有所贪恋、仍从中得到欢喜,随着五种束缚彻底灭尽,他会直接在另一世界出现而出生,在那里达到最终的涅槃,不再返回(三果,即不还果)。
阿难,这也是断除这五种束缚的道路和修行方式。”
27 心解脱和慧解脱的差别
mn64:16.1
“Eso ce, bhante, maggo esā paṭipadā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya, atha kiñcarahi idhekacce bhikkhū cetovimuttino ekacce bhikkhū paññāvimuttino”ti?