01 缘起
02 长苦行前来拜访
mn56:2.1
Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto nāḷandāyaṁ paṭivasati mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ.
mn56:2.2
Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho nāḷandāyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena pāvārikambavanaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mn56:2.3
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ bhagavā etadavoca:
mn56:3.1
Evaṁ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
03 尼乾陀所说的三种“杖”
mn56:3.3
“kati pana, tapassi, nigaṇṭho nāṭaputto kammāni paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
mn56:3.4
“Na kho, āvuso gotama, āciṇṇaṁ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa ‘kammaṁ, kamman’ti paññapetuṁ;
mn56:3.5
‘daṇḍaṁ, daṇḍan’ti kho, āvuso gotama, āciṇṇaṁ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paññapetun”ti.
mn56:3.6
“Kati pana, tapassi, nigaṇṭho nāṭaputto daṇḍāni paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
mn56:3.7
“Tīṇi kho, āvuso gotama, nigaṇṭho nāṭaputto daṇḍāni paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti, seyyathidaṁ—
mn56:3.9
“Kiṁ pana, tapassi, aññadeva kāyadaṇḍaṁ, aññaṁ vacīdaṇḍaṁ, aññaṁ manodaṇḍan”ti?
04 身杖的罪责更重?
mn56:3.11
“Imesaṁ pana, tapassi, tiṇṇaṁ daṇḍānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ katamaṁ daṇḍaṁ nigaṇṭho nāṭaputto mahāsāvajjataraṁ paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, yadi vā kāyadaṇḍaṁ, yadi vā vacīdaṇḍaṁ, yadi vā manodaṇḍan”ti?
“苦行者,对于这样划分、这样区别的三种杖,关于恶业的实行、恶业的发生,尼乾陀若提子安立哪一种杖的罪责更重——身杖,还是语杖,还是意杖?”
mn56:3.12
“Imesaṁ kho, āvuso gotama, tiṇṇaṁ daṇḍānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ kāyadaṇḍaṁ nigaṇṭho nāṭaputto mahāsāvajjataraṁ paññapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍaṁ, no tathā manodaṇḍan”ti.
“乔达摩朋友,对于这样划分、这样区别的三种杖,关于恶业的实行、恶业的发生,尼乾陀若提子安立身杖的罪责更重,语杖不如此,意杖也不如此。”
05 佛陀所说的三种业
mn56:4.2
“tvaṁ panāvuso gotama, kati daṇḍāni paññapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
mn56:4.3
“Na kho, tapassi, āciṇṇaṁ tathāgatassa ‘daṇḍaṁ, daṇḍan’ti paññapetuṁ;
mn56:4.4
‘kammaṁ, kamman’ti kho, tapassi, āciṇṇaṁ tathāgatassa paññapetun”ti?
mn56:4.5
“Tvaṁ panāvuso gotama, kati kammāni paññapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā”ti?
mn56:4.6
“Tīṇi kho ahaṁ, tapassi, kammāni paññapemi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, seyyathidaṁ—
mn56:4.8
“Kiṁ panāvuso gotama, aññadeva kāyakammaṁ, aññaṁ vacīkammaṁ, aññaṁ manokamman”ti?
06 意业的罪责更重
mn56:4.10
“Imesaṁ panāvuso gotama, tiṇṇaṁ kammānaṁ evaṁ paṭivibhattānaṁ evaṁ paṭivisiṭṭhānaṁ katamaṁ kammaṁ mahāsāvajjataraṁ paññapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, yadi vā kāyakammaṁ, yadi vā vacīkammaṁ, yadi vā manokamman”ti?
“乔达摩朋友,对于这样划分、这样区别的三种业,关于恶业的实行、恶业的发生,你安立哪一种业的罪责更重——身业,还是语业,还是意业?”
07 回去报告辩论
mn56:5.1
Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā gihiparisāya saddhiṁ nisinno hoti bālakiniyā parisāya upālipamukhāya.
mn56:5.2
Addasā kho nigaṇṭho nāṭaputto dīghatapassiṁ nigaṇṭhaṁ dūratova āgacchantaṁ;
mn56:5.6
“Ahu pana te, tapassi, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
mn56:5.8
“Yathā kathaṁ pana te, tapassi, ahu samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
08 若提子赞同身杖更重
mn56:6.3
Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evameva dīghatapassinā nigaṇṭhena samaṇassa gotamassa byākataṁ.
mn56:6.4
Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya.
09 优波离主动请战
mn56:7.3
Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evamevaṁ bhadantena tapassinā samaṇassa gotamassa byākataṁ.
mn56:7.4
Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya.
mn56:7.5
Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo.
mn56:7.6
Handa cāhaṁ, bhante, gacchāmi samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropessāmi.
大德,让我去吧,我要就这个论题驳倒沙门乔达摩的主张。
10 四个夸口的比喻
mn56:7.7
Sace me samaṇo gotamo tathā patiṭṭhahissati yathā bhadantena tapassinā patiṭṭhāpitaṁ; seyyathāpi nāma balavā puriso dīghalomikaṁ eḷakaṁ lomesu gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya samparikaḍḍheyya; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi.
如果沙门乔达摩在我面前仍坚持苦行尊者让他确认的立场,那么,正如一个强壮的人抓住长毛公羊的毛,往这边拉、往那边拉、四处拖拽;我也要在辩论中一句接一句地把沙门乔达摩往这边拉、往那边拉、四处拖拽。
mn56:7.8
Seyyathāpi nāma balavā soṇḍikākammakāro mahantaṁ soṇḍikākilañjaṁ gambhīre udakarahade pakkhipitvā kaṇṇe gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya samparikaḍḍheyya; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi.
正如一个强壮的酿酒工人,把一个大酒筛放进深水池,抓住它的边角,往这边拉、往那边拉、四处拖拽;我也要在辩论中一句接一句地把沙门乔达摩往这边拉、往那边拉、四处拖拽。
mn56:7.9
Seyyathāpi nāma balavā soṇḍikādhutto vālaṁ kaṇṇe gahetvā odhuneyya niddhuneyya nipphoṭeyya; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ vādena vādaṁ odhunissāmi niddhunissāmi nipphoṭessāmi.
正如一个强壮的酿酒人,抓住毛滤网的边角,上下抖动、抖落、拍打;我也要在辩论中一句接一句地抖动、抖落、拍打沙门乔达摩。
mn56:7.10
Seyyathāpi nāma kuñjaro saṭṭhihāyano gambhīraṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā sāṇadhovikaṁ nāma kīḷitajātaṁ kīḷati; evamevāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ sāṇadhovikaṁ maññe kīḷitajātaṁ kīḷissāmi.
mn56:7.11
Handa cāhaṁ, bhante, gacchāmi samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropessāmī”ti.
大德,让我去吧,我要就这个论题驳倒沙门乔达摩的主张。”
11 若提子同意,长苦行反对
mn56:7.12
“Gaccha tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropehi.
“居士,你去吧,就这个论题驳倒沙门乔达摩的主张。
mn56:7.13
Ahaṁ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyyaṁ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṁ vā”ti.
mn56:8.2
“na kho metaṁ, bhante, ruccati yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyya.
12 三次劝阻仍然无效
mn56:8.4
“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.
mn56:8.5
Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyya.
mn56:8.6
Gaccha tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropehi.
居士,你去吧,就这个论题驳倒沙门乔达摩的主张。
mn56:8.7
Ahaṁ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyyaṁ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṁ vā”ti.
mn56:9.3
“na kho metaṁ, bhante, ruccati yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyya.
mn56:9.4
Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetī”ti.
mn56:9.5
“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.
mn56:9.6
Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyya.
mn56:9.7
Gaccha tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādaṁ āropehi.
居士,你去吧,就这个论题驳倒沙门乔达摩的主张。
13 优波离来到佛陀面前
mn56:9.9
“Evaṁ, bhante”ti kho upāli gahapati nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena pāvārikambavanaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho upāli gahapati bhagavantaṁ etadavoca:
优波离居士回答尼乾陀若提子:“是,大德。”随后从座位起身,礼敬尼乾陀若提子,右绕而去,来到波婆利迦芒果园的世尊处;来到后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的优波离居士对世尊说:
mn56:9.12
“Ahu kho pana te, bhante, dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
mn56:9.13
“Ahu kho me, gahapati, dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.
mn56:9.14
“Yathā kathaṁ pana te, bhante, ahu dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?
14 约定如实讨论
mn56:10.3
Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evamevaṁ dīghatapassinā nigaṇṭhena bhagavato byākataṁ.
mn56:10.4
Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya?
mn56:10.5
Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
mn56:10.6
“Sace kho tvaṁ, gahapati, sacce patiṭṭhāya manteyyāsi siyā no ettha kathāsallāpo”ti.
“居士,如果你立足于真实来讨论,我们可以就此交谈。”
mn56:10.8
hotu no ettha kathāsallāpo”ti.
我们就此交谈吧。”
15 第一个问题:临终时心的系缚
mn56:11.1
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“居士,你认为怎样?
mn56:11.2
idhassa nigaṇṭho ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno sītodakapaṭikkhitto uṇhodakapaṭisevī.
mn56:11.3
So sītodakaṁ alabhamāno kālaṁ kareyya.
他得不到冷水而死去。
mn56:11.4
Imassa pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto katthūpapattiṁ paññapetī”ti?
居士,尼乾陀若提子会安立此人投生在哪里?”
mn56:11.6
“Taṁ kissa hetu”?
“这是什么原因?”
16 前后的回答是否一致?
mn56:11.8
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“居士,你要留意;居士,留意之后再回答。
mn56:11.9
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
你后面的话与前面不相合,前面的话与后面也不相合。
mn56:11.10
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
然而,居士,你说过这样的话:
mn56:11.12
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
我们就此交谈吧。’”
17 第二个问题:无意和有意伤害生命
mn56:12.1
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“居士,你认为怎样?
mn56:12.2
idhassa nigaṇṭho nāṭaputto cātuyāmasaṁvarasaṁvuto sabbavārivārito sabbavāriyutto sabbavāridhuto sabbavāriphuṭo.
mn56:12.3
So abhikkamanto paṭikkamanto bahū khuddake pāṇe saṅghātaṁ āpādeti.
他前行、后退时,使许多微小生命遭到杀害。
mn56:12.5
“Asañcetanikaṁ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto no mahāsāvajjaṁ paññapetī”ti.
18 意向已经成为判断轻重的依据
mn56:12.10
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“居士,你要留意;居士,留意之后再回答。
mn56:12.11
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
你后面的话与前面不相合,前面的话与后面也不相合。
mn56:12.12
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
然而,居士,你说过这样的话:
mn56:12.14
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
我们就此交谈吧。’”
19 第三个问题:拿剑杀人的力量
mn56:13.1
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“居士,你认为怎样?
mn56:13.2
ayaṁ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā”ti?
这那烂陀是否繁荣、富庶、人口众多、人群密集?”
mn56:13.3
“Evaṁ, bhante, ayaṁ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā”ti.
“是的,大德,这那烂陀繁荣、富庶、人口众多、人群密集。”
mn56:13.4
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“居士,你认为怎样?
mn56:13.5
idha puriso āgaccheyya ukkhittāsiko.
假如有一个举着剑的人来到这里,
mn56:13.6
So evaṁ vadeyya:
他说:
mn56:13.7
‘ahaṁ yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ karissāmī’ti.
‘我要在一刹那、一瞬间,把这那烂陀所有生命化作一片肉场、一堆肉。’
mn56:13.8
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
居士,你认为怎样?
mn56:13.9
pahoti nu kho so puriso yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātun”ti?
那个人能在一刹那、一瞬间,把这那烂陀所有生命化作一片肉场、一堆肉吗?”
mn56:13.10
“Dasapi, bhante, purisā, vīsampi, bhante, purisā, tiṁsampi, bhante, purisā, cattārīsampi, bhante, purisā, paññāsampi, bhante, purisā nappahonti yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātuṁ.
“大德,即使十个人、二十个人、三十个人、四十个人、五十个人,也不能在一刹那、一瞬间,把这那烂陀所有生命化作一片肉场、一堆肉。
mn56:13.11
Kiñhi sobhati eko chavo puriso”ti.
一个微不足道的人又算得了什么?”
佛陀问:“居士,那烂陀是不是繁华富庶,人口众多?”
“是的,尊者。”
“假如一个人举剑前来,说要在一瞬间把这里所有生命都砍成一堆血肉。他做得到吗?”
“尊者,别说一个人,就算十个、二十个、三十个、四十个、五十个人,也做不到。”
20 优波离承认心的力量
mn56:13.12
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“居士,你认为怎样?
mn56:13.14
So evaṁ vadeyya:
他说:
mn56:13.16
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
居士,你认为怎样?
mn56:13.17
pahoti nu kho so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto imaṁ nāḷandaṁ ekena manopadosena bhasmaṁ kātun”ti?
mn56:13.18
“Dasapi, bhante, nāḷandā, vīsampi nāḷandā, tiṁsampi nāḷandā, cattārīsampi nāḷandā, paññāsampi nāḷandā pahoti so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto ekena manopadosena bhasmaṁ kātuṁ.
mn56:13.19
Kiñhi sobhati ekā chavā nāḷandā”ti.
一个微不足道的那烂陀又算得了什么?”
21 仍然坚持原来的立场
mn56:13.20
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“居士,你要留意;居士,留意之后再回答。
mn56:13.21
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
你后面的话与前面不相合,前面的话与后面也不相合。
mn56:13.22
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
然而,居士,你说过这样的话:
mn56:13.24
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
我们就此交谈吧。’”
22 第四个问题:荒野的传说
mn56:13.26
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“居士,你认为怎样?
mn56:13.27
sutaṁ te daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti?
你听说过弹荼迦荒野、迦陵伽荒野、中部荒野、摩登伽荒野怎样变成荒野的吗?”
mn56:13.28
“Evaṁ, bhante, sutaṁ me daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti.
“是的,大德,我听说过弹荼迦荒野、迦陵伽荒野、中部荒野、摩登伽荒野变成荒野的事。”
mn56:14.1
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati, kinti te sutaṁ kena taṁ daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti?
“居士,你认为怎样?你听说那弹荼迦荒野、迦陵伽荒野、中部荒野、摩登伽荒野,是因为什么而变成荒野的?”
mn56:14.2
“Sutaṁ metaṁ, bhante, isīnaṁ manopadosena taṁ daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti.
mn56:14.3
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“居士,你要留意;居士,留意之后再回答。
mn56:14.4
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
你后面的话与前面不相合,前面的话与后面也不相合。
mn56:14.5
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
然而,居士,你说过这样的话:
mn56:14.7
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
我们就此交谈吧。’”
23 优波离说明自己已被说服
mn56:15.2
Api cāhaṁ imāni bhagavato vicitrāni pañhapaṭibhānāni sotukāmo, evāhaṁ bhagavantaṁ paccanīkaṁ kātabbaṁ amaññissaṁ.
mn56:15.3
Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.
殊胜啊,大德!殊胜啊,大德!
mn56:15.4
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
大德,犹如扶起倒下的,揭开被遮蔽的,为迷路者指路,或在黑暗中举起油灯,让有眼者看见形色;同样,世尊以种种方式显明了法。
24 佛陀劝他慎重考虑
mn56:16.1
“Anuviccakāraṁ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotī”ti.
“居士,你要经过审察再行动;像你这样知名的人,经过审察再行动是好的。”
mn56:16.2
“Imināpāhaṁ, bhante, bhagavato bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ bhagavā evamāha: ‘anuviccakāraṁ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotī’ti.
“大德,世尊对我这样说:‘居士,你要经过审察再行动;像你这样知名的人,经过审察再行动是好的。’这使我对世尊更加欢喜、满意。
mn56:16.3
Mañhi, bhante, aññatitthiyā sāvakaṁ labhitvā kevalakappaṁ nāḷandaṁ paṭākaṁ parihareyyuṁ:
大德,其他教派若得到我这样的弟子,会几乎走遍那烂陀,高举旗帜,宣告:
mn56:16.6
‘anuviccakāraṁ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotī’ti.
‘居士,你要经过审察再行动;像你这样知名的人,经过审察再行动是好的。’
mn56:16.7
Esāhaṁ, bhante, dutiyampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
25 仍应给尼乾陀食物
mn56:17.1
“Dīgharattaṁ kho te, gahapati, nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ kulaṁ yena nesaṁ upagatānaṁ piṇḍakaṁ dātabbaṁ maññeyyāsī”ti.
“居士,你家长久以来如同尼乾陀们的饮水处。因此,当他们到来时,你应当考虑给予食物。”
26 亲眼所见与传闻不同
mn56:17.5
mayhameva sāvakānaṁ dānaṁ dātabbaṁ, nāññesaṁ sāvakānaṁ dānaṁ dātabbaṁ;
mn56:17.7
mayhameva sāvakānaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ, nāññesaṁ sāvakānaṁ dinnaṁ mahapphalan’ti.
mn56:17.9
Api ca, bhante, mayamettha kālaṁ jānissāma.
大德,不过我们会知道这件事的适当时机。
mn56:17.10
Esāhaṁ, bhante, tatiyampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
27 由浅入深的教导
mn56:18.1
Atha kho bhagavā upālissa gahapatissa anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
mn56:18.2
dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ, kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
mn56:18.3
Yadā bhagavā aññāsi upāliṁ gahapatiṁ kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā taṁ pakāsesi—
28 法眼生起
mn56:18.5
Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
譬如清净、没有污斑的布,能恰当地吸收染料;
mn56:18.6
evameva upālissa gahapatissa tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
mn56:18.7
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
“凡是具有生起性质的,全部都具有止灭性质。”(证得初果,即入流果)
mn56:18.8
Atha kho upāli gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca:
mn56:18.9
“handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma, bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
“大德,我们现在要走了,我们事务繁多,有许多应当做的事。”
mn56:18.10
“Yassadāni tvaṁ, gahapati, kālaṁ maññasī”ti.
“居士,现在请按你认为合宜的时机行事。”
29 回家吩咐守门人
mn56:19.1
Atha kho upāli gahapati bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena sakaṁ nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dovārikaṁ āmantesi:
mn56:19.2
“ajjatagge, samma dovārika, āvarāmi dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
mn56:19.4
‘tiṭṭha, bhante, mā pāvisi.
‘尊者,请停下,不要进来。
mn56:19.6
Āvaṭaṁ dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
mn56:19.7
Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantī’”ti.
尊者,若你需要食物,就请留在这里,他们会把食物送到这里给你。’”
30 若提子不相信改宗的消息
mn56:20.3
Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
mn56:20.4
“sutaṁ metaṁ, bhante, upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato”ti.
mn56:20.5
“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.
mn56:20.6
Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti.
mn56:20.9
“sutaṁ metaṁ, bhante …
“大德,我听说……”
mn56:20.10
pe…
……〔中略〕
mn56:20.12
“Handāhaṁ, bhante, gacchāmi yāva jānāmi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato yadi vā no”ti.
31 长苦行亲自查证
mn56:21.1
Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yena upālissa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami.
mn56:21.4
“tiṭṭha, bhante, mā pāvisi.
“尊者,请停下,不要进来。
mn56:21.6
Āvaṭaṁ dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
mn56:21.7
Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantī”ti.
尊者,若你需要食物,就请留在这里,他们会把食物送到这里给你。”
mn56:21.8
“Na me, āvuso, piṇḍakena attho”ti vatvā tato paṭinivattitvā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
mn56:21.9
“saccaṁyeva kho, bhante, yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagato.
mn56:21.10
Etaṁ kho te ahaṁ, bhante, nālatthaṁ, na kho me, bhante, ruccati yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṁ āropeyya.
mn56:21.11
Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetīti.
32 若提子决定亲自去看
mn56:21.13
“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, tapassi, anavakāso yaṁ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṁ upagaccheyya.
mn56:21.14
Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṁ upagaccheyyā”ti.
mn56:21.16
“saccaṁyeva, bhante …pe…
“大德,确实是真的……”〔中略〕
mn56:21.19
“saccaṁyeva kho, bhante …
“大德,确实是真的……”
mn56:21.20
pe…
……〔中略〕
33 若提子在门外求见
mn56:22.1
Atha kho nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ yena upālissa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami.
mn56:22.4
“tiṭṭha, bhante, mā pāvisi.
“尊者,请停下,不要进来。
mn56:22.6
Āvaṭaṁ dvāraṁ nigaṇṭhānaṁ nigaṇṭhīnaṁ, anāvaṭaṁ dvāraṁ bhagavato bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
mn56:22.7
Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantī”ti.
尊者,若你需要食物,就请留在这里,他们会把食物送到这里给你。”
mn56:22.8
“Tena hi, samma dovārika, yena upāli gahapati tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā upāliṁ gahapatiṁ evaṁ vadehi:
“那么,好守门人,请你到优波离居士那里,对他说:
mn56:22.9
‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ bahidvārakoṭṭhake ṭhito;
mn56:22.10
so te dassanakāmo’”ti.
他想见你。’”
mn56:22.11
“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā yena upāli gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upāliṁ gahapatiṁ etadavoca:
mn56:22.12
“nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ bahidvārakoṭṭhake ṭhito;
mn56:22.13
so te dassanakāmo”ti.
他想见你。”
34 在中门厅接待
mn56:22.14
“Tena hi, samma dovārika, majjhimāya dvārasālāya āsanāni paññapehī”ti.
“那么,好守门人,请在中门厅布置座位。”
mn56:22.15
“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko upālissa gahapatissa paṭissutvā majjhimāya dvārasālāya āsanāni paññapetvā yena upāli gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upāliṁ gahapatiṁ etadavoca:
mn56:22.16
“paññattāni kho, bhante, majjhimāya dvārasālāya āsanāni.
“主人,中门厅的座位已经布置好了。
mn56:22.17
Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
现在请按你认为合宜的时机行事。”
mn56:23.1
Atha kho upāli gahapati yena majjhimā dvārasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yaṁ tattha āsanaṁ aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca tattha sāmaṁ nisīditvā dovārikaṁ āmantesi:
于是,优波离居士来到中门厅,在那里最上、最胜、最高、最好的座位上亲自坐下,然后召唤守门人:
mn56:23.2
“tena hi, samma dovārika, yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ evaṁ vadehi:
“那么,好守门人,请你到尼乾陀若提子那里,对他说:
mn56:23.5
“Evaṁ, bhante”ti kho dovāriko upālissa gahapatissa paṭissutvā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
35 今昔不同的礼遇
mn56:24.2
yaṁ sudaṁ pubbe yato passati nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ dūratova āgacchantaṁ disvāna tato paccuggantvā yaṁ tattha āsanaṁ aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca taṁ uttarāsaṅgena sammajjitvā pariggahetvā nisīdāpeti so—
过去,只要他远远看见尼乾陀若提子走来,就会上前迎接,用自己的上衣擦拭那里最上、最胜、最高、最好的座位,扶着他请他坐下——
mn56:24.3
dāni yaṁ tattha āsanaṁ aggañca seṭṭhañca uttamañca paṇītañca tattha sāmaṁ nisīditvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
现在,却自己坐在那个最上、最胜、最高、最好的座位上,对尼乾陀若提子说:
mn56:24.4
“saṁvijjanti kho, bhante, āsanāni;
“尊者,这里有座位;
36 若提子的责骂
mn56:25.2
“ummattosi tvaṁ, gahapati, dattosi tvaṁ, gahapati.
“居士,你疯了,你昏了!
mn56:25.3
‘Gacchāmahaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropessāmī’ti gantvā mahatāsi vādasaṅghāṭena paṭimukko āgato.
你说‘大德,我要去驳倒沙门乔达摩的主张’,去了之后,却套上他一大束论说回来了。
mn56:25.4
Seyyathāpi, gahapati, puriso aṇḍahārako gantvā ubbhatehi aṇḍehi āgaccheyya, seyyathā vā pana gahapati puriso akkhikahārako gantvā ubbhatehi akkhīhi āgaccheyya;
居士,譬如一个人去割取别人的睾丸,回来时自己的睾丸却被割掉;又譬如一个人去挖取别人的眼睛,回来时自己的眼睛却被挖掉。
mn56:25.5
evameva kho tvaṁ, gahapati, ‘gacchāmahaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropessāmī’ti gantvā mahatāsi vādasaṅghāṭena paṭimukko āgato.
同样,居士,你说‘大德,我要去驳倒沙门乔达摩的主张’,去了之后,却套上他一大束论说回来了。
37 “这样的幻术,我愿人人都能受用”
mn56:26.3
piyā me, bhante, ñātisālohitā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; piyānampi me assa ñātisālohitānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya;
愿我亲爱的亲族、血亲也被这转向的幻术转变;那会给他们带来长久的利益与安乐。
mn56:26.4
sabbe cepi, bhante, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; sabbesānampissa khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya; sabbe cepi, bhante, brāhmaṇā …pe… vessā …pe… suddā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; sabbesānampissa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya;
尊者,即使所有刹帝利都被这转向的幻术转变,也会给所有刹帝利带来长久的利益与安乐;即使所有婆罗门……吠舍……首陀罗都被这转向的幻术转变,也会给所有首陀罗带来长久的利益与安乐。
mn56:26.5
sadevako cepi, bhante, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ; sadevakassapissa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti.
尊者,即使有天、魔、梵的世界,有沙门、婆罗门、天与人的众生,都被这转向的幻术转变,也会给这有天、魔、梵的世界,有沙门、婆罗门、天与人的众生,带来长久的利益与安乐。
mn56:26.6
Tena hi, bhante, upamaṁ te karissāmi.
那么,尊者,我给你作个譬喻。
mn56:26.7
Upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
有些有智之人,也能通过譬喻理解所说的意思。
38 妻子索要小猴
mn56:27.1
Bhūtapubbaṁ, bhante, aññatarassa brāhmaṇassa jiṇṇassa vuḍḍhassa mahallakassa daharā māṇavikā pajāpatī ahosi gabbhinī upavijaññā.
尊者,从前有一位衰老、年长、高龄的婆罗门,娶了一位年轻妻子;她已有身孕,即将分娩。
mn56:27.2
Atha kho, bhante, sā māṇavikā taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca,
尊者,那位年轻妻子对婆罗门说:
mn56:27.3
‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānehi, yo me kumārakassa kīḷāpanako bhavissatī’ti.
‘婆罗门,你去市场买一只小公猴回来,给我的小儿子作玩伴。’
mn56:27.4
Evaṁ vutte, so brāhmaṇo taṁ māṇavikaṁ etadavoca:
听到这话,婆罗门对年轻妻子说:
mn56:27.5
‘āgamehi tāva, bhoti, yāva vijāyati.
‘夫人,先等等,等你生下来再说。
mn56:27.6
Sace tvaṁ, bhoti, kumārakaṁ vijāyissasi, tassā te ahaṁ āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānessāmi, yo te kumārakassa kīḷāpanako bhavissati.
夫人,如果你生了男孩,我就去市场买一只小公猴回来,给你的小儿子作玩伴。
mn56:27.7
Sace pana tvaṁ, bhoti, kumārikaṁ vijāyissasi, tassā te ahaṁ āpaṇā makkaṭacchāpikaṁ kiṇitvā ānessāmi, yā te kumārikāya kīḷāpanikā bhavissatī’ti.
夫人,如果你生了女孩,我就去市场买一只小母猴回来,给你的小女儿作玩伴。’
mn56:27.8
Dutiyampi kho, bhante, sā māṇavikā …pe…
尊者,第二次,那年轻妻子也这样说……〔中略〕。
mn56:27.9
tatiyampi kho, bhante, sā māṇavikā taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
尊者,第三次,那年轻妻子对婆罗门说:
mn56:27.10
‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānehi, yo me kumārakassa kīḷāpanako bhavissatī’ti.
‘婆罗门,你去市场买一只小公猴回来,给我的小儿子作玩伴。’
mn56:27.11
Atha kho, bhante, so brāhmaṇo tassā māṇavikāya sāratto paṭibaddhacitto āpaṇā makkaṭacchāpakaṁ kiṇitvā ānetvā taṁ māṇavikaṁ etadavoca:
尊者,那婆罗门染著这位年轻妻子,心被她系缚,就从市场买了一只小公猴回来,对年轻妻子说:
mn56:27.12
‘ayaṁ te, bhoti, āpaṇā makkaṭacchāpako kiṇitvā ānīto, yo te kumārakassa kīḷāpanako bhavissatī’ti.
‘夫人,这是从市场给你买回的小公猴,给你的小儿子作玩伴。’
从前,有一个年老的婆罗门,娶了年轻的妻子。妻子怀孕,即将生产,便让他去市场买只小公猴,给将来的儿子作玩伴。
丈夫说:‘先等孩子生下来吧。生了男孩,我就买小公猴;生了女孩,就买小母猴。’
妻子一连催了三次。他迷恋妻子,心被她牵住,便买来小公猴,说:‘这就是买给咱们儿子作玩伴的小猴。’
39 小猴经不起捶打
mn56:27.13
Evaṁ vutte, bhante, sā māṇavikā taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
尊者,听到这话,年轻妻子对婆罗门说:
mn56:27.14
‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, imaṁ makkaṭacchāpakaṁ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā rattapāṇiṁ rajakaputtaṁ evaṁ vadehi—
‘婆罗门,你带这只小公猴到染匠之子赤手那里,对赤手说:
mn56:27.15
icchāmahaṁ, samma rattapāṇi, imaṁ makkaṭacchāpakaṁ pītāvalepanaṁ nāma raṅgajātaṁ rajitaṁ ākoṭitapaccākoṭitaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhan’ti.
“赤手朋友,我要把这只小公猴染成名为黄涂的颜色,反复捶打,把两面都磨平。”’
mn56:27.16
Atha kho, bhante, so brāhmaṇo tassā māṇavikāya sāratto paṭibaddhacitto taṁ makkaṭacchāpakaṁ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rattapāṇiṁ rajakaputtaṁ etadavoca:
尊者,那婆罗门染著这位年轻妻子,心被她系缚,就带着小公猴来到染匠之子赤手那里,对赤手说:
mn56:27.17
‘icchāmahaṁ, samma rattapāṇi, imaṁ makkaṭacchāpakaṁ pītāvalepanaṁ nāma raṅgajātaṁ rajitaṁ ākoṭitapaccākoṭitaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhan’ti.
‘赤手朋友,我要把这只小公猴染成名为黄涂的颜色,反复捶打,把两面都磨平。’
mn56:27.18
Evaṁ vutte, bhante, rattapāṇi rajakaputto taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
尊者,听到这话,染匠之子赤手对婆罗门说:
mn56:27.19
‘ayaṁ kho te, bhante, makkaṭacchāpako raṅgakkhamo hi kho, no ākoṭanakkhamo, no vimajjanakkhamo’ti.
‘尊者,你这只小公猴倒经得起染色,却经不起捶打,经不起磨平。’
40 新衣经得起检验
mn56:27.21
Atha kho, bhante, so brāhmaṇo aparena samayena navaṁ dussayugaṁ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rattapāṇiṁ rajakaputtaṁ etadavoca:
尊者,后来,那婆罗门带着一套两件新衣来到染匠之子赤手那里,对赤手说:
mn56:27.22
‘icchāmahaṁ, samma rattapāṇi, imaṁ navaṁ dussayugaṁ pītāvalepanaṁ nāma raṅgajātaṁ rajitaṁ ākoṭitapaccākoṭitaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhan’ti.
‘赤手朋友,我要把这套两件新衣染成名为黄涂的颜色,反复捶打,把两面都磨平。’
mn56:27.23
Evaṁ vutte, bhante, rattapāṇi rajakaputto taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
尊者,听到这话,染匠之子赤手对婆罗门说:
mn56:27.24
‘idaṁ kho te, bhante, navaṁ dussayugaṁ raṅgakkhamañceva ākoṭanakkhamañca vimajjanakkhamañcā’ti.
‘尊者,你这套两件新衣既经得起染色,也经得起捶打,还经得起磨平。’
后来,那个婆罗门又带了一套两件新衣到赤手那里,同样要求用一种叫作“黄涂”的颜色染好,反复捶打,把两面磨平。
赤手说:‘这套新衣既能染色,也经得起捶打和磨平。’
尊者,那位佛陀——阿罗汉、凭自力圆满领悟、获得解脱的人——的教导也是这样:有智慧的人能够欣赏,愚人却不能;它经得起追问,也经得起仔细推敲。”
41 “你现在是谁的弟子?”
mn56:28.1
“Sarājikā kho, gahapati, parisā evaṁ jānāti:
“居士,包括国王在内的众人都这样知道:
mn56:28.3
Kassa taṁ, gahapati, sāvakaṁ dhāremā”ti?
居士,我们应当记住你是谁的弟子?”
mn56:29.1
Evaṁ vutte, upāli gahapati uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavoca:
mn56:29.2
“tena hi, bhante, suṇohi yassāhaṁ sāvako”ti:
“那么,尊者,请听我是谁的弟子:
42 赞颂1:贤智与戒德
mn56:29.3
“Dhīrassa vigatamohassa,
贤智者、离痴者,
mn56:29.5
Anīghassa susamacittassa,
无忧恼者、心善平等者,
43 赞颂2:满足与最后身
mn56:29.9
Akathaṅkathissa tusitassa,
无犹疑者、知足者,
mn56:29.10
Vantalokāmisassa muditassa;
舍弃世间诱饵者、喜悦者,
mn56:29.13
Anopamassa virajassa,
无可比拟者、离尘者,
他没有犹疑,内心满足,
舍弃世间诱人的享受和利益,充满喜悦;
完成了出家求道的修行者应做的事,
如今这具身体,是他最后一生的身体,
无人可比,远离尘垢。
我就是这位世尊的弟子。
44 赞颂3:善巧与调御
mn56:29.15
Asaṁsayassa kusalassa,
无疑者、善巧者,
mn56:29.16
Venayikassa sārathivarassa;
调伏者、最胜御者,
mn56:29.17
Anuttarassa ruciradhammassa,
无上者、法光明者,
mn56:29.18
Nikkaṅkhassa pabhāsakassa;
无疑虑者、照耀者,
mn56:29.19
Mānacchidassa vīrassa,
断慢者、勇者,
他没有疑惑,善巧明达,
能够调伏、引导众生,是卓越的导师;
无可超越,所教之法光明,
没有疑虑,为人照明,
断除了自高的傲慢,是勇者。
我就是这位世尊的弟子。
45 赞颂4:深广与解脱
mn56:29.21
Nisabhassa appameyyassa,
牛王、不可量者,
mn56:29.22
Gambhīrassa monapattassa;
甚深者、达到牟尼智慧者,
mn56:29.23
Khemaṅkarassa vedassa,
带来安稳者、有知者,
他如牛群中的领袖,深广不可衡量,
已经达到圣贤的智慧;
为人带来安稳,具备明智,
以正法作为行事的准则,善于约束自己,
摆脱了一切束缚,获得解脱。
我就是这位世尊的弟子。
46 赞颂5:调伏与离染
mn56:29.27
Nāgassa pantasenassa,
龙象、住于偏远处者,
mn56:29.28
Khīṇasaṁyojanassa muttassa;
诸结已尽者、解脱者,
mn56:29.29
Paṭimantakassa dhonassa,
善于论说者、洗净者,
他如伟大的龙象,住在僻静处,
束缚心的结已经消尽,获得解脱;
善于论说,清净无染,
放下自高的旗帜,贪恋已经消退,
调伏了自己,不再陷入不断滋生的心念纠缠。
我就是这位世尊的弟子。
47 赞颂6:三明与清净
mn56:29.35
Nhātakassa padakassa,
已沐浴者、通达文句者,
mn56:29.36
Passaddhassa viditavedassa;
寂静者、了知明智者,
48 赞颂7:亲证与自在
mn56:29.39
Ariyassa bhāvitattassa,
圣者、已修习自身者,
mn56:29.40
Pattipattassa veyyākaraṇassa;
已得所应得者、善于解说者,
mn56:29.41
Satimato vipassissa,
有念者、有观者,
mn56:29.42
Anabhinatassa no apanatassa;
不趋向者、不背离者,
mn56:29.43
Anejassa vasippattassa,
不动者、达到自在者,
49 赞颂8:自渡与渡人
mn56:29.46
Ananugatantarassa suddhassa;
内心不受侵扰者、清净者,
mn56:29.48
Pavivittassa aggappattassa;
远离者、达到至上者,
mn56:29.49
Tiṇṇassa tārayantassa,
已渡者、令他人渡者,
50 赞颂9:如来与善逝
mn56:29.54
Appaṭipuggalassa asamassa;
无可匹敌者、无等者,
他寂静安稳,有广博的领悟和明辨能力,
有广大的领悟和明辨能力,远离贪求;
他是如来,是已经圆满走过修行道路的善逝,
无人可以匹敌,无人与他相等,
无所畏惧,能看清细微之处。
我就是这位世尊的弟子。
51 赞颂10:断渴爱与觉醒
mn56:29.60
Uttamapuggalassa atulassa;
最上人、无可衡量者,
mn56:29.61
Mahato yasaggapattassa,
伟大者、达到声誉之巅者,
52 如同编织花环
mn56:30.1
“Kadā saññūḷhā pana te, gahapati, ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā”ti?
“居士,你是什么时候编成这些赞颂沙门乔达摩的话的?”
mn56:30.2
“Seyyathāpi, bhante, nānāpupphānaṁ mahāpuppharāsi, tamenaṁ dakkho mālākāro vā mālākārantevāsī vā vicittaṁ mālaṁ gantheyya;
“尊者,譬如有一大堆各色花朵,熟练的花鬘师或他的弟子,会将它们编成缤纷的花鬘。
mn56:30.4
Ko hi, bhante, vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ na karissatī”ti?
尊者,谁会不赞叹值得赞叹的人呢?”