01 两处住地
mn78:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
02 五支木匠先去末利园
mn78:2.1
Atha kho pañcakaṅgo thapati sāvatthiyā nikkhami divā divassa bhagavantaṁ dassanāya.
mn78:2.6
paṭisallīnā manobhāvaniyā bhikkhū.
他们正在独处。
mn78:2.7
Yannūnāhaṁ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkameyyan”ti.
03 众人安静下来
mn78:3.1
Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā, seyyathidaṁ—
mn78:3.2
rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
王论、贼论、大臣论、军队论、恐惧论、战斗论、食论、饮论、衣论、卧具论、花鬘论、香论、亲族论、车乘论、村落论、市镇论、都市论、地方论、女人论、英雄论、街巷论、井边论、亡者论、种种杂论、世界起源论、海洋起源论,以及如此有无之论。
mn78:3.3
Addasā kho uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto pañcakaṅgaṁ thapatiṁ dūratova āgacchantaṁ.
mn78:3.4
Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:
看见后,他使自己的大众安静下来:
mn78:3.5
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha;
“诸位,请小声,不要喧哗。
mn78:3.7
Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṁ paṭivasanti ayaṁ tesaṁ aññataro pañcakaṅgo thapati.
mn78:3.8
Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino;
那些尊者喜欢安静,受过保持安静的训练,也赞扬安静。
mn78:3.9
appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
或许他看见大众安静,会愿意走过来。”
04 沙门文祁子的主张
mn78:4.1
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uggāhamānena paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṁ sammodi.
05 只要不作恶,就已经圆满了吗
mn78:5.1
“catūhi kho ahaṁ, gahapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ.
“居士,我把具备四法的人称为善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门。
mn78:5.2
Katamehi catūhi?
哪四法?
mn78:5.3
Idha, gahapati, na kāyena pāpakammaṁ karoti, na pāpakaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati—
mn78:5.4
imehi kho ahaṁ, gahapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhan”ti.
居士,具备这四法的人,我称为善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门。”
06 五支去请教世尊
mn78:6.1
Atha kho pañcakaṅgo thapati uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa bhāsitaṁ neva abhinandi nappaṭikkosi.
mn78:6.2
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi:
他不赞同、不反驳,起座离开,心想:
07 向世尊转述
mn78:7.1
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
08 婴儿也符合这些条件
mn78:8.2
“evaṁ sante kho, thapati, daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho, yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṁ.
“木匠,若是这样,依郁伽诃摩那、沙门文祁子的话,一个幼小、柔弱、仰卧的婴儿,也将是善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门。
mn78:8.3
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa kāyotipi na hoti, kuto pana kāyena pāpakammaṁ karissati, aññatra phanditamattā.
mn78:8.4
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa vācātipi na hoti, kuto pana pāpakaṁ vācaṁ bhāsissati, aññatra roditamattā.
婴儿连‘语言’这样的概念都没有,除了啼哭,怎么会说恶语?
mn78:8.5
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa saṅkappotipi na hoti, kuto pana pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappissati, aññatra vikūjitamattā.
mn78:8.6
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa ājīvotipi na hoti, kuto pana pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvissati, aññatra mātuthaññā.
婴儿连‘生计’这样的概念都没有,除了母乳,怎么会以恶命维生?
mn78:8.7
Evaṁ sante kho, thapati, daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho, yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṁ.
因此,依他的说法,婴儿也将是善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门。
mn78:8.8
Catūhi kho ahaṁ, thapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi na ceva sampannakusalaṁ na paramakusalaṁ na uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ, api cimaṁ daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ samadhigayha tiṭṭhati.
木匠,我不会把具备四法的人称为善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门;他不过与那幼小、柔弱、仰卧的婴儿同列。
mn78:8.9
Katamehi catūhi?
哪四法?
mn78:8.10
Idha, thapati, na kāyena pāpakammaṁ karoti, na pāpakaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati—
mn78:8.11
imehi kho ahaṁ, thapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi na ceva sampannakusalaṁ na paramakusalaṁ na uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ, api cimaṁ daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ samadhigayha tiṭṭhati.
木匠,我不会把具备这四法的人称为善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门;他不过与那幼小、柔弱、仰卧的婴儿同列。
09 需要了解的四类情况
mn78:9.1
Dasahi kho ahaṁ, thapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ.
木匠,我把具备十法的人称为善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门。
mn78:9.3
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.5
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.7
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.9
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.11
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.13
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.15
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.17
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.19
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.21
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.23
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.25
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.27
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.29
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.31
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
mn78:9.33
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
木匠,我说,这应当被了知。
10 行为习惯及其来源
mn78:10.5
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
它们的生起已被说明。
mn78:10.6
‘Cittasamuṭṭhānā’tissa vacanīyaṁ.
应当回答:“从心生起。”
mn78:10.7
Katamaṁ cittaṁ?
什么样的心?
mn78:10.8
Cittampi hi bahuṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ.
心有多种、种种不同的样态。
11 行为习惯的止息
mn78:10.11
Nirodhopi nesaṁ vutto.
它们的止灭也已被说明。
mn78:10.12
Idha, thapati, bhikkhu kāyaduccaritaṁ pahāya kāyasucaritaṁ bhāveti, vacīduccaritaṁ pahāya vacīsucaritaṁ bhāveti, manoduccaritaṁ pahāya manosucaritaṁ bhāveti, micchājīvaṁ pahāya sammājīvena jīvitaṁ kappeti—
比丘舍弃身恶行,修习身善行;舍弃语恶行,修习语善行;舍弃意恶行,修习意善行;舍弃邪命,以正命维生。
12 通向止息的实践
mn78:10.14
Kathaṁ paṭipanno, thapati, akusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
怎样实践,便是在实践通向不善习行止灭的道路?
mn78:10.15
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
mn78:10.16
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
mn78:10.17
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
mn78:10.18
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
mn78:10.19
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, akusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
木匠,这样实践,便是在实践通向不善习行止灭的道路。
“怎样走向这种止息?他培养意愿,提起心来努力:让尚未生起的有害于离苦与修行的状态不再生起,断除已经生起的有害于离苦与修行的状态;让尚未生起的有益于离苦与修行的状态生起,使已经生起的有益于离苦与修行的状态持续、不失去,并不断增长,发展圆满。这就是相应的实践道路。
13 行为习惯及其来源
mn78:11.2
Kusalaṁ kāyakammaṁ, kusalaṁ vacīkammaṁ, ājīvaparisuddhampi kho ahaṁ, thapati, sīlasmiṁ vadāmi.
mn78:11.5
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
它们的生起已被说明。
mn78:11.6
‘Cittasamuṭṭhānā’tissa vacanīyaṁ.
应当回答:“从心生起。”
mn78:11.7
Katamaṁ cittaṁ?
什么样的心?
mn78:11.8
Cittampi hi bahuṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ.
心有多种、种种不同的样态。
14 行为习惯的止息
mn78:11.11
Nirodhopi nesaṁ vutto.
它们的止灭也已被说明。
“比丘遵守戒行,却不靠这些戒行来塑造对自己的认定。他照实际情形明白心的解脱,以及由领悟和明辨带来的解脱;这些有益的行为习惯,便在那解脱中彻底止息。
15 通向止息的实践
mn78:11.14
Kathaṁ paṭipanno ca, thapati, kusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
怎样实践,便是在实践通向善习行止灭的道路?
mn78:11.15
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
mn78:11.18
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
mn78:11.19
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, kusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
木匠,这样实践,便是在实践通向善习行止灭的道路。
“怎样走向这种止息?他培养意愿,提起心来努力:让尚未生起的有害于离苦与修行的状态不再生起,断除已经生起的有害于离苦与修行的状态;让尚未生起的有益于离苦与修行的状态生起,使已经生起的有益于离苦与修行的状态持续、不失去,并不断增长,发展圆满。这就是相应的实践道路。
16 意向及其来源
mn78:12.5
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
它们的生起已被说明。
17 意向的止息
mn78:12.12
Nirodhopi nesaṁ vutto.
它们的止灭也已被说明。
mn78:12.13
Idha, thapati, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
18 通向意向止息的实践
mn78:12.15
Kathaṁ paṭipanno ca, thapati, akusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
怎样实践,便是在实践通向不善思止灭的道路?
mn78:12.16
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
mn78:12.19
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
mn78:12.20
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, akusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
木匠,这样实践,便是在实践通向不善思止灭的道路。
“怎样走向这种止息?他培养意愿,提起心来努力:让尚未生起的有害于离苦与修行的状态不再生起,断除已经生起的有害于离苦与修行的状态;让尚未生起的有益于离苦与修行的状态生起,使已经生起的有益于离苦与修行的状态持续、不失去,并不断增长,发展圆满。这就是相应的实践道路。
19 意向及其来源
mn78:13.5
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
它们的生起已被说明。
20 意向的止息
mn78:13.12
Nirodhopi nesaṁ vutto.
它们的止灭也已被说明。
mn78:13.13
Idha, thapati, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
21 通向意向止息的实践
mn78:13.15
Kathaṁ paṭipanno ca, thapati, kusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
怎样实践,便是在实践通向善思止灭的道路?
mn78:13.16
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
mn78:13.19
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
mn78:13.20
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, kusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
木匠,这样实践,便是在实践通向善思止灭的道路。
“怎样走向这种止息?他培养意愿,提起心来努力:让尚未生起的有害于离苦与修行的状态不再生起,断除已经生起的有害于离苦与修行的状态;让尚未生起的有益于离苦与修行的状态生起,使已经生起的有益于离苦与修行的状态持续、不失去,并不断增长,发展圆满。这就是相应的实践道路。
22 十个方面圆满完成
mn78:14.1
Katamehi cāhaṁ, thapati, dasahi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ?
木匠,我说具备哪十法的人,是善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门呢?
mn78:14.2
Idha, thapati, bhikkhu asekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsaṅkappena samannāgato hoti, asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti, asekhena sammākammantena samannāgato hoti, asekhena sammāājīvena samannāgato hoti, asekhena sammāvāyāmena samannāgato hoti, asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti, asekhena sammāñāṇena samannāgato hoti, asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti—
比丘具足无学的正见、无学的正思、无学的正语、无学的正业、无学的正命、无学的正精进、无学的正念、无学的正定、无学的正智、无学的正解脱。
mn78:14.3
imehi kho ahaṁ, thapati, dasahi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhan”ti.
木匠,具备这十法的人,我称为善已成就、善已圆满、达到最高成就、不可战胜的沙门。”